બરફથી છવાયેલા સમુદ્રની ભીતર ૪૦ ટકા તેલ-ગેસના ભંડાર ધરબાયેલા છે

બાઈબલની કથા છે કે પૃથ્વી પર જન્મેલા પહેલા બે ભાઈઓ પૈકી એકે બીજાની હત્યા કરી નાંખી હતી. ઝઘડો જમીનનો હતો. આખી પૃથ્વી તેમને ખેડવા ઉપલબ્ધ હતી. છતાં શેઢાના ઝઘડે ખૂન થઈ ગયું હતું.

આજે પૃથ્વી પરના વિવિધ દેશો વચ્ચે એવા સ્થળ માટે કોલ્ડવોર ચાલી રહી છે જ્યાં જમીન દેખાતી જ નથી. કરોડો વર્ષોથી બરફ છવાયેલો છે અથવા તો માત્ર દરિયો જ દરિયો છે. માનવ વસતીનું નામોનિશાન નથી.

પૃથ્વી પરનો આર્ક્ટિક વિસ્તાર આવનારાં વર્ષોમાં વિવિધ દેશો વચ્ચે જિયોપોલિટિકલ બેટલ ગ્રાઉન્ડ હશે.

હમણાં થોડા વખત પહેલાં ચીનમાં મળેલી એક રાજકીય પરિષદ દરમિયાન ચીનના એક નિવૃત્ત નેવી કમાન્ડરે કહ્યું કે આર્ક્ટિક વિસ્તાર પર આખી દુનિયાના તમામ દેશોનો અધિકાર છે. તેના પર કોઈ એક દેશનું સાર્વભૌમત્વ હોઈ શકે નહીં. ચીનને પણ આ વિસ્તારમાં રહેલા સ્રોતમાં ભાગીદારીનો અધિકાર છે. ચીનના પૂર્વ નેવી કમાન્ડરના આ નિવેદનથી દુનિયાના કેટલાક માંધાતા દેશોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.

આર્ક્ટિક સમુદ્રની આસપાસ જે દેશોની રિંગ છે, તેમાં અમેરિકા, કેનેડા, ડેન્માર્ક, નોર્વે અને રશિયા છે. આ બધા જ દેશો એના પર પોતાનો દાવો નોંધાવી રહ્યા છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે આ આર્ક્ટિક સર્કલનો ૨૧ મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર જમીન સ્વરૂપે છે જ્યારે ૧૩ મિલિયન ચોરસ કિલોમીટરનો વિસ્તાર બરફ થઈ ગયેલા સમુદ્રનો છે. તેની સરખામણી કરવી હોય તો જાણ સારુ લખી શકાય કે ભારતનો કુલ જમીન વિસ્તાર ૩.૩ મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર છે. એક એવો અંદાજ છે કે આ આર્ક્ટિક વિસ્તારમાં પૃથ્વી પરના કુલ ગેસ અને ક્રૂડનો ૪૦ ટકા ભંડાર ભંડારાયેલો છે. એટલું જ નહીં પણ આ વિસ્તારમાં કોલસો, ઝીંક અને ચાંદી પણ વિપુલ પ્રમાણમાં ધરબાયેલાં છે. ગ્લોબલ ર્વોમિંગના કારણે કરોડો વર્ષોથી છવાયેલો અહીંનો બરફ હવે ધીમે ધીમે ઓગળવા માંડયો છે અને તેના કારણે જ્યાં જ્યાં જમીન ખુલ્લી થાય છે ત્યાં ત્યાં તેલ કે ગેસની ખોજ શક્ય બનતી જાય છે. ૨૦૧૧ના જાન્યુઆરી માસમાં ‘બીપી’ નામની મલ્ટિનેશનલ ઓઈલ કંપનીએ રશિયન આર્ક્ટિક વિસ્તારમાંથી હાઈડ્રોકાર્બનની ખોજ માટે રશિયન સરકારની એક કંપની માટે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી કરાર કર્યા છે.

ઉનાળાના મહિનાઓમાં આર્ક્ટિક વિસ્તારના દરિયામાં વહાણો પણ લઈ જઈ શકાય છે. કેનેડા, રશિયા, અમેરિકાનાં જહાજો આ વિસ્તારમાં ફરતાં જણાય છે. યુરોપથી એશિયા જવા માટે કેટલાંક જહાજો આર્ક્ટિક રૂટનો પણ હવે ઉપયોગ કરે છે. ૧૮મી કે ૧૯મી સદીમાં આ રૂટ અત્યંત જોખમી હતો. હવે હોલેન્ડના રોટાડેમથી અમેરિકાના સાન ફ્રાન્સિસ્કો બંદર સુધી જવા જહાજો દરિયાના આ રૂટનો ઉપયોગ કરે છે. આ બે દેશો વચ્ચેનું દરિયાઈ અંતર ૪૦૦૦ કિલોમીટર આ રૂટના કારણે ઘટી જાય છે. આ રૂટ ગયા વર્ષથી શરૂ થયો છે.

બીજી નોંધપાત્ર વાત એ છે કે આર્ક્ટિક વિસ્તાર હવે સહેલાણીઓના પ્રવાસના આકર્ષણનું કેન્દ્ર પણ બન્યો છે. અત્યાર સુધી પ્રતિબંધિત ગણાતા આ વિસ્તારમાં ૨૦૧૦ની સાલમાં ૫૦,૦૦૦ જેટલા સહેલાણીઓ આવ્યા હતા અને ઠંડાગાર સમુદ્રમાં સહેલગાહ માણી હતી.

દરેક શક્તિશાળી દેશને અહીં પોતાનો ઈજારો સ્થાપવો છે. જાણવા જેવી વાત એ છે કે આ વિસ્તારથી વિરુદ્ધ પૃથ્વીના બીજા છેડા પર આવેલા એર્ન્ટાકિટકા વિસ્તારમાં વિવિધ દેશો વચ્ચે એર્ન્ટાકિટકા ટ્રીટી નામનો એક કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં માત્ર સંશોધન અને વૈજ્ઞાનિક પ્રવૃત્તિની જ કામગીરી બનાવવાની વ્યવસ્થા હતી, હવે એ બધી સંધિઓ અભરાઈ પર ચડાવી દેવામાં આવી છે. એર્ન્ટાકિટકા પણ આર્ક્ટિક જેવો જ બરફાચ્છાદિત દરિયો છે. તેનો ૧૪ મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર બરફથી ઢંકાયેલો છે. એર્ન્ટાકિટકા પણ વિવિધ ખનીજોથી માંડીને તેલ અને કોલસાથી ભરેલો વિસ્તાર છે.

હવે આર્ક્ટિક વિસ્તારનાં જળ પણ ઉષ્ણ થતાં તેની આસપાસના દેશો તેમના અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા અહીં દટાયેલા કુદરતી ભંડારોને શોધી કાઢવા માગે છે. તેમાં અમેરિકા, કેનેડા મોખરે છે, પરંતુ રશિયા તેનો વધુ લાભ લઈ શકે તેમ છે તેનું એક કારણ એ છે કે આ વિસ્તાર રશિયામાં વધુ આવે છે અને રશિયનો કાતિલ ઠંડીમાં પણ કામ કરવા ટેવાયેલા છે.

અહીં શરૂ થયેલા નવા શિપિંગ રૂટનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ પણ વધી રહ્યું છે. પનામા અને સુએઝ કેનાલ ઘણી વાર રાજદ્વારી કારણસર ગૂંગળાવવામાં આવે છે ત્યારે આ નવો દોર શરૂ થતાં એ બધી જૂની કેનાલો તેમનું આર્થિક મહત્ત્વ ગુમાવશે.

વિચિત્રતા એ છે કે એક તરફ ગ્લોબલ ર્વોમિંગ સામે આખી દુનિયાના પર્યાવરણવાદીઓ બૂમો પાડી રહ્યા છે ત્યારે આ વિસ્તારમાં ગ્લોબલ ર્વોમિંગને કારણે બરફ પીગળી રહ્યો છે, તેની સામે વિશ્વના સમૃદ્ધ દેશો આંખમીંચામણાં કરી રહ્યા છે, કારણ કે બરફ ઓગળે તો જ તેલ અને ગેસ શોધી શકાય અને શિપિંગ પણ થઈ શકે. કેટલાક સમૃદ્ધ દેશો ગ્લોબલ ર્વોમિંગને તેમના આર્થિક સ્વાર્થ માટે ફાયદાકારક સમજે છે. આ કારણથી ગ્લોબલ ર્વોમિંગ ઘટે તેવા પ્રયાસોથી પણ તેઓ દૂર રહે છે. ગ્લોબલ ર્વોમિંગના કારણે વિશ્વભરના હવામાનમાં પલટા આવી રહ્યા છે. ભારતના ચોમાસાને પણ અસર થઈ છે, પરંતુ તેલ અને ગેસની લાયમાં પશ્ચિમના દેશોને ગ્લોબલ ર્વોમિંગ અટકાવવામાં કોઈ જ રસ નથી. આ બધા સમૃદ્ધ દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદો વખતે માત્ર ભાષણો જ આપે છે અને ઘરઆંગણે તેનો કોઈ જ અમલ કરતા નથી. હા, વિશ્વમાં સહુથી વધુ ઔદ્યોગિકીકરણ ધરાવતા દેશો ભારત જેવા વિકસતા દેશોને ઔદ્યોગિકીકરણ કાબૂમાં રાખવા સલાહો જરૂર આપે છે.

દુનિયાના કેટલાંક રેઈન ફોરેસ્ટને ગ્લોબલ કોમન્સ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યાં છે. એર્ન્ટાકિટકાને પણ અગાઉ ગ્લોબલ કોમન્સ એટલે કે સહુની ભાગીદારી તરીકે ગણવામાં આવ્યાં છે. ભારત જેવા બિનઆર્ક્ટિક દેશોએ પણ આર્ક્ટિક વિસ્તારમાં તેની ભાગીદારી નોંધાવવા આર્ક્ટિક પ્રદેશોને ગ્લોબલ કોમન્સ તરીકે જાહેર કરવાની માગણી કરવી હવે જરૂરી છે.

ભારતને પણ આર્ક્ટિકના મેનેજમેન્ટમાં ભાગીદાર બનવાનો અધિકાર છે. આ માટે ભારતે વિશ્વના બીજા નોનઆર્ક્ટિક દેશોને ભેગા કરી પબ્લિક ઓપિનિયન ઊભો કરવો જોઈએ. ૧૯૫૯માં એર્ન્ટાકિટકાની બાબતમાં આવી સંધિ થયેલી જ છે. તેવી જ સંધિ આર્ક્ટિક વિસ્તાર માટે પણ થવી જોઈએ તેમ નિષ્ણાતો માને છે.

અલબત્ત, ભારતે ચીનની જેમ આ પ્રદેશ પર સીધો અધિકાર જમાવવાની વાત કરવાને બદલે આર્ક્ટિક કાઉન્સિલના નિરીક્ષક તરીકે તેના કાયમી સભ્ય બનવા પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

ભારત પાસે આર્ક્ટિક વિસ્તારમાં તેલ કે ગેસનું સંશોધન કરવાની ટેક્નિકલ જાણકારી કે નાણાં નથી. ૧૯૯૬ની સાલમાં એક આર્ક્ટિક કાઉન્સિલની રચના થયેલી છે. તેમાં અમેરિકા, કેનેડા, રશિયા, નોર્વે, ડેન્માર્ક, સ્વિડન, ફિનલેન્ડ અને નેધરલેન્ડ જેવા સભ્ય દેશો છે. આ કાઉન્સિલે પાંચ દેશોને કાયમી નિરીક્ષક તરીકે નીમ્યા છે, તેમાં યુકે, ફ્રાન્સ, નેધરલેન્ડ, પોલેન્ડ અને ઇટાલી છે. જ્યારે બ્રાઝિલ, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાએ તેમાં નિરીક્ષક તરીકે જોડાવા અરજી કરેલી છે. ભારતે પણ એ કાઉન્સિલના કાયમી ઓબ્ઝર્વર તરીકે જોડાઈને તે દ્વારા તેનો લાભ ઉઠાવવા પ્રયાસ કરવો જોઈએ. આર્ક્ટિક પ્રદેશ પર સીધો કબજો કે ભાગીદારી નોંધાવવાની તાકાત ભારત પાસે નથી. ભારતે એક જવાબદાર ગ્લોબલ પાવર ક્ષેત્રે પોતાનો જવાબદારીપૂર્વકનો ફાળો આપવો જોઈએ.

ઓછા મૂડીરોકાણમાં કરોડોની કમાણી કરતી હોરર ફિલ્મો

એ આશ્ચર્યની વાત છે કે લોકો ભૂતપ્રેતથી ડરે છે અને છતાંયે ભૂતપ્રેત પર બનેલી ફિલ્મોનું એક મોટું માર્કેટ છે. લોકો અંધારાથી ડરે છે, સ્મશાનથી ડરે છે. મૃતદેહથી ડરે છે, કંકાલથી ડરે છે, ચામાચીડિયાથી ડરે છે, ચીબરીથી ડરે છે, શિયાળથી ડરે છે અને છતાંય આ બધાં જ દૃશ્યો જ્યારે પરદા પર દર્શાવવામાં આવે છે તો એ ડરને જોવા લોકો પૈસા ખર્ચીને છબીઘરોમાં જાય છે. મનોવિજ્ઞાનીઓ માટે એ અભ્યાસનો વિષય છે કે તમે કોઈ માણસને મધ્ય રાત્રિએ કહો કે, ચાલો સ્મશાન જોવા જઈએ તો તે તૈયાર ન થાય, પણ એ જ માણસ છબીઘરમાં સ્મશાનમાં નાચતાં ભૂતો જોવા તૈયાર છે.

લોકોની આ છૂપી માનસિકતાનો લાભ વિશ્વભરના ફિલ્મમેકર્સે બરાબર ઉઠાવ્યો છે. આજે વિશ્વમાં ડરનું બજાર વિકસી રહ્યું છે. પછી તે ફિલ્મ હોય કે રિયાલિટી શો. સિનેમા ઉદ્યોગનાં પાછલાં ૧૦૦ વર્ષોના ઇતિહાસ પર નજર નાંખીએ તો હોરર એટલે ડરાવી દેતી ફિલ્મો બનાવવાની કળા વિકસી રહી છે. અત્યાર સુધી જેટલી હોરર ફિલ્મો બની તેમાંથી મોટાભાગની ફિલ્મોએ બોક્સઓફિસ પર તગડી કમાણી કરી છે. આ વાત માત્ર ભારતના નહીં, આખા વિશ્વના ફિલ્મ ઉદ્યોગને લાગુ પડે છે. તાજા આંકડા અનુસાર વિશ્વમાં પ્રતિ વર્ષ ૨૫૦૦થી ૩૦૦૦ જેટલી હોરર ફિલ્મો બને છે. આવી હોરર ફિલ્મો ફિલ્મ સમારોહમાં પણ દર્શાવવામાં આવે છે.

અલબત્ત, સમાજના તમામ લોકો હોરર ફિલ્મો જોતા નથી, પણ જે રીતે એમ્યુઝમેન્ટ પાર્કમાં કેટલાક લોકો જ રોલર કોસ્ટરમાં બેસવાનું પસંદ કરે છે તે રીતે હોરર ફિલ્મો જોનારો પણ એક ખાસ વર્ગ છે.

હોલિવૂડમાં તો વર્ષોથી હોરર ફિલ્મો બનતી આવી છે. તેમાંની એક અત્યંત જાણીતી હોરર ફિલ્મ ‘હોરર ઓફ ડ્રેકુલા’ છે. બ્રામ સ્ટોકરની આ કથા પર આ ફિલ્મ અનેક વાર બની છે. તેની સિક્વલ પણ બની છે. એની કથા રોમાનિયાના ટ્રાન્સિસવેનિયા નામના પ્રાંતમાં એક ઊંચા કિલ્લામાં રહેતા ડ્રેકુલા નામના ઉમરાવના જીવન પર આધારિત છે. ડ્રેકુલા ઓછી ઉંમરે મૃત્યુ પામે છે અને પ્રેત બની જાય છે. રોજ રાત્રે તેની કબરમાંથી બેઠો થઈ રાતના અંધારામાં નગરની અત્યંત સ્વરૂપવાન યુવતીની શોધમાં નીકળી પડે છે. તે કોઈ પણ યુવતીના શયનખંડમાં પ્રવેશે છે. ડ્રેકુલાને જોતાં જ યુવતી તેના તરફ આકર્ષાય છે. ડ્રેકુલા તેના ગળા પર કિસ કરે છે અને એ જ વખતે તેના રાક્ષસી દાંત તે યુવતીના ગળામાં બેસાડી તેનું લોહી પીવે છે. એ પછી એ સ્ત્રી તેની કાયમી ગુલામ બની જાય છે. કહેવાય છે કે ૧૯૬૦ના ગાળામાં આ ફિલ્મ પહેલી જ વાર રજૂ થઈ ત્યારે લોકો થિયેટરમાં બેભાન થઈ જતા હતા અથવા તો રાત્રે ઘરે આવીને ઊંઘી શકતા નહોતા. ક્રિસ્ટોફર લી નામના એક્ટરે ડ્રેકુલાનો રોલ કર્યો હતો.

એ પછી હોલિવૂડે બીજી અનેક હોરર ફિલ્મો બનાવી, જેમાં ‘ધ એક્સોર્સીસ્ટ’, ‘પોસ્ટરગીસ્ટ’, ‘નાઇટ એટ એલ્મસ્ટ્રીટ’ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. પશ્ચિમના દેશોના લોકો ભૂતપ્રેતમાં માને છે. એક દાયકા પહેલાં હોલિવૂડે ‘ધી અધર્સ’ નામની ફિલ્મ બનાવી હતી. જેમાં નિકોલ કિડમેન નામની મશહૂર ઓસ્ટ્રેલિયન અભિનેત્રીએ રોલ કર્યો છે. તે બે નાનાં બાળકો સાથે ૧૯મી સદીના અમેરિકાના ન્યૂજર્સી વિસ્તારમાં એક જૂના મકાનમાં રહેવા આવે છે. તેનાં બંને બાળકોને પ્રકાશની એલર્જી હોય છે, તેથી બારી-બારણાં પરદાથી બંધ રાખવાં પડે છે. ઘરમાં રોજ અવનવી ઘટનાઓ ઘટે છે. એ ઘરમાં પહેલેથી જ કેટલાંક ભૂતો રહેતાં હતાં, પણ કથા અહીં જુદી છે. માનવી સામાન્ય રીતે ભૂતોથી ડરે છે, પણ અહીં ભૂત માનવીથી ડરે છે અને ભૂતઘરમાં રહેતાં ભૂત તેમાં રહેવા આવેલા પરિવારથી ડરતાં હોય છે.

ભૂતપ્રેતમાં માનતા પશ્ચિમના દેશોના લોકો આજે પણ ભૂતોને ભગાડવા માટે તેઓ પવિત્ર પાદરીઓ, લસણ તથા ક્રોસનો ઉપયોગ પણ કરે છે. પશ્ચિમના દેશોમાં ભૂતપ્રેત ભગાડનાર ભૂવા – ભૂવીઓ પણ છે. આ કામને તેઓ વિચકાફ્ટ કહે છે. આ બધાં જ એલિમેન્ટ્સનો ઉપયોગ હોલિવૂડે કર્યો છે.

હોલિવૂડ બાદ ભારતના બોલિવૂડે પણ હોરર ફિલ્મોના નિર્માણમાં વર્ષોથી ઝંપલાવ્યું છે. શરૂઆતનાં વર્ષોમાં ભારતની હોરર ફિલ્મો પુનર્જન્મ પર આધારિત હતી. તે પછી ભટકતા આત્માઓની કહાણીઓ શરૂ થઈ. ‘મધુમતી’ એ હોરર ફિલ્મ ન હોવા છતાં પુનર્જન્મ પર આધારિત હતી. પુરાણા કિલ્લા કે ખંડેરમાં રાત્રે મીણબત્તી સાથે ગીત ગાતી કોઈ અજનબી મહિલાનાં દૃશ્યો એ ભારતીય હોરર ફિલ્મો બનાવતા દિગ્દર્શકોની પસંદગીનું દૃશ્ય હતું. ભારતમાં સૌથી વધુ હોરર ફિલ્મો રામસે બ્રધર્સે અને વિક્રમ ભટ્ટે બનાવી છે. હોરર ફિલ્મ બનાવતી વખતે ફિલ્મકાર પાસે પ્રયોગ કરવાની તમામ તક ઉપલબ્ધ હોય છે. આ વ્યવસાયમાં સફળ થવાની એક જ ચાવી છે અને તે એ છે કે ફિલ્મની અંદર એવું દૃશ્ય હોય કે જેને જોતાં જ પ્રેક્ષકનાં દિલની ધડકન વધી જાય. પ્રેક્ષકને ડરનો અહેસાસ થવો જોઈએ. ભારતમાં બનતી હોરર ફિલ્મો ખાસ કરીને સિંગલ સ્ક્રીન થિયેટર્સમાં જ સૌથી વધુ ચાલે છે.

હોરર ફિલ્મોનું નિર્માણ એ નફાનો  ધંધો ગણાય છે, કારણ કે તેમાં ડર એ જ નાયક છે. આવી ફિલ્મો બનાવવા માટે કરોડો રૂપિયા લેતા સલમાન ખાન, આમિર ખાન, શાહરુખ ખાન કે રિતિક રોશનની જરૂર રહેતી નથી. પ્રેત કે પિશાચ બની શકે તેવા કોઈ પણ કલાકાર ચાલે. વિશ્વમાં સૌથી વધુ કમાણી કરવાવાળી હોરર ફિલ્મ ‘ધ બ્લેયર વિચ પ્રોજેક્ટ’ છે. આ ફિલ્મ વર્ષો પહેલાં માત્ર ૨૦ હજાર ડોલર (એ વખતના હિસાબે ૮થી ૧૦ લાખ રૂપિયા)માં બની હતી. આ ફિલ્મે આજ સુધીમાં ૨૪૮ મિલિયન ડોલર એટલે કે એક હજાર કરોડ રૂપિયાની કમાણી કરી લીધી છે. આ ફિલ્મમાંથી પ્રેરણા લઈને કરણ જોહરે ‘કાલ’ ફિલ્મ બનાવી હતી, પણ તે ફ્લોપ રહી. દરેક ફિલ્મનો એક સમય હોય છે. આજકાલ વેમ્પાયર જેવા વિષયને લઈને હોલિવૂડ અનેક સફળ હોરર ફિલ્મો બનાવી રહી છે. આજની નવી હોરર ફિલ્મોમાં ડર અત્યંત સોફિસ્ટિકેટેડ હોય છે. લોકો હવે થિયેટરમાં ચીસો પાડતા નથી, પરંતુ ડરને માણે છે. આજકાલ ‘પેરા નોર્મલ એક્ટિવિટી’ નામની હોરર ફિલ્મ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે. આ ફિલ્મ ભારતીય ચલણ પ્રમાણે માત્ર પાંચ લાખ રૂપિયામાં બની હતી અને તે ફિલ્મે ભારતીય ચલણ પ્રમાણે ૫૦૦ કરોડ રૂપિયાની કમાણી કરી છે. આ જ ફિલ્મમાંથી પ્રેરણા લઈને એકતા કપૂરે ‘રાગિની એમએમએસ’ ફિલ્મ બનાવી હતી.

હોરર ફિલ્મો બનાવવી આસાન છે. તેના ફિલ્મ નિર્માતા અને દિગ્દર્શક પર ઝાઝો બોજ રહેતો નથી. તેમાં મોટા કલાકારો ના હોવાથી ડેટ્સનો પ્રશ્ન હોતો નથી. તેમાં સામાજિક મૂલ્યોની વાત કે સંદેશો આપવાનાં ના હોઈ ફિલ્મકાર પર કોઈ માનસિક દબાણ રહેતું નથી. ફિલ્મકારની એક જ મકસદ હોય છે અને તે લોકોને ડરાવવાની. એ માટે એણે લોકો ડરી જાય તેવાં દશ્યો, સાઉન્ડ ઇફેક્ટ્સ, સ્પેશિયલ ઇફેક્ટ્સ વગેરેનો વધુ ને વધુ ઉપયોગ કરવાનો રહે છે. આમ કરવા માટે ભારતીય ફિલ્મકારો જાદુટોના અને બ્લેકમેજિકનાં દૃશ્યોનો વધુ ને વધુ ઉપયોગ કરે છે.

આવી રહેલી હોરર ફિલ્મોમાં રામગોપાલ વર્માની ‘ભૂત રિટર્ન્સ’ ૩ડી, મનીષા કોઇરાલા. (૨) સુપર્ણા વર્માની ‘આત્મા’ (બિપાશા બાસુ) (૩) ‘રાગિની એમએમએસ-૨’ (સન્ની લિયોન) (૪) ‘૧૯૨૦ ઇવલ રિટર્ન્સ’ અને (૫) કિરણ સોમૈયાની ‘હૈ’નો સમાવેશ થાય છે.

લોકો ડરવા માટે પણ પૈસા ખર્ચે એ કેવું!

ગેંગરેપનો ભોગ બનેલી પેરા મેડિકલની વિધાર્થિનીના મૃત્યુની ઘટના બાદ પણ દેશભરમાં જનાક્રોશ ભીતરથી ઉકળતા ચરૂ જેવી સ્થિતિમાં છે. ૨૩ વર્ષની એ યુવતી કોણ હતી, એનું નામ શું હતું, કોઈ જાણતું નથી, પરંતુ દેશભરનાં યુવકો અને યુવતીઓએ જે રીતે આ ઘટનાની વિરુદ્ધ પ્રચંડ જનઆંદોલન કર્યું તે આઝાદી પછી પહેલી જ વાર અનેક રીતે ચોંકાવનારું છે. સરકારની અને પોલીસની નીંદર ઊડી છે કે નહીં એ તો ખબર નથી પરંતુ આ એક પહેલું જ જનપ્રદર્શન હતું જેનો કોઈ નેતા નહોતો. અહીં ના તો ગાંધીજી હતા, ના તો જયપ્રકાશ નારાયણ, ના તો અણ્ણા હઝારે કે ના તો અરવિદ કેજરીવાલ. જે નેતાઓ આ ઘટનાનો રાજકીય લાભ ખાટવા આવ્યા તેમને લોકોએ ભગાડી મૂક્યા. હકીકત એ છે કે આ આંદોલન સ્વયંભૂ હતું. હંમેશાં માટે ચિરનિદ્રામાં પોઢી ગયેલી પીડિતાએ આખા ભારતને જગાડી દીધું. મીડિયાએ એને કેટલાંય નામો આપ્યાં. કોઈ એ એને દામિની નામ આપ્યું કોઈએ એને નિર્ભયા નામ આપ્યું. કોઈએ એને અનામિકા નામ આપ્યું. નામ ગમે તે આપો પરંતુ આ દામિનીના મૃત્યુએ દેશમાં એક એવો જનાક્રોશ પેદા કર્યો, જે વર્ષોથી કોઈ પેદા કરી શક્યું નહીં. સવાલ એ છે કે શું હવે કોઈ એવો કોઈ મહામાનવ આવશે જે ભારતની નારીને ભારતીય હવસખોરોથી મુક્તિ અપાવી શકશે?

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ તો કારાગારમાં થયો હતો. મામા કંસે પોતાના મોતના ભયથી સગી બહેન દેવકીને અને વાસુદેવને મથુરાની જેલમાં બંધ કરી દીધાં હતાં. કૃષ્ણના જન્મ વખતે ઘનઘોર વર્ષા થઈ રહી હતી. ચારે બાજુ અંધકાર હતો. એ વખતે ભગવાનના નિર્દેશ અનુસાર શ્રીકૃષ્ણને જન્મ બાદ રાત્રે જ મથુરાના કારાગારમાંથી ગોકુલ નંદબાબાના ઘેર લઈ જવામાં આવ્યા. તે વખતે કારાગારના બધા જ દરવાજા આપોઆપ ખૂલી ગયા. પહેરેદારો ગહેરી નિદ્રામાં પોઢી ગયા. એ જ વખતે નંદબાબાનાં પત્ની યશોદાએ પણ એક પુત્રીને જન્મ આપ્યો હતો. વાસુદેવ શ્રીકૃષ્ણને યશોદાની બાજુમાં સુવરાવીને એમની કન્યાને પોતાની સાથે મથુરાની જેલમાં લઈ ગયા. કંસ એ વાતથી ભયભીત હતો કે દેવકી અને વાસુદેવનું આઠમું સંતાન એના મોતનું કારણ બનશે. કંસ દેવકીનાં સાત સંતાનોને મોતને ઘાટ ઉતારી ચૂક્યો હતો. હવે તે દેવકીની પાસે સૂતેલી આઠમી કન્યાને ઉઠાવી તેને નીચે પટકી મોતને ઘાટ ઉતારવા માંગતો હતો તે વખતે જ કન્યા તેના હાથમાં સરી પડી અને વીજળી બની આકાશમાં ઊડી ગઈ એ જ વખતે આકાશવાણી થઈ કે “કંસ, તને મારવાવાળો તો ગોકુળમાં યશોદાની બાજુમાં રમી રહ્યો છે. દામિનીનો અર્થ આકાશી વીજળી થાય છે. મરનાર યુવતીને ભલે દામિની એવું કાલ્પનિક નામ અપાયું હોય પરંતુ એક ૨૩ વર્ષની યુવતીએ દેશનાં યુવક યુવતીઓમાં એક નવી શક્તિનો સંચાર કર્યો છે. સમગ્ર દેશ હવે ઇચ્છે છે કે, પાપીઓનો હવે અંત આવવો જોઈએ. આ ઘટનાએ સમગ્ર યુપીએ સરકારને ધ્રુજાવી દીધી છે. હવસખોરોને રાસાયણિક રીતે નિર્બળ બનાવી દેવાથી માંડીને એક જ મહિનામાં તેનો ફેંસલો લાવી દેવાની ઘોષણા કરવી પડી અને રાતોરાત પોલીસે ચાર્જશીટ પણ તૈયાર કરી દેવી પડી તે આ જનાક્રોશની શક્તિનું પરિણામ છે.

સહુથી નોંધનીય વાત એ છે કે, વર્ષોથી ભારત તેની સંસ્કૃતિની દુહાઈ માટે ગર્વ લેતું રહ્યું અને ભારતમાં નારીની પણ પૂજા થાય છે તેવાં સોનેરી સૂત્રો બોલતું રહ્યું, પરંતુ ભારતનો નારી પ્રત્યેનો ક્રૂર અભિગમ અને ભારતનો બીભત્સ-વરવો ચહેરો આખી દુનિયા સમક્ષ ખુલ્લો પડી ગયો. વિશ્વભરનાં ગ્લોબલ મીડિયામાં પણ દિલ્હીની છાત્રાના ગેંગરેપની ઘટના દર્શાવાતી રહી. ઇજિપ્તના પાટનગર કેરોમાં પણ તહેરીર સ્કવેર ખાતે હજારો લોકોએ પીડિતાને ન્યાય અપાવવા માટે શાંત દેખાવો કર્યા. અમેરિકાના જાણીતા અખબાર ‘ધી ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ’ એ લખ્યું ‘દિલ્હીની ૨૩ વર્ષની વિધાર્થિની સાથે થયેલો અત્યાચાર દર્શાવે છે કે ભારતમાં

સ્ત્રીઓ સાથે કેવો ક્રૂર વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. ભારત કે જે તેના ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે ગર્વ લે છે ત્યાં ભારતીય સ્ત્રીઓની દુર્દશા પણ કેવી છે તે પણ દર્શાવે છે. ભારત માટે આ એક ખતરાભર્યો અભિગમ છે.’ ધી ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સે એથીય આગળ વધીને લખ્યું છે કે ‘ભારતમાં પુરુષોના અધિપત્યવાળું સત્તા માળખું છે. ભારત એક આર્થિક મહાસત્તા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, પરંતુ તેની અડધો અડધ વસ્તી જો ભયના ઓથાર હેઠળ જીવતી હોય તો તે આર્થિક વિકાસનો કોઈ અર્થ નથી.’

ફ્રાન્સથી પ્રગટ થતા અખબાર ‘ધી ફ્રેન્ચ લા મોન્ડે’ લખે છેઃ “દિલ્હીમાં લાગણીઓ અને આક્રોશની ગર્જના થઈ રહી છે. લોકો શેરીઓમાં આવી ગયા છે. કોઈના હાથમાં મીણબત્તી છે તો કોઈ રડી રહ્યું છે.”

એ જ રીતે બ્રિટિશ અખબાર ‘ર્ગાિડયન લખે છેઃ “દિલ્હીની શેરીઓમાં જોવા મળતાં દૃશ્યો પરથી લાગે છે કે, સરકાર સામાન્ય લોકોથી વિમુખ થઈ ગઈ છે. સરકારને સામાન્ય લોકોની લાગણીઓનો હજુ અહેસાસ થયો નથી. ‘ડેનિશ રેડિયોએ પણ એવો અહેવાલ પ્રસારિત કર્યો. રેડિયોએ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું કે, ભારતમાં સ્ત્રીઓ સાથે ભેદભાવ રાખવામાં આવે છે, ભારતમાં સ્ત્રીઓને પરેશાન કરવામાં આવે છે અને તેમની હત્યા પણ કરી દેવામાં આવે છે.”

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના મહાસચિવ બાન કી મૂને પણ ભારતીય પીડિતા સાથે અત્યાચાર કરનાર અપરાધીઓને કડક સજા કરવા આગ્રહ કર્યો.

ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ પીડિત યુવતીને શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી. અમેરિકામાં વસતા ભારતીય અમેરિકનોએ કહ્યું કે, “દિલ્હીની ઘટના અમારા માટે રોજા પાર્કસ જેવી ઘટના છે. ૧૯૫૫માં એક અશ્વેત અમેરિકન મહિલાને સીટ છોડવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું,પરંતુ તેમણે તેમ કરવા ઇનકાર કરી દીધો હતો અને રંગભેદની નીતિ સામે જબરદસ્ત ઝુંબેશ ચલાવી હતી.”

વિશ્વભરમાં ભારત બદનામ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે ભારતના કેટલાક નેતાઓ જન આક્રોશને સમજવાના બદલે બેજવાબદાર નિવેદનો કરી રહ્યા હતા. રાજસ્થાનના એક ધારાસભ્યએ કહ્યું કે, “સ્કૂલમાં છોકરીઓએ સ્કર્ટ પહેરીને આવવું જોઈએ નહીં.” હરિયાણાના એક નેતાએ કહ્યું કે, “છોકરીઓને વહેલી પરણાવી દો.” બીજા એક નેતાએ કહ્યું કે. “બળાત્કારનું કારણ છોકરીઓના જિન્સ અને મોબાઈલ ફોન છે.” બીજા એક નેતાએ કહ્યું કે, “ચાઉમીન ખાવાથી બળાત્કાર થાય છે.” પશ્ચિમ બંગાળમાં એક મહિલા પર બળાત્કાર થયો તો મુખ્યમંત્રી મમતા બેનરજી બોલ્યાં કે, “મીડિયા અને વિરોધ પક્ષ મારી સરકારને બદનામ કરવા કોશિશ કરી રહ્યાં છે અને બળાત્કારનો આક્ષેપ સાવ જુઠ્ઠો છે.” એક મહિલા પોલીસ અધિકારીએ બળાત્કારના આરોપીઓને પકડી લીધા તો મુખ્યમંત્રીએ તેની બદલી કરી નાંખી. તૃણમૂલ કોંગ્રેસનાં એક મહિલા સાંસદે તો એવું નિવેદન કર્યું કે, “એ મહિલા તો પહેલેથી જ સેક્સવર્કર છે.” દિલ્હીના ગેંગરેપની ઘટના બાદ પ્રદર્શન કરતી દિલ્હીની મહિલાઓ અંગે બફાટ કરવામાં રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખરજીના પુત્ર અભિજિત મુખરજી પણ બાકાત રહ્યા નહીં!

ખરી વાત એ છે કે દિલ્હીમાં થયેલા ગેંગરેપની ઘટના બાદ ફાટી નીકળેલો સ્વયંભૂ જનાક્રોશ દેશની તમામ પોલિટિકલ પાર્ટીઓ માટે ખતરાની ઘંટી છે. દેશના લોકોને હાલના એક પણ નેતામાં એક પણ રાજકીય પક્ષમાં કે પોલીસમાં હવે વિશ્વાસ નથી. રાહુલ ગાંધી પણ આ બસ ચૂકી ગયા છે. દિલ્હીની ગેંગરેપની ઘટના બાદ તેમણે જ જનાક્રોશની આગેવાની લઈ લેવાની જરૂર હતી. બળાત્કારીઓને ફાંસીની સજાની માંગણી તેમણે જ કરવાની જરૂર નથી. પહેલાં તેઓ દેશને મજબૂત લોકપાલ આપવાની ઝુંબેશ હાથમાં લેવાની તક ચૂકી ગયા અને હવે દેશને ગેંગરેપ સામે સખ્ત કાનૂન અપાવવાની આગેવાની લેવાની તક ચૂકી ગયા. દિલ્હીની પીડિતાને ન્યાય અપાવવા તેઓ ખુલ્લા મેદાનમાં આવ્યા હોત તો તેઓ હીરો બની જાત. તેમના બદલે સોનિયા ગાંધી વધુ ડાહ્યાં સાબિત થયાં. તેઓ લોકોની વચ્ચે જઈને બેઠાં અને પીડિતાના દુઃખ દર્દમાં સહભાગી બન્યાં લાગણી વ્યક્ત કરી. ખેર!

લોકોને હવે એક મહાનાયકની તલાશ છે. ગાંધીજીએ જેમ અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી મુક્તિ અપાવી તેમ હવે ભારતની નારીઓને ભારતના હવસખોરોમાંથી અને પ્રજાને ભષ્ટાચારમાંથી મુક્તિ અપાવે તેવા એક મહાનાયકની તલાશ છે. આજે તો જ્યાં જુઓ ત્યાં કંસ જ કંસ દેખાય છે. રોજ અનેક દ્રૌપદીનાં ચીરહરણ થાય છે. ચારે બાજુ દુર્યોધન જ દુર્યોધન દેખાય છે. આજે ના તો કોઈ અર્જુન છે કે ના તો કોઈ યુધિષ્ઠિર, ના કોઈ ભીષ્મ કે ના કોઈ દ્રોણ.

ભારત-પાક ક્રિકેટ શ્રેણીથી લાખો ક્રિકેટપ્રેમીઓ ખુશ થશે,પરંતુ દેશના રાષ્ટ્રાભિમાનનું શું?

લંડનમાં આ વર્ષે ઓલિમ્પિકનું ભવ્ય આયોજન થયું હતું. મૂળ તો ગ્રીસથી શરૂ થયેલી આ ગેમ્સનો ઉદ્ભવ ગ્રીક્સ, ટ્રોજન્સ, સ્પાર્ટા અને રોમનો વચ્ચે ચાલતી લોહિયાળ જંગ અને ગ્લેડિયેટર્સની જંગલી પ્રથાનો અંત લાવવા શરૂ થઈ હતી. વિશાળ એટેનામાં હજારો લોકોની હાજરીમાં ગુલામોને અંદરોઅંદર લડાવવામાં આવતા અને એકબીજાને ખતમ કરી ન નાંખે ત્યાં સુધી આ લોહિયાળ જંગ ખેલાતો હતો. આનું વાસ્તવિક દૃશ્ય રસેલ ક્રોની મુખ્ય ભૂમિકાવાળી’ગ્લેડિયેટર્સ’ ફિલ્મમાં બહુ જ વાસ્તવિકતા સાથે દર્શાવાયું છે. બાર્બેરિયન શૈલીના મનોરંજનનો અંત લાવવા ઓલિમ્પિક્સની શરૂઆત થઈ હતી, પરંતુ ક્રિકેટની શરૂઆત ઇંગ્લેન્ડમાં થઈ હતી. ઇંગ્લેન્ડના ઉમરાવોએ ક્રિકેટને ગેમ તરીકે નહીં પરંતુ જુગાર અને સટ્ટા બેટિંગ માટે શરૂ કરી હતી. હવે ક્રિકેટ માત્ર સટ્ટા બેટિંગની જ નહીં પરંતુ ચીયરગર્લ્સ સાથેના એન્ટરટેનમેન્ટ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ડિપ્લોમસી માટેની ગેમ પણ બની ગઈ છે.

એક લાંબા સમયના વિરામ બાદ ભારતમાં પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ટીમ ક્રિકેટ રમવા આવવાની છે. સ્વાભાવિક છે કે આ સમાચારથી ક્રિકેટની પાછળ ક્રેઝી ક્રિકેટરસિકો ખુશ છે. તેઓ ભારત અને પાકિસ્તાનની ટીમો વચ્ચેની રોમાંચક ગેમ માણવા ઉત્સુક છે, પરંતુ ભારતની આ ‘ક્રિકેટ ડિપ્લોમસી’થી ભારતના દુશ્મન નંબર-૧ એવા દેશ સાથેના સંબંધો હવે સુધરી જશે એવી આશા રાખવી તે બેવકૂફી છે. દેશની રાજનીતિની રણનીતિ નક્કી કરનારાઓ એ વાત ભૂલી જાય છે કે ૧૯૪૭માં ભારત – પાકિસ્તાનના ભાગલા થયા ત્યારે જ પાકિસ્તાને ભારત પર હુમલો કરી અડધું કાશ્મીર પડાવી લીધું હતું અને હજુ પણ તે ભાગ ભારતને પાછો સોંપવામાં આવતો નથી. બીસીસીઆઈ એ વાત ભૂલી જાય છે કે તે પછી બે વાર પાકિસ્તાન ભારત પર હુમલો કરી ચૂક્યું છે. પાકિસ્તાનના એક લશ્કરી યુદ્ધ વિમાને ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી બળવંતરાય મહેતાના વિમાનને તોડી પાડી તેમની હત્યા કરી નાંખી હતી. ક્રિકેટ ગેમના આયોજકો એ વાત ભૂલી જાય છે કે ભારતના પૂર્વ વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી બસમાં બેસીને લાહોર ગયા હતા તે વખતે જ પાકિસ્તાને ભારતની માલિકીના કારગિલમાં ઘૂસણખોરી કરી કારગિલ પર કબજો જમાવી દીધો હતો. પાકિસ્તાની સૈન્યને કારગિલમાંથી ખદેડવાનું બિલ રૂપિયા ૧૦ હજાર કરોડ આવ્યું હતું.

ભારત-પાકિસ્તાન ક્રિકેટ મેચનું આયોજન કરનારા એ વાત ભૂલી જાય છે કે તમે એ દેશ પાસેથી શાંતિ અને સમજની આશા રાખો છો કે જે દેશમાં આતંકવાદ તૈયાર કરવાની ફેક્ટરીઓ છે. ગરીબ યુવાનોને ગુમરાહ કરી ભારત વિરુદ્ધ લડવા તૈયાર કરવામાં આવે છે અને કમરમાં ભયાનક બોમ્બ ભરી આપી કરાચીના બંદરેથી મુંબઈ મોકલી આપવામાં આવે છે. પાકિસ્તાને મોકલેલા અજમલ કસાબ જેવા આતંકવાદીઓ મુંબઈને લોહીલુહાણ કરી નાંખે છે. સેંકડો પરિવારના ચિરાગ છીનવી લે છે. કોઈ પુત્ર ગુમાવે છે તો કોઈ પિતા, કોઈ માતા ગુમાવે છે તો કોઈ ભાઈ. માત્ર મુંબઈ જ નહીં, પરંતુ આવા આતંકવાદીઓ અમદાવાદમાં પણ બોમ્બ વિસ્ફોટ કરી અનેકના જાન લે છે. ગંભીર રીતે ઘવાયેલા દરદીઓને હોસ્પિટલ સારવાર આપી ન શકે એટલા માટે હોસ્પિટલોમાં પણ બોમ્બ વિસ્ફોટ કરવામાં આવે છે. ભારત-પાક ક્રિકેટ મેચના આયોજકો એ વાત ભૂલી જાય છે કે નેપાળના કાઠમંડુ એરપોર્ટ પરથી ભારતીય વિમાનનું અપહરણ કરવાનું કાવતરું પણ પાકિસ્તાનમાં ઘડાયું છે. બદલામાં હાફિઝ સઈદ જેવા ખતરનાક આતંકવાદીને પાક પ્રેરિત આતંકવાદીઓ છોડાવી જાય છે. આ આયોજકો એ વાત પણ ભૂલી જાય છે કે ભારતની લોકશાહીના પવિત્ર મંદિરસમા પાર્લામેન્ટ હાઉસ પર પાકિસ્તાને મોકલેલા આતંકવાદીઓ ગોળીઓ છોડે છે. ક્રિકેટ દ્વારા કરોડો કમાઈ લેવાની લાલચ ધરાવતા ક્રિકેટ માફિયાઓ એ વાત ભૂલી જાય છે કે પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર સંસ્થા આઈએસઆઈ સતત ભારત વિરોધી ષડ્યંત્રો રચ્યા કરે છે. પાકિસ્તાનની ભૂમિ પર ભારતીય ચલણની નકલી નોટો પણ પાકિસ્તાન જ છાપે છે અને નેપાળ તથા બાંગલાદેશના માર્ગે આ નકલી નોટો ભારતમાં ઘુસાડવામાં આવે છે. ભારતના અર્થતંત્રને ખોખલું કરી દેવાની આ ખતરનાક સાજિશ પાકિસ્તાનની જ છે.

સમગ્ર વિશ્વ હવે જાણી ગયું છે કે ભારત એક નબળો દેશ છે. પાકિસ્તાન અને ચીન માટે તો ભારત એક સોફ્ટ ટાર્ગેટ છે. સરદાર સાહેબ, ઇન્દિરા ગાંધી અને લાલબહાદુર શાસ્ત્રીના અવસાન બાદ ભારતને હાંસલ થયેલું નેતૃત્વ નબળું રહ્યું છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન આઈ. કે. ગુજરાલ પાકિસ્તાનમાં જન્મ્યા હતા. હાલના વડાપ્રધાન ડો. મનમોહનસિંહ પાકિસ્તાનમાં જન્મ્યા હતા. એ બધાને પાકિસ્તાનમાં આવેલા તેમના જન્મસ્થળ માટે લગાવ હોઈ શકે છે, પરંતુ અટલબિહારી વાજપેયી તો ગ્વાલિયરમાં જન્મ્યા હતા. તેઓ કવિતાઓ ગાતાં ગાતાં પાકિસ્તાન કેમ ગયા હતા, તે ન સમજાય તેવી વાત છે. ભારતના રાજનીતિજ્ઞાોનો આ જ રવૈયો રહ્યો તો બની શકે કે ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ તાલિબાનીઓના હૃદયમાં લાગણી અને પ્રેમ પેદા કરવા માટે ભારતીય ટીમને ભવિષ્યમાં અફઘાનિસ્તાન પણ મોકલી દે. ખેલ ખેલ છે અને ક્રિકેટ એ ક્રિકેટ છે. પાકિસ્તાન સાથે ક્રિકેટ રમવાથી પાકિસ્તાન સુધરી જવાનું છે તેવી કલ્પના એબ્સર્ડ છે. એ વાત સમજી શકાય તેમ છે કે ક્રિકેટ સાથે તો આપણી ભાવના જોડાયેલી છે, પરંતુ પાકિસ્તાન સાથે આપણી કઈ લાગણી જોડાયેલી છે? પાકિસ્તાન સાથે ક્રિકેટ રમવાથી બે દેશો વચ્ચે શાંતિ સ્થપાઈ જશે એ વાત કોઈ ડાહ્યો માણસ સ્વીકારશે નહીં.

ખરી વાત એ છે કે બીસીસીઆઈના કેટલાક લોકો ક્રિકેટના ખેલાડીઓને પોતાનું રમકડું સમજે છે કે જેનો રિમોટ દબાવવાથી ટીમ બોલિંગ કે બેટિંગ શરૂ કરી દેશે અને રિમોટ દબાવવાથી બોલિંગ બેટિંગ બંધ કરી દેશે. આ દેશમાં એ ભાવના કેળવવાની જરૂર છે કે દરેક ખેલાડી પહેલાં ભારતીય છે પછી ક્રિકેટર છે. કોઈ પણ ક્રિકેટરની પ્રતિબદ્ધતા પહેલાં રાષ્ટ્ર પ્રત્યે હોવી જોઈએ પછી ક્રિકેટ પ્રત્યે. જે દેશ વર્ષોથી ભારત સાથે ખૂની ખેલ ખેલે છે તેની સાથે ક્રિકેટનો ખેલ ખેલવા આમંત્રણ કેવી રીતે આપી શકાય? બીજા દેશોમાં રમવું પડે તે એક વાત છે પણ ભારતમાં તેમને રમવા બોલાવવા તે અલગ વાત છે.

અભિનંદન તો સુનિલ ગાવસ્કરને આપવાં જોઈએ કે જે એક જ એવી વ્યક્તિ છે જેમણે ભારત-પાક શ્રેણીનો વિરોધ કરતાં કહ્યું કે ભારતમાં શાંતિ માટે પાકિસ્તાન તરફથી કોઈ સહયોગ મળતો નથી તો તેની સાથે ક્રિકેટ રમવાની શી જરૂર છે?

પાકિસ્તાનના ક્રિકેટ ખેલાડીઓ ચોક્કસપણે સારા છે, પ્રોફેશનલ છે, તેમના કૌશલ્યની કદર કરવી જોઈએ, પરંતુ જ્યારે ૧૨૫ કરોડના રાષ્ટ્રના સ્વાભિમાનનો પ્રશ્ન આવે ત્યારે ભારતે પાકિસ્તાન સાથે ક્રિકેટ નહીં રમીને પાકિસ્તાનને અને આખી દુનિયાને ભારતની નારાજગીનો સ્ટ્રોંગ મેસેજ આપવો જોઈતો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય ડિપ્લોમસીની બાબતમાં ભારત પાકિસ્તાન સાથે હંમેશાં માર ખાતું આવ્યું છે. ભૂતકાળમાં ક્રિકેટની કૂટનીતિના ભાગરૂપે જનરલ ઝિયા ઉલ હક જલંધર આવ્યા હતા. પરવેઝ મુશર્રફ પણ ભારત આવ્યા હતા. ગિલાની પણ મેચ જોવા ભારત આવ્યા હતા, પરંતુ ભારતનું અપમાન કરીને જ જતા રહ્યા હતા. પાકિસ્તાનનાં વિદેશમંત્રી હીના રબ્બાનીના ખૂબસૂરત હોઠોની મુસ્કાન પર ભારતના કેટલાક નેતાઓ ખુશ છે પણ એ લોકો એ વાત ભૂલી જાય છે કે ભારત પાકિસ્તાન પ્રેરિત આતંકવાદનો ભોગ બન્યું છે તેના પુરાવા પણ માનવા તેઓ તૈયાર નથી. લાગે છે કે કેન્દ્રમાં બેઠેલા કેટલાક ક્રિકેટપ્રેમી નેતાઓ અને બીસીસીઆઈએ રાષ્ટ્રના સ્વાભિમાનને વેચવા કાઢયું છે. ભારત-પાક ક્રિકેટ સિરીઝ એ ગેમ નહીં પરંતુ સાજિશ છે. પાકિસ્તાનને ઘરઆંગણે બોલાવવાથી ક્રિકેટની ઘેલછા ધરાવતા લાખ્ખો ક્રિકેટચાહકો સ્ટેડિયમો છલકાવી દેશે. બાકીના લોકો ટીવી સામે ચોંટી જશે. અખબારોમાં હેડલાઇન્સ છપાશે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિની બાબતોમાં ભારતની કાયરતા જ બહાર આવશે તે સમજી લેવાની જરૂર છે.