વિશ્વભરમાં માથાનો દુખાવો બની રહેલા સાઇબર ક્રાઇમની દુનિયામાં વિશ્વના મોટા ભાગના દેશોની ઊંઘ ઉડાડી દે તેવો આ કોડવર્ડ છે. એનું આખું નામ ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબર છે. કેટલાંક વર્ષો પહેલાં જુલિયન અસાંજેની ‘વિકિલીક્સ’ સંસ્થાએ પેન્ટોગોનના ગુપ્ત દસ્તાવેજો ઇન્ટરનેટ મારફતે જ હાંસલ કરી અમેરિકાનાં કેટલાંક ગુપ્ત રહસ્યો ખુલ્લા પાડી દીધાં હતાં. એ જ રીતે કોઈ અજાણ લોકો કે કોઈ અજાણી ગુપ્તચર સંસ્થા ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબરના કોડનેમ હેઠળ પૃથ્વી પરના કેટલાક દેશોના ડિપ્લોમેટ્સ, સરકારી રિસર્ચ એજન્સીઝ તથા ઓઇલ એન્ડ ગેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર જાસૂસી કરતી હોવાની ચોંકાવનારી માહિતી બહાર આવી છે.
રશિયાની કાસ્પેર્સ્કી લેબોરેટરી દ્વારા જાસૂસીની આ ખતરનાક જાળ પરથી પહેલી જ વાર પરદો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. રશિયાની આ લેબોરેટરીએ એવો દાવો કર્યો છે કે ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબર પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારત પર પણ જાસૂસી કરવામાં આવી રહી છે અને ભારતનાં લશ્કરી થાણાં અને મિલિટરી ડેટાની પણ કેટલાક લોકોએ સાયબર ટેક્નિક દ્વારા ચોરી કરી લીધી હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે.
રશિયન કાસ્પેર્સ્કી લેબ એક પ્રકારનું નેશનલ ટેક્નિકલ રિસર્ચ ઓર્ગેનઝેશન છે. આ સંસ્થાની ટીમ દ્વારા હવે એ વાતની પણ તપાસ થઈ રહી છે કે ભારતનો કોઈ મિલિટરી ડેટા હેકર્સ દ્વારા ચોરાયો છે કે કેમ?
ભારતના ડિફેન્સ નિષ્ણાતોને ઘણા વખતથી એ શક છે કે ભારતના પાડોશી દેશ ચીનમાં પણ ભારતના લશ્કરનો ખાનગી ડેટા ચોરવાની પ્રવૃત્તિ ચાલતી રહી છે, પરંતુ ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબર એ કોઈ અન્ય દેશમાંથી જ ઉદ્ભવેલી ખતરનાક પ્રવૃત્તિ છે.
રશિયાની આ કાસ્પેર્સ્કી લેબ આ કામ કયા દેશમાંથી અને કોના સર્વર દ્વારા થઈ રહ્યું છે તે સ્થળ હજુ શોધી શકી નથી, પરંતુ કાસ્પેર્સ્કી લેબનું કહેવું છે કે ભારત જેવા દેશની સલામતી અને બીજાં ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ અંગેના દસ્તાવેજો આ જાસૂસી સંસ્થાઓએ હાંસલ કર્યા છે કે કેમ તે શોધવા અમે પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ. રશિયાની આ લેબનું માનવું છે કે કેટલાંક દેશોનો મિલિટરી ડેટા ચોરવા ઉપરાંત આ જાસૂસી કેટલાક દેશોનાં પરમાણુ મથકો અને બીજાં ઊર્જા મથકોનો ડેટા પણ કરવા માટે થઈ રહ્યા હોવાનું મનાય છે.ળઆઝાદી બાદ ભારતે સહુ પ્રથમ વાર બનાવેલા વિશાળ ભાખરા નાંગલ ડેમને દર્શાવવા એ વખતના ભારતના વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ, રશિયાનાં વડા નિકિતા ખુશ્ચોવને લઈ ગયા હતા. નહેરુને હતું કે રશિયાનાં વડા આ વિશાળ બંધ જોઈ અભિભૂત થઈ જશે પણ એમ ન થયું. રશિયાના વડાએ નહેરુને પહેલો જ પ્રશ્ન પૂછયો કે આ બંધની સલામતી અંગે તમે શું વ્યવસ્થા કરી છે? નહેરુ પાસે રશિયન વડાના પ્રશ્નનો કોઈ ઉત્તર નહોતો. એ પછી ભારતને અંધારામાં રાખી ચીને ભારત પર આક્રમણ કર્યું હતું એ ઇતિહાસ જાણીતો છે.
રશિયાની કાસ્પેર્સ્કી લેબનું માનવું છે કે ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબરના નામ હેઠળ દુનિયાની કોઈ ગુપ્તચર સંસ્થા અથવા જૂથ છેલ્લાં પાંચ વર્ષથી આ પ્રકારની ગ્લોબલ જાસૂસી કરે છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે રશિયાની કાસ્પેર્સ્કી લેબ દ્વારા ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબરના જાસૂસીના રહસ્યનો પર્દાફાશ કર્યા બાદ એ સાયબર જાસૂસી નેટવર્કનો કમાન્ડ અને કંટ્રોલ ઓફલાઇન થઈ ગયા છે.
ભારતનાં મિલિટરી રહસ્યો પર કોઈ જાસૂસી ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબર દ્વારા થઈ રહ્યું છે કે કેમ તે અંગે ભારત સરકારે કોઈ જાહેર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ સૂત્રો દર્શાવે છે કે ભારતનો કોઈ મહત્ત્વપૂર્ણ મિલિટરી ડેટા હેક કરવામાં આવ્યો છે કે કેમ તેની તપાસ એક ટીમ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્ર સરકાર જાહેરમાં કાંઈ બોલતી નથી, પરંતુ એમ મનાય છે કે ભારતનો કોઈ મહત્ત્વપૂર્ણ મિલિટરી ડેટા હેક થયો છે કે કેમ તે શોધી કાઢવાનું કોઇ મિકેનિઝમ હોવું જ જોઈએ.
રશિયન લેબ કાસ્પેર્સ્કી આ ખતરનાક પ્રવૃત્તિ કરનાર સર્વરનું લોકેશન શોધી શકી નથી, પરંતુ તેના નિષ્ણાતોએ એ સર્વરની ૩૪ જેટલી કેટેગરીનાં ૧૦૦૦ જેટલાં મોડયૂલ્સ શોધી કાઢયાં છે. ઓપરેશન રેડ ઓક્ટોબરના કોડનેમ હેઠળ કામ કરતા સાયબર જાસૂસોએ માત્ર ઇન્ટરનેટ પરથી જ નહીં પરંતુ ડિપ્લોમેટ્સ, ચાવીરૂપ નેતાઓ, મિલિટરી પદાધિકારીઓના મોબાઇલ ફોન્સ, કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ, કોલ હિસ્ટ્રી, કેલેન્ડર, અસએમએસ તથા કોમ્પ્યુટર સાથે ફોન જોડીને કરાયેલા બ્રાઉઝિંગ હિસ્ટ્રીની પણ માહિતી હેક કરી હોવાનું મનાય છે. કાસ્પેર્સ્કી લેબનું માનવું છે કે આ સાયબર જાસૂસોએ જે દેશોને ટાર્ગેટ બનાવ્યા છે, તેમાં પૂર્વ યુરોપના દેશો, સોવિયેત રશિયાના પૂર્વ દેશો, સેન્ટ્રલ એશિયા, પશ્ચિમ યુરોપના દેશો તથા ઉત્તર અમેરિકાનો પણ સમાવેશ થાય છે. એમાંયે સહુથી વધુ નુકસાન બેલ્જિયમ અને સ્વિટઝર્લેન્ડને થયું હોવાનું મનાય છે.
કાસ્પેર્સ્કી લેબના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સાયબર જાસૂસી નેટવર્ક સ્માર્ટ ફોન્સમાંથી ડમ્પ કરેલા ઇક્વિપમેન્ટમાંથી તથા ઇ-મેલમાંથી પણ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી ચોરી લે છે. એ જ રીતે રિમૂવેબલ ડિસ્ક ડ્રાઇવની ફાઇલ પણ હાંસલ કરી શકે છે.
એક અંદાજ પ્રમાણે હેકર્સે ૬૦ જેટલાં ડોમેઇન નામ તથા અનેક હોસ્ટિંગ લોકેશન્સ વિવિધ દેશોમાં ઊભાં કર્યાં છે. ખાસ કરીને જર્મની અને રશિયામાં જ આવાં ડોમેઈન નામ અને હોસ્ટિંગ થયું હોવાની સંભાવના છે.
કોઈ અજાણ્યા હેકર્સ દ્વારા ભૂતકાળમાં આવા સાયબર હુમલા રેડ અને શેડો ઇન કોલ્ડના નામથી કુખ્યાત છે, પરંતુ આમાં કમનસીબી એ વાતની છે કે કોઈ વિદેશી સંસ્થા એ રહસ્ય ઉજાગર કરે છે તે પછી જ આપણને ખબર પડે છે. ભારતના ડિફેન્સ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારત સરકારે આવા સાયબર જાસૂસો સામે સંરક્ષણાત્મક વલણ અપનાવવાના બદલે રાષ્ટ્રના હિતમાં આક્રમક વલણ અપનાવવું જોઈએ. એ માટે સાયબર જગતની વધુ અદ્યતન અને જટિલ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગની જરૂર છે.
Leave a Reply