રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ

બાળકો પર નજર રાખવાનાં કેટલાંક જાસૂસી ઉપકરણો

જગન્નાથ રેડ્ડી એક બિઝનેસમેન છે, હૈદરાબાદમાં રહે છે. તેમના ઘરમાં તેઓ જ્યાં તેમનું વોલેટ મૂકતા હતા ત્યાંથી અવારનવાર પૈસા ગુમ થઈ જતા હતા. સહુથી પહેલાં ઘરની નોકરાણી પર શંકા ગઈ. નોકરાણીને કાઢી મૂકવામાં આવી તે પછી પણ પાકીટમાંથી પૈસા ચોરાવા લાગ્યા. જગન્નાથ રેડ્ડીના ધ્યાન પર એક વાત આવી ગઈ કે તેમનો ૨૦ વર્ષનો પુત્ર અચાનક લેવિશ લાઈફસ્ટાઈલ જીવવા લાગ્યો હતો. તે બ્રાન્ડેડ ઘડિયાળ પહેરતો હતો. બ્રાન્ડેડ જૂતાં પહેરવા લાગ્યો હતો. લગભગ રોજ સાંજે બહાર રેસ્ટોરાંમાં જમતો હતો. જગન્નાથ રેડ્ડીને સત્ય શોધવું હતું કે પુત્ર અચાનક આવી વૈભવી જિંદગી કેવી રીતે જીવે છે?

એક દિવસ જગન્નાથ રેડ્ડીએ પોતાના પુત્રને અત્યંત મોંઘો આઈ ફોન હેન્ડસેટ ભેટ આપ્યો. જેની કિંમત રૂપિયા ૪૦,૦૦૦ની હતી. પુત્રને ખબર નહોતી કે એ આઈ ફોનમાં FRX – Pro સોફ્ટવેર નાંખેલું હતું. એ ફોન પર આવતા અને મોકલાતા તમામ ઇ-મેલ તથા વાતચીત થર્ડ આઈ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોની ઓફિસમાં રેકર્ડ થતી હતી. આ વ્યવસ્થા એના પિતાએ જ ગોઠવી હતી. એના પિતાએ જ પુત્રની હલચલ પર નજર રાખવા આ ખાતાની જાસૂસી કંપનીને કામ સોંપ્યું હતું. થર્ડ આઈ કંપનીએ જ આઈ ફોનમાં આ સોફ્ટવેર નાખી આપ્યું હતું. પુત્રની વાતચીત અને ટેક્સ્ટ મેસેજીસ ટ્રેક કરવાનો ચાર્જ પણ મહિને રૂપિયા ૪૦,૦૦૦ હતો. થર્ડ આઈ કંપનીએ જગન્નાથ રેડ્ડીને જાણ કરી કે તમારો પુત્ર આઈપીએલ ક્રિકેટ શ્રેણીમાં બેટિંગ કરે છે. તમારા પાકીટમાંથી રોજ મોટી નોટો ઓછી થાય છે તેનું કારણ પણ તમારો જ પુત્ર છે.

પુત્ર દ્વારા કરાતી ચોરીનો કિસ્સો એકમાત્ર રેડ્ડી પરિવારનો નથી. મોટાં અને વિકસિત શહેરોમાં રહેતા ઘણાં પરિવારોમાં આ સમસ્યા છે. હવે જગન્નાથ રેડ્ડીની જેમ ઘણાં પરિવારો તેમનાં સંતાનોની પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખવા ય્ઁજી ટ્રેકર્સ તેમનાં સંતાનોના મોબાઇલમાં નંખાવીને એ મોબાઈલ પુત્ર કે પુત્રીને ભેટ આપી રહ્યાં છે. આ એક પ્રકારની મા-બાપ દ્વારા સંતાનો પર કરવામાં આવતી જાસૂસી છે. આવી જીપીએસ સિસ્ટમ મોબાઈલ હેન્ડ સેટમાં નાખી દેવામાં આવે તે પછી તેમનાં સંતાનો ક્યાં છે તેનું લોકેશન પણ તેમનાં માતાપિતા જાણી શકે છે. આવું સોફ્ટવેર સંતાનોની જાણબહાર નાખવામાં આવેલું હોય છે. બગડી જતાં સંતાનો પર નજર રાખવા આવું સોફ્ટવેર હવે જરૂરી પણ છે એમ ઘણાં માતાપિતા માને છે. હૈદરાબાદની ‘થર્ડ આઈ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો’ નામની ખાનગી ડિટેક્ટિવ કંપની જાસૂસીનાં ઉપકરણો વેચે છે અને મૂંઝાયેલાં મા-બાપને મદદ પણ કરે છે. અત્યાર સુધીમાં હૈદરાબાદમાં જ તેઓ નવ જેટલા પરિવારોને FRX Pro software વેચી ચૂક્યા છે. બાળકોની પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખવાનો આ એક જ નવો અભિગમ છે.

બેંગલોરમાં પણ બંજારા એકેડેમી નામની એક આવી જ સંસ્થા ચાલે છે. નવી પેઢીનાં બાળકો માટે સેલફોન, ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ તથા ઇન્ટરનેટની ઘેલછા છે. આ નવાં ઉપકરણોએ પારિવારિક જીવનમાં પણ ઘણી ખલેલ પહોંચાડી છે. બાળકો માતા-પિતા કે ભાઈ-બહેન સાથે વાતો કરવાના બદલે ડિજિટલ ટેકનોલોજીનાં ઉપકરણો સાથે વધુ ને વધુ વ્યસ્ત રહે છે. આઈ ફોન કે આઈપેડ તેનાં ઉદાહરણો છે. એ ના હોય તો ડિજિટલ ઉપકરણો પર ગેઇમ્સ રમ્યા કરે છે. જો તેમની પાસે ફોન ખૂંચવી લેવામાં આવે તો તોફાન કરી દે છે. ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનાં ગુલામ બની જતાં બાળકો ખોટા મિત્રો ના બનાવે અને ખોટા માર્ગે ના જાય તે માટે માતા પિતાએ પણ તેમની પર જાસૂસી કરવા ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો સહારો લેવો પડે છે. તમે તમારાં બાળકના આઈ ફોનમાં એક વારFRX Pro Softwere નાખી દો એટલે તમારા બાળકોના મિત્રો કોણ છે અને તેઓ શું મેસેજીસની આપ-લે કરે છે તે જાણી શકો છો.

કોલકાત્તામાં પણ આવી જ એક ડિટેક્ટિવ એજન્સી છે, જેનું નામ ‘ગ્લોબ ડિટેક્ટિવ એજન્સી’ છે. આ એજન્સીના રિજિયોનલ મેનેજર ટી કે. દાસ કહે છે કે ” પોતાનાં સંતાનો પર નજર રાખવાનાં જાસૂસી ઉપકરણો ખરીદવા આવતા લોકો મોટાભાગે અત્યંત સુખી અને સમૃદ્ધ પરિવારોમાંથી આવે છે.શ્રીમંત પરિવારોને તેમનાં બાળકોની સહુથી વધુ ચિંતા છે. આવા પરિવારોને તેમનાં બાળકો પર ભરોસો છે, પરંતુ તેમનાં સંતાનોના મિત્રોને કારણે સહુથી વધુ ચિંતા થાય છે. અંગ્રેજીમાં એક ઉક્તિ છે કે “ you tell me who his friends are and I will tell you what he is.”

મુંબઈમાં આ કરતાં પરિસ્થિતિ સહેજ જુદી છે. મુંબઈમાં ‘સિક્યોરિટી ફર્સ્ટ’ નામની એક કંપની છે જે જાસૂસી ઉપકરણો વેચે છે. મુંબઈમાં સહુથી વધુ વેચાણ સ્પાય કેમેરાઝ અને જીપીએસ ટ્રેકર્સનું છે. ટેબલ પર મૂકવામાં આવતા ટેબલ ક્લોકની અંદર જ કેમેરા હોઈ શકે છે. આ નાનકડું ઘડિયાળ બાળકના રૂમમાં મૂકી દો. અને તે શું કરે છે તે તેમનાં માતાપિતા જાણી શકે છે. આવા ટેબલ ક્લોક કેમેરાની કિંમત રૂપિયા ૮૦૦૦ છે. આવા ટેબલ ક્લોક કેમેરા તમે તમારાં પુત્ર કે પુત્રીના કમ્પ્યુટર ટેબલ પર રાખી શકો છો. કમ્પ્યુટરમાં તે શું કરે છે તે પણ આ જાસૂસી કેમેરા વડે જાણી શકાય છે.

આ અંગે એક ગ્લોબલ સર્વે પણ થયો છે. આ મોજણીનાં તારણો દર્શાવે છે કે “અમે ૧૪થી ૧૭ વર્ષનાં બાળકોનાં ૪૪૦૦ માતા-

પિતાઓ પર મોજણી કરી હતી. આ મોજણી વિશ્વના ૧૧ જેટલા દેશોમાં કરવામાં આવી હતી. તેમાંથી ૪૪ ટકા માતા-પિતાઓએ તેમના સંતાનોનાં ફેસબુક એકાઉન્ટ્સ પર જાસૂસી કરાવી હતી. સહુથી વધુ જાસૂસી અમેરિકન મા બાપો દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

દિલ્હીમાં પણ ‘એક્શન ઇન્ડિયા હોમ પ્રોડક્ટ્સ’ નામની કંપની જાસૂસી ઉપકરણો વેચે છે. તેનાં સીસીટીવી કેમેરાઝ જીપીએસ ટ્રેકર્સ જાસૂસી કેમેરા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. એક નાનકડું બટન સંતાનના રૂમમાં ક્યાંક ચીપકાવી દો અને તે શું વાતો કરે છે તે તમે બીજા રૂમમાં સાંભળી શકો. આ કંપનીના સાચા લોકોનું કહેવું છે કે હોટલો અને દુકાનો કરતાં હવે ટીન એજ સંતાનોનાં માતા-પિતાઓ વધુ ને વધુ આવાં જાસૂસી સાધન ખરીદવા અમારી પાસે આવે છે. આવાં મા-બાપ કહે છે કે અમારાં સંતાનો રાત્રે ચાર દીવાલોની વચ્ચે અને ઘરની બહાર શું કરે છે તે જાણવામાં અમને રસ છે. આવાં માતા પિતા તેમનાં ટીનએજ સંતાનો પર નજર રાખવા ફોન ટ્રેપ્સ સ્પાય કેમેરાઝ કી-લોગ સોફ્ટવેર ફોર કમ્પ્યુટર્સ વધુ ને વધુ ખરીદે છે. આ સોફ્ટવેરથી માતાપિતા જાણી શકે છે કે તેમનાં સંતાનોએ કમ્પ્યુટર પર કઈ કઈ સાઈટ્સની વિઝિટ કરી.

બજારમાં હવે એવા સ્માર્ટ ફોન એપ્લિકેશન્સ પણ આવ્યાં છે જેના દ્વારા તમે તમારાં સંતાનોનાં લોકેશન્સ, મેસેજીસ તથા ઇ-મેલનું ટ્રેકિંગ પણ કરી શકો. બીજી બાજુ એક વાસ્તવિકતા એ પણ છે કે નવી પેઢીનાં ટેક્નોસેવી – ચાલાક સંતાનો થોડા જ સમયમાં જાણી પણ જાય છે કે તેમના આઈ ફોન કે ફેન્સી ટેબલ ક્લોકમાં કાંઈક શંકાસ્પદ જોગવાઈ પણ છે. એક પિતાએ તેના પુત્રના ફોનમાં જીપીએસ ટ્રેકર નંખાવ્યું હતું. બાળક એ વાત જાણી ગયો હતો. આ ટીનેજ બાળક જ્યારે પણ તેના મિત્રના ઘરે જાય ત્યારે તેનો આઈફોન ઓફ કરી દેતો હતો અથવા ઘેર ભૂલી ગયો છે તેમ બહાનંુ કાઢી ઘેર જ મૂકીને આવતો. ઘણાં ચાલાક ટીનેજ બાળકો ઇન્ટરનેટ પર તેમણે જે જે વેબસાઈટની વિઝિટ કરી હોય તેનો હિસ્ટ્રી ઇરેઝ કરી નાંખતા હોય છે. ઘણી વાર એમ નથી પણ થઈ શકતું ત્યારે માતા-પિતા તેમના ટીનેજ બાળકની સિક્રેટ લાઈફ વિશે જાણી જતાં હોય છે.

ચેન્નાઈમાં અચ્યુત અને અદિતિ શ્રી નિવાસ નામનાં પતિ-પત્ની બેઉ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર છે. તેમના માટે મોટામાં મોટું આશ્ચર્ય એ હતું કે તેમની ૧૨ વર્ષની દીકરી અમૃતા તેના ક્લાસમાં ટોપર હતી, અને બીજા જ વર્ષથી તેના ગ્રેડસ ગબડવા માંડયા. તે કદીયે તેની સખીઓને કે દોસ્તોને મળવા બહાર જતી જ નથી, પરંતુ ઘરમાં જ કલાકો સુધી ઇન્ટરનેટ પર સર્ફ કર્યા કરતી હતી. જે કાંઈ ગરબડ હતી તે ઇન્ટરનેટ સાથેના સંબંધમાં જ હતી. અમૃતાનાં માતાપિતાએ પુત્રીના કમ્પ્યુટરમાં સ્નુપિંગ સ્પાય સોફ્ટવેર નંખાવ્યું. એ જાસૂસી સોફ્ટવેરના કારણે ખબર પડી કે ૧૨ વર્ષની અમૃતાને ૪૦ વર્ષની વયનો એક પુરુષ મિત્ર બની ગયો હતો. તેમનો પરિચય ચેટ સાઈટ દ્વારા થયો હતો. ૪૦ વર્ષની વયના પુરુષે ૧૨ વર્ષની અમૃતાને કેટલીયે પોર્નોગ્રાફી વેબસાઈટનાં એડ્રેસ આપ્યાં હતાં. અમૃતા એ વેબસાઈટ્સને જોયા કરતી હતી. અમૃતાને એ વેબસાઈટની બંધાણી થઈ ગઈ હતી. અમૃતાને ઇન્ટરનેટ- એડિક્શનમાંથી બહાર લાવવા પ્રોફેશનલ કાઉન્સેલિંની સહાય આપવામાં આવી હતી.

ચેન્નાઈમાં આવેલી મલાથી ડિટેક્ટિવ એજન્સીએ અમૃતાનાં માતાપિતાએ એ જાસૂસી સોફ્ટવેર પૂરું પાડયું હતું. આ કંપની પાસે ૫૦ જેટલા ડિટેક્ટિવ્ઝની ટીમ છે. તેમને સહુથી વધુ ‘ટીનેજ સંતાનો’ પર નજર રાખવાનું કામ મળે છે.

અલબત્ત, દિલ્હીસ્થિત મનોચિકિત્સક અરુણ બ્રુતા કહે છે કે “કેટલાંક માતાપિતા તેમનાં બાળકોના ભાવિ અંગે વધુ પડતાં ચિંતિત હોઈ ગભરાઈ જઈને બાળકો પર આવી જાસૂસી કરાવે છે. બાળકો ડ્રગ્સ, સેક્સ, શરાબ કે હોમોસેક્સ્યુઆલિટીનાં ચક્કરમાં ફસાઈ જશે તેવી બીકથી કેટલાંક માતાપિતા પોતે જ પેરેનોઈડ (એક પ્રકારની ગ્રંથિ) બની જાય છે. અને તેથી આવાં જાસૂસી ઉપકરણોનો સહારો લે છે. બધાં જ બાળકો ખરાં નથી.”

ઘણાં વર્ષો પહેલાં અમદાવાદમાં જન્મેલા આઠ વર્ષના બાળકે ૩૦ વર્ષની પરિણીતાને જોઇ કહ્યું હતું : “યે શાન્તા મેરી ઔરત હૈં.”

બાળકે, શાન્તા તેના પૂવર્જન્મની પત્ની હોવાનું જણાવી ઉત્તર પ્રદેશમાં તેના ઘરનું સરનામું અને સગાંવહાલાઓના નામો ઉચ્ચારી આશ્ચર્ય સર્જી દીધું હતું. બાળક કદી ઉત્તરપ્રદેશ ગયો જ નહોતો. આઠ વર્ષ પહેલાં જ શાંતાનો પતિ મૃત્યુ યુ.પી.માં પામ્યો હતો અને તેના પ્રથમ પતિનું નામ પણ તે બોલી ગયો હતો. શાંતા ફરી લગ્ન કરી મજૂરી કરવા તેના પતિ સાથે અમદાવાદ આવી હતી. અગાઉ મૃત્યુ પામેલો તેનો પતિ અમદાવાદમાં પુનર્જન્મ પામ્યો હોવાના અખબારી અહેવાલોએ ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો.

ઓગસ્ટ, ૧૯૭૨માં રાજસ્થાનના પાલી જિલ્લાના સરધના ગામમાં પણ પુનર્જન્મનો એક કિસ્સો નોંધાયો હતો. રાધા નામની એક કન્યા તેના કપાળમાં કેટલાક ચિહ્નો સાથે જન્મી હતી. જે દિવસથી તે બોલતાં શીખી તે દિવસથી તેણે પહેલું વાક્ય એ ઉચ્ચાર્યું હતું કે, ‘હું રાધા નહીં પરંતુ સોહની છું. મારું ગામ ઝડાલી છે. (ઝડાલી પણ પાલી જિલ્લામાં જ આવેલું છે.) વાત એમ હતી કે ૧૯૭૧ના ડિસેમ્બર માસની કાતીલ ઠંડીમાં ૧૫ વર્ષની સોહની તેના મામાના ઘરે ગઇ હતી. એક દિવસ તે તેના મામાના ખેતરમાં ગઇ અને ઘાસ કાપવાના મશીન પર પડી જતાં તેના કપાળમાં ઘા થયો અને થોડી જ વારમાં ખૂબ લોહી વહી જતાં તે ખેતરમાં જ મૃત્યુ પામી હતી. આ ઘટનાના થોડા દિવસ પછી સોહનીની મામીને સ્વપ્ન આવ્યું કે, ‘સોહની આપણા જ કોઇ સગાંના ઘરે પાછી આવી છે!

અને એ દિવસોમાં જ સોહનીની મામીની એક બહેન કે જે સરધના ગામમાં રહેતી હતી તેણે એક બાળકીને જન્મ આપ્યો. એનું નામ રાધા પાડવામાં આવ્યું. રાધા સહેજ બોલતાં શીખી ત્યારે તેણે કહ્યું ! ‘મારું નામ રાધા નહીં, સોહની છે.’ તે આમ બોલતી હતી ત્યાં સુધી તો બધાને ખબર પડી નહીં. પરંતુ એક દિવસ એની માએ જમતી વખતે તેને વધુ શાક આપવાની ના પાડી ત્યારે તે તેની કાલી કાલી ભાષામાં બોલી : તમે મને શાક નહીં આપો તો હું મારા ઘરે જતી રહીશ.

રાધાની આ વાત સાંભળી પહેલાં તો ઘરમાં બધા હસ્યાં : ‘તું તારા ઘરે જ છે, રાધા બીજા કયા ઘરે જઇશ?’

ત્યારે રાધા બોલી : ‘મારું ઘર ઝાલાડીમાં છે.’
‘ત્યાં તો તારી માસી રહે છે.’
‘ના. ત્યાં જ મારી મા રહે છે. એના ઘરની પાછળ કૂવો છે. ખેતરમાં પીપળાનું ઝાડ છે. પીપળાના ઝાડ નીચે એક મશીન છેઃ’ રાધા બોલતી રહી.

રાધાની મા તો વિચારમાં પડી ગઇ. રાધા કદી ઝલાડી ગઇ જ નહોતી. એણે કહેલી બધી વાતો સાચી હતી.

રાધા બોલી : ‘હું રાધા નહીં, સોહની છું. એક દિવસ હું મશીન પર પડી ગઇ અને મરી ગઇ.’

ઘરના તમામ સભ્યો રાધાની આ વાત સાંભળી આશ્ચર્ય ચકિત થઇ ગયાં. રાધા બોલી : “સોહની પહેલાં હું કામેડી એક પક્ષી હતી.’

અને થોડા દિવસમાં તો આખાયે પાલી જિલ્લામાં સોહનીના રાધા તરીકેના પુનર્જન્મની વાત ફેલાઇ ગઇ. કેટલાયે સંશોધકો પાલી જિલ્લાના સરધના ગામે પહોંચી ગયા અને રાધાના પુનર્જન્મના કિસ્સાનો અભ્યાસ કરવા લાગ્યા.

જ્યારથી માનવી સમજણો થયો ત્યારથી જ પુનર્જન્મની થિયરીને તે માનતો આવ્યો છે. મહાભારત અને રામાયણનાં તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ પાત્રોની કોઇને કોઇ પુનર્જન્મની કથાઓ અને મહાકાવ્યોમાં મોજુદ છે. પ્રાચીન મિસરના ફેરોઝ-રાજાઓ પુનર્જન્મના માનતા હતા અને તેમના મૃતદેહના મમી બનાવી પિરામીડોમાં સાચવી રાખવાની વ્યવસ્થા કરાવતા હતા. ભારતમાં હિન્દુ ઉપરાંત બૌદ્ધ, જૈન અને શીખ એ ત્રણેય ધર્મો પુનર્જન્મમાં માને છે.

ઔરંગઝેબના શાસનમાં ૪૦મા વર્ષે બક્ર નામના એક ગામનો મુખી રાવત સુખારામ તેના દુશ્મનોના હાથે કોઇ ઝઘડા દરમિયાન માર્યો ગયો હતો. તેની પીઠ પર ઘા થયો હતો. અને બીજો ઘા તેના જમણા કાનની નીચેના ભાગમાં થયો હતો. આ ઘટનાના થોડા મહિના બાદ સુખારામના જમાઇના ઘરે એટલે કે તેની પુત્રીની કુખે એક પુત્ર જન્મ્યો હતો. તેનું નામ રામદાસ પાડવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે નાનકડાં બાળકની પીઠ પર કોઇ પુરાણા ઘાના નિશાન હતાં. બાળકના જમણા કાનની નીચે પણ નિશાન હતાં. બધાને ખબર હતી કે સુખારામ મરી ગયો ત્યારે તેના શરીરના આ જ ભાગો પર જ ઇજાઓ થઇ હતી. તે પછી રામદાસ જેવો બોલતો થયો તે દિવસથી જ તેના ગામ, તેના સગાંઓ અને તેના પૂર્વ જન્મની કેટલીયે હકીકતો બોલવા લાગ્યો હતો. આ સમાચાર આખા વિસ્તારમાં ફેલાઇ ગયા. આખીયે વાત બાદશાહ ઔરંગઝેબ સુધી પહોંચી. રામદાસને બાદશાહના દરબારમાં હાજર થવાનું ફરમાન વછૂટયું. બાદશાહે જાતે જ બાળક રામદાસને કેટલાક પ્રશ્નો પુછયા રામદાસે કહેલી વાતોની ચકાસણી કરવા બાદશાહે સૂચના આપી. રામદાસે પૂર્વજન્મ અંગે કહેલી વાતો સાચી નીકળી અને બાદશાહે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો. આ ઘટના ૩૦૦ વર્ષ પુરાણી છે અને ઔરંગઝેબના શાસનકાળ દરમિયાન ઘટેલી આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ મુનશી સૂબાન રાયે ‘ખુલાસા તારીખ’ નામના પુસ્તકમાં કર્યો છે. બીજા શબ્દોમાં એમ કહી શકાય કે પુનર્જન્મની માન્યતા હજ્જારો વર્ષ પુરાણી છે પરંતુ તેની વૈજ્ઞાનિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં ચકાસણીની શરૂઆત ૩૦૦ વર્ષ પહેલાં ઔરંગઝેબના શાસનથી જ થઇ. નવા જન્મેલા બાળકના શરીર પરના ઘા અને તે પછી બાળકે કહેલી વાતો- એ બેઉ મેળ ખાતાં હોઇ અહીંથી જ વિજ્ઞાનનો પ્રવેશ શરૂ થયો.

ઇન્દોર ખાતે આવેલા ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર રિઇન્કારનેશન એન્ડ સર્વાઇવલ રિસર્ચના ડાયરેકટર ડો. કીર્તિ સ્વરૂપ રાવત છેલ્લા ૪૦ વર્ષથી આવા પુનર્જન્મના કિસ્સાઓ પર સંશોધન કરી રહ્યા છે. તેમજ તેમના સંશોધનમાં તેમણે આખા દેશના કિસ્સાઓ હાથ પર લીધા છે. તેમણે ભારતભરમાં ૫૦૦ જેટલા પુનર્જન્મના કિસ્સાઓ નોંધ્યા છે. તેમાંથી ૨૫૦ જેટલા કિસ્સાઓનો તેમણે પોતે જ જાતઅભ્યાસ કર્યો છે. તેમણે કરેલા અભ્યાસમાં સુનિતા ખંડેલવાલનો કિસ્સો બેજોડ છે.

તા.૨૦ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૬૯ના રોજ રાજસ્થાનના લક્ષ્મણગઢ ગામમાં સુનિતાનો જન્મ થયો હતો. સુનિતાએ મોટી થતાં જ કહ્યું હતું કે, ‘હું સુનિતા નથી, પણ શકુન્તલા છું. મારું ઘર તો અહીંથી ૪૮૦ કિલોમીટર દૂર કોટામાં આવેલું છે! એ પછી સુનિતાએ તેના પૂર્વજન્મના સ્થળ, સગાંવહાલાંઓ, સરનામાં તેને અકસ્માત વખતે શરીરના જે જે ભાગો પર ઇજાઓ થઇ હતી તે બધાનં વર્ણન કર્યું. પરંતુ સુનિતાએ આ દાવો કર્યો કર્યો તે સાથે જ સંશોધકો તેની પાસે પહોંચી ગયા. પહેલા સુનિતાનું નિવેદન રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યું. તે પછી તેણેકહેલી વાતોની ૪૮૦ કિલોમીટર દૂર આવેલા ગામ જઇ ચકાસણી કરવામાં આવી. સુનિતાએ આપેલી તમામ વિગતો સાચી ઠરી. સુનિતાના કિસ્સાનો સહુ પ્રથમ અભ્યાસ ડો. એચ.એન. બેનરજી કે જેઓ પેરાનોર્મલ ફિનોમેનન પર સંશોધન કરી રહ્યા હતા તેમણે કર્યો. તેમણે જ સુનિતાએ આપેલા સરનામાવાળા સ્થળે જઇ ચકાસણી કરી હતી. સુનિતા એક જ વિધાન કરતી હતી : “મને કોટા લઇ જાવ.” સુનિતા કોટા કદી ગઇ નહોતી. ડો. બેનરજીએ અનેકવાર સુનીતાની મુલાકાત લીધી હતી. દરેક વખતે સુનીતા પોતાને કોટા લઇ જવાની વાત કહેતી હતી. છેવટે ડો. બેનરજી સુનીતાને તેના માતા-પિતાની પરવાનગીથી કોટામાં રહેતા તેના પૂર્વજન્મના માતા-પિતા પાસે લઇ ગયા અને સુનિતાએ તેના માતા-પિતાને તેમના ઘર, સગાં-સંબંધીઓની એટલી બધી માહિતી આપી કે તેઓ પણ ચકિત થઇ ગયાં. સુનીતાને એક જૂની તસવીર બતાવવામાં આવી. તે તેની માતા અને ભાઇ સિવાય બીજા તમામને ઓળખી ગઇ અને બધાના નામો બોલી ગઇ. તે ક્યાં પડી ગઇ હતી અને ક્યાં ઇજા થઇ મૃત્યુ પામી હતી તે ઘટના સ્થળ પણ તેણે દર્શાવ્યું. શકુન્તલાને પડી જવાથી કપાળના જે ભાગે વાગ્યુ હતું તેવું જ નિશાન સુનિતાના કપાળ પર હતું.

ડો. રાવતે પણ આ જ કેસનો ફરીથી ૧૯૮૬ અને ૧૯૯૭માં અભ્યાસ કર્યો. સુનીતાના ભાઇ રામબાબુ ખંડેલવાલે કહ્યું: “સુનિતા અને મૃત્યુ પામેલી શકુન્તલામાં ઘણું સામ્ય છે. હવે તો શકુન્તલાના માતા-પિતા સુનિતાને પણ પોતાની દીકરી જ સમજે છે. વાર તહેવારે તેને કોટા બોલાવે છે. શકુન્તલાને માતા-પિતાએ સુનિતા તેમને સોંપી દેવા અને બદલામાં ઘણા બધા રૂપિયા આપવાની ઓફર પણ કરી હતી પરંતુ ખંડેલવાલ પરિવારે વિનયપૂર્વક એ ઓફર નકારી કાઢતાં કહ્યું હતું : “તમે જ્યારે કહેશો ત્યારે અમે સુનિતાને તમારા ઘરે મોકલીશું. પરંતુ અમે સુનિતા કાયમ માટે સોંપી દઇ શકીએ નહીં.

આજનું વિજ્ઞાન પુનર્જન્મને સ્વીકારતું નથી પરંતુ જેઓ શ્રીમદ ભગવદગીતા કે બાઇબલને માને છે તેઓ પુનર્જન્મમાં અચૂક શ્રદ્ધા ધરાવે છે. પુનર્જન્મ હજુ પણ વધુ વૈજ્ઞાનિક ચકાસણીનો વિષય છે.

– દેવેન્દ્ર પટેલ
www.devendrapatel.in

રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ

અમેરિકામાં રહેતી ક્રિસ્ટી ક્રેગના જીવનના એક અનુભવની આ ઘટના છે. ક્રિસ્ટી કહે છે, “આપણને બધાંને જ એ વાતની ખબર છે કે મધ્યરાત્રિએ ફોનની ઘંટડી રણકી ઊઠે તો કેટલી બધી ચિંતા થાય? એ રાત્રે પણ અમે બધાં ઘસઘસાટ ઊંઘમાં હતાં. અચાનક મારા ઘરના ફોનની ઘંટડી રણકી ઊઠી. મેં જોયું તો મારા લેન્ડલાઇન ફોન પર લાલ લાઇટ ઝબક ઝબક થતી હતી. મધરાત હતી. ખૂબ જ ગભરાટ સાથે મેં અડધી તંદ્રાવસ્થામાં ફોનનું રિસીવર ઉપાડયું.s

મેં કહ્યું, “હલો.” મારું હૃદય ધબકી રહ્યું હતું. બારી બાજુમાં જ સૂતેલા મારા પતિ તરફ મેં જોયું. તે પણ હવે અવાજ થતાં મારી તરફ પડખું ફેરવી રહ્યા હતા.

મને બરાબર સંભળાતું નહોતું. એ અવાજ સાંભળતાં જ મારી દીકરીના વિચારો આવી ગયા. થોડી વાર બાદ સામા છેડેથી રડતા સ્વરમાં આવતો અવાજ હવે સ્પષ્ટ થયો. ગભરાટ સાથે મેં મારા પતિનો હાથ મજબૂતાઈથી પકડી રાખ્યો.

સામે છેડેથી એ બોલી રહી હતી, “મમ્મા, હું જાણું છું કે મેં બહુ જ મોડા તમને ફોન કર્યો છે, પણ તમે કાંઈ જ … કાંઈ જ બોલશો નહીં. હું જ્યાં સુધી મારી વાત પૂરી ના કરું ત્યાં સુધી કાંઈ જ બોલશો નહીં અને તમે મને કાંઈ પણ પૂછો તે પહેલાં જ હું તમને કહી દઉં છું કે મેં ખૂબ ડ્રિંક્સ લીધેલું છે. બારમાંથી ડ્રિંક્સ લઈને નીકળ્યા બાદ હું મારી કાર ચલાવતી હતી, પણ ડ્રિંક્સના કારણે મારી કાર રોડથી નીચે ઊતરી ગઈ છે અને…”

મારા શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા. મેં મારા પતિના હાથની પકડ ઢીલી કરી. મેં મારું કપાળ દબાવ્યું.

સામે છેડેથી વાત ચાલુ હતી. એ બોલી રહી હતી, “મમ્મા, મારી કાર એક ઝાડ સાથે અથડાઈ ગઈ છે. હું ખૂબ જ ગભરાઈ ગઈ છું. મમ્મા, મને તમારા જ વિચારો આવે છે. કોઈ પોલીસવાળો આજે રાત્રે ઘેર આવીને તમને કહે કે તમારી દીકરી કાર અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામી છે, તો સાંભળી તમને કેવો આઘાત લાગે…? મમ્મા, પણ હું બચી ગઈ છું. થોડું વાગ્યું છે. મમ્મા, એ વાત સાચી છે કે હું ઘેરથી ભાગી ગઈ એ મારી ભૂલ હતી. મને ખબર છે કે જે દિવસે હું ઘેરથી ભાગી ગઈ તે દિવસથી તમે ખૂબ ચિંતામાં છો. મારે તમને થોડા દિવસો પહેલાં દિવસ દરમિયાન ફોન કરવાની

અને એ ડૂસકું લેતી રહી. એનાં ડૂસકાંએ મારા હૃદયને હચમચાવી દીધું. મારી દીકરીનો ચહેરો મારી નજર સમક્ષ તરવરી રહ્યો. મેં બોલવા પ્રયાસ કર્યો : “પણ.. હું માનું છું કે….”

હું બોલવાનું શરૂ કરું તે પહેલાં મારી વાત કાપી નાંખતાં સામે છેડેથી મારા રિસીવરમાં અવાજ આવ્યો, “નો મમ્મા, નો પ્લીઝ! આજે તમે મને જ બોલવા દો પ્લીઝ! એ અવાજમાં દુઃખ, પસ્તાવો અને હતાશા હતાં.

મેં એક-બે ક્ષણ મૌન સેવ્યું. હું પણ એ શું કહેવા માંગે છે તે સાંભળી લેવા માંગતી હતી. એ બોલતી રહી, આઈ એમ પ્રેગ્નન્ટ મમ્મા! મારે આ અવસ્થામાં દારૂ પીવો જોઈતો ન હતો. … મને વાગ્યું છે. હું બહુ જ ગભરાઈ ગઈ છું મમ્મા. આઈ એમ સ્કેરડ.. મમ્મા.”

અને અવાજ તૂટી ગયો. મારી આંખો પણ ભીની થઈ રહી હતી. મારા પતિ હવે સૂતાં સૂતાં જ મારા ચહેરા પરની વેદનાથી જાણે કે પૂછી રહ્યા હતા, “શું થયું છે…?”

મેં મારા હસબન્ડને હમણાં મૌન રહેવા મારા હોઠ પર આંગળી મૂકી, પણ એમનાથી ના રહેવાતાં તેઓ ઊભા થયા અને બાજુના રૂમમાં રાખવામાં આવેલ પેરેલલ ફોનનું રિસીવર ઉપાડી ચિંતાથી સાંભળવા લાગ્યા.

મારા હસબન્ડે ફોન ઉપાડતાં જે ક્લિક અવાજ થયો તે સાંભળી એ બોલી, “મમ્મા, હજુ તમે સાંભળી રહ્યાં છો ખરાં? પ્લીઝ! ફોન મૂકી ના દેશો. આ ક્ષણે મને તમારી બહુ જ જરૂર છે. હું સાવ એકલી પડી ગઈ છું.”

મેં ફોનને બરાબર પકડી રાખતાં બારણાની અંદર બીજા ફોનનું રિસીવર પકડીને ઊભેલા મારા હસબન્ડ તરફ જોઈ હાથના ઇશારાથી મેં તેમનું માર્ગદર્શન માંગ્યું. એમણે મોં હલાવ્યું. એ પછી મેં કહ્યું, “ડોન્ટ વરી બેટા, હું તને સાંભળી રહી છું. હું ફોન નહીં મૂકું.”

એ બોલતી રહી, “મારે તમને પહેલાંથી જ બધું કહી દેવાની જરૂર હતી. મમ્મા, હું જાણું છું કે આપણે જ્યારે પણ વાત કરતાં હતાં ત્યારે મારે શું કરવું જોઈએ એ જ વાત કરતાં હતાં.

કોઈની સાથે કેવી રીતે વાત કરવી જોઈએ. અરે, સેક્સ અંગે પણ કેવી રીતે વાત કરવી જોઈએ એ વિષય પરનાં બધાં જ પેમ્ફ્લેટ્સ તમે વાંચી ગયાં હતાં, પણ તમે તો વાત કરતાં જ રહ્યાં. તમે મને તો કોઈ દિવસ સાંભળી જ નહીં. મને કેવી લાગણી થાય છે તે કહેવાની તક પણ તમે તો મને કદી આપી જ નહીં. જાણે કે મારી લાગણીઓનું કોઈ મહત્ત્વ જ નહોતું. તમે મારી મા છો એટલે જાણે કે તમારી પાસે બધા જ જવાબો તૈયાર છે, પરંતુ કેટલીક વાર મને જવાબો જોઈતા નથી. હું પણ એવું ઇચ્છતી હતી કે કોઈ મને પણ સાંભળે. કોઈ મને પણ સમજે.”

હું એની વાતો સાંભળી વધુ ભાવવિભોર થતી ગઈ. બાળકો સાથે કેવી રીતે વાતો કરવી જોઈએ એ વિષય પર હું વિચારવા લાગી. મેં કહ્યું, “હું તને સાંભળી રહી છું બેટા.”

વળી એ બોલી, “મમ્મા, તું જાણે છે? રસ્તા પરથી ઊતરી ગયેલી કારને બહુ નુકસાન થયું નથી, પણ હવે મને લાગે છે કે મારા આવનારા બાળકની મારે અત્યારથી જ કાળજી લેવી પડશે. કારમાંથી બહાર આવતાંની સાથે જ મેં પબ્લિક ટેલિફોનનું બૂથ જોયું. સૌથી પહેલાં તમે જ યાદ આવ્યાં મમ્મા. એટલે જ મેં તમને ફોન કર્યો. મારે ફરી એક વાર માટે ક્યારે ડ્રિંક્સ લેવું જોઈએ, લેવું જોઈએ કે નહીં અને મારે કેવી રીતે કાર ચલાવવી જોઈએ એ બધા જ વિષયો પર હું તમારી શિખામણ સાંભળવા માગું છું. મમ્મા,મેં તમને ફોન કરતાં ટેક્સી બોલાવવાનો ફોન કરી દીધો છે. થોડી વારમાં જ ટેક્સી આવી જશે. મારે ઘેર આવવું છે, મમ્મા.”

મેં કહ્યું, “ધેટ્સ ગૂડ હની. જલદી ઘેર આવી જા બેટા.” એટલું બોલ્યા બાદ મને શાંતિ થઈ. મારા હસબન્ડ પણ પેરેલલ પોર્ટેબલ ફોન લઈ મારી પાસે આવ્યા. તેમના ચહેરાના ભાવ પરથી લાગતું હતું કે હું જે કાંઈ કહી રહી હતી તે બરાબર જ હતું.

વળી એ બોલી, “પણ મમ્મા મને લાગે છે કે હું હજી ડ્રાઇવ કરી શકું તેમ છું.”

“નો, મેં મોટા અને સત્તાવારી સ્વરે કહ્યું. “પ્લીઝ, વેઇટ ફોર ટેક્સી. ટેક્સી આવે નહીં ત્યાં સુધી મારી સાથે વાત કર. ફોન મૂકીશ નહીં.”

મેં કહ્યું, “હું જાણું છું બેટા, પણ ટેક્સી આવે તેની રાહ જો. આટલું કામ મમ્મા માટે કર, પ્લીઝ!”

અને કેટલીક વાર શાંતિ છવાઈ. કેટલીયે વાર સુધી સામે છેડેથી કોઈ અવાજ આવ્યો નહીં. મને ફરી ચિંતા થઈ. મેં રિસીવર પકડી રાખતાં મારી આંખો બંધ કરી લીધી. હું એને ડ્રિંક્સની હાલતમાં કાર ચલાવવા દેવા માંગતી નહોતી અને સામે છેડેથી અવાજ આવ્યો, ટેક્સી આવી ગઈ છે મમ્મા.

મેં સાંભળ્યું કે, યલો કેબ ટેક્સીનો ડ્રાઇવર એને બોલાવી રહ્યો હતો. મને શાંતિ થઈ.

એ બોલી, હું ઘેર આવી રહી છું મમ્મા.” અને સામે છેડેથી ફોન મુકાઈ ગયાનો અવાજ આવ્યો. ફોન મૌન થઈ ગયો. મેં પણ રિસીવર મૂકી દીધું, પણ મારી આંખમાં આંસુ હતાં. હું મારો બેડરૂમ છોડીને લિવિંગરૂમમાં આવી. બાજુના રૂમમાં મારી સોળ વર્ષની દીકરી સૂતી હતી. રાત્રિ આગળ વધી રહી હતી. ચારે તરફ ગજબનાક શાંતિ હતી. થોડી ક્ષણો બાદ મારા બસબન્ડ પણ મારી પાસે આવ્યા. એમણે એમના હાથ મારામાં પરોવ્યા. મારા માથા પર તેમનું માથું ટેકવ્યું. મેં મારા ગાલ પરનાં આંસુ લૂછી નાંખ્યા. મેં મારા હસબન્ડને કહ્યું, આપણે આપણાં બાળકોને સાંભળતાં શીખવું જોઈએ.

મારા હસબન્ડે ફરી મને તેમની પાસે લીધી. એ પછી એમણે મને પૂછયું, “ડિયર, એ છોકરીએ રોંગ નંબર ડાયલ કર્યો હતો તેની તેને ક્યારેય ખબર પડશે?” અને મેં ધીમેથી બારણું ખોલી ઘસઘસાટ ઊંઘતી મારી દીકરીના માસૂમ ચહેરા તરફ નજર નાંખી. એ પછી મેં મારા હસબન્ડના પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં કહ્યું, “મને લાગે છે કે આપતના સમયમાં એને એની માની જરૂર હતી. એ ભલે આપણી દીકરી નહોતી, પરંતુ મારી દૃષ્ટિએ એ સાવ રોંગ નંબર નહોતો.”

અને એ વખતે અમારી દીકરી જાગી ગઈ. એણે અમને પૂછયું, “મોમ, ડેડ! અત્યારે આટલી રાત્રે તમે અહીં કેમ ઊભાં છો?”

મેં કહ્યું, “બેટા, અમે કાંઈક શીખી રહ્યાં છીએ.”

પણ હું બોલતી રહી, બાળકોને સાંભળવાનું. એટલું બોલી મેં મારી દીકરીના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને તે થોડી જ ક્ષણોમાં ઊંઘી ગઈ.

ચિકન સૂપ ફોર ધી મધર્સ સોલ -૨” નામના પુસ્તકમાં પ્રગટ થયેલી એક સત્યઘટના આજે મધર્સ ડે નિમિત્તે અહીં પ્રસ્તુત કરવામાં આવી છે. આ સત્યઘટના શ્રીમતી ક્રિસ્ટી ક્રેગ નામનાં અમેરિકન મહિલા સાથે ઘટી હતી. તેઓ જે દીકરીનાં મમ્મા નહોતાં છતાં એક મા તરીકે તેમણે જે લાગણી અનુભવી એ એમના જ શબ્દોમાં. એમના અને ચિકન સૂપ ફોર ધી મધર્સ સોલ -૨ ” પુસ્તકના સૌજન્યથી અહીં રજૂ કરવામાં આવી છે.

રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ

સ્કૂલમાં જતા દરેક બાળકોનાં માતા પિતાની ચિંતા છે કે તેમનો દીકરો કે દીકરી કેવી રીતે ભણવામાં અને કારકિર્દીમાં શ્રેષ્ઠ બને. ભણવામાં અવ્વલ નંબરે રહેવા માટે શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિની જરૂર રહે છે. કોઈ પણ બાળક કે વ્યક્તિની બુદ્ધિ માપવા માટે મનોવૈજ્ઞાનિકોએ જે માપ નક્કી કર્યું છે તેને આઈ ક્યૂ’ અર્થાત્ ઇન્ટેલિજન્સ કોશેન્ટ કહે છે. ગુજરાતીમાં તેને બુદ્ધિઆંક કહી શકાય. દરેક પ્રતિભાવંત વ્યક્તિની પાછળ આઈ ક્યુ સ્કોરની ભૂમિકા હોય છે.

તમે તમારાં સંતાનોની બુદ્ધિમત્તા કેવી રીતે વધારશો?

તાજેતરમાં થયેલા સર્વેક્ષણ અનુસાર ૫૦ ટકા લોકોનો બુદ્ધિઆંક ૯૦ થી ૧૧૦ની વચ્ચે હોય છે. ૨.૫ ટકા લોકો માનસિક રીતે અપૂર્ણ હોય છે. તેમનો બુદ્ધિ આંક ૭૦થી નીચે હોય છે. સમાજના ૨.૫ ટકા લોકો વિશેષ પ્રતિભા ધરાવે છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૩૦થી ઉપર હોય છે. ૦.૫ ટકા લોકો જિનિયસથી ઉપર હોય છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૪૦થી ઉપર હોય છે.

સ્ટીફન ડબલ્યૂ હોકિંગ

૭૦ વર્ષની વયના છે. શ્રેષ્ઠ જિનિયસની યાદીમાં આવતા સ્ટીફન હોકિંગ જગતની મશહૂર પ્રતિભા છે. તેમણે થિયરિકલ ફિઝિક્સમાં કરેલા સંશોધનથી બ્રહ્માંડને સમજવામાં મદદ મળે છે. તેઓ શારીરિક રીતે લકવાગ્રસ્ત હોવા છતાં ૧૬૦નો બુદ્ધિઆંક ધરાવે છે.

કિમ ઉંગ યોંગ

વિશ્વની શ્રેષ્ઠ જિનિયસ પ્રતિભામાં બીજા નંબરે કિમ ઉંગ યોંગ આવે છે. તેમણે બે વર્ષની વયે ચાર ભાષા ઉપર પ્રભુત્વ મેળવી લીધું હતું. ચાર વર્ષની વયે કોલેજનો અભ્યાસ પૂરો કરી દીધો હતો. નાસાએ તેમને આઠ વર્ષની વયે ભણવા બોલાવી લીધા હતા. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૨૧૦ છે.

૫૯ વર્ષની વયના પોલ એલન માઈક્રોસોફ્ટના સહસંસ્થાપક છે. તેઓ તેમની શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિથી ૧૨૪ અબજ ડોલરની સંપત્તિના માલિક છે. એલન દુનિયામાં ૪૮મા સહુથી વધુ શ્રીમંત વ્યક્તિ છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૭૦ છે.

રિક રોસ્નર

૫૨ વર્ષની વયના રિક રોસ્નર એક ટીવી લેખક છે. નાની ઉંમરમાં સ્કૂલમાં ભણવા તેમણે પોતાનું નામ બદલી નાંખ્યું હતું. હમણાં જ તેમણે જિમી કેમેલ માટે કામ કર્યું છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૯૪ છે.

ગેરી કાસ્પારોવ

૪૯ વર્ષની વયના ગેરી કાસ્પારોવ શતરંજના બહેતરીન ખેલાડી છે. તેઓ શતરંજમાં કમ્પ્યુટરને હરાવી ચૂક્યા છે. તેઓ વિશ્વવિજેતા છે. ૨૨ વર્ષની વયે તેઓ વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બની ગયા હતા. રશિયાના પ્રમુખની ચૂંટણી પણ લડી ચૂક્યા છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૯૦ છે.

સર એન્ડ્ર્યુ વિલેસ

૫૯ વર્ષની વયના સર એન્ડ્ર્યુ વિલેસે ૧૯૯૫માં મેથેમેટિકલ થિયરીને સાબિત કરી દીધી હતી. બ્રિટનના આ ગણિતજ્ઞો જે થિયરી સાબિત કરી છે તેને વિશ્વનું સહુથી અઘરું ગણિત કહે છે. ગણિત અને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં તેઓ ૧૫ જેટલાં સન્માન મેળવી ચૂક્યા છે. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૭૦ છે.

જ્યુડી પોલ્ગર

૩૫ વર્ષની વયના જ્યુડી પોલ્ગર જન્મ્યા પછી એક ચમત્કારિક બેબી ગણાયા હતા. સહુથી નાની ઉંમરમાં તેઓ શતરંજમાં ગ્રાન્ડ માસ્ટર બન્યા હતા. તેમના પિતાએ તેમને ખાસ તાલીમ આપીને વિશ્વની શ્રેષ્ઠ ઉપલબ્ધિ હાંસલ કરવામાં મદદ કરી હતી. તેમનો બુદ્ધિઆંક ૧૭૦ છે.

ક્રિસ્ટોફર હિટાટા

૩૦ વર્ષના ક્રસ્ટોફર હિટાટાએ ૧૪ વર્ષની વયે કેલટેકમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. ૧૬ વર્ષની વયે નાસામાં કામ કર્યું હતું. ૨૨ વર્ષની વયે પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટી દ્વારા ખગોળશાસ્ત્રમાં પીએચડી કર્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય ફિઝિક્સ ઓલિમ્પિયાડમાં માત્ર ૧૩ વર્ષની વયે જ ગોલ્ડમેડલ હાંસલ કર્યો. ક્રિસ્ટોફર હિટાટા ૨૨૫ જેટલો બુદ્ધિઆંક ધરાવે છે.

આઈ ક્યુ અને નોકરી

બુદ્ધિમત્તા માપવા માટે મનોવિજ્ઞાનિકો વિવિધ રીતો અપનાવે છે. જર્મન શબ્દમાંથી બનેલો આઈ ક્યુ સ્કોર શૈક્ષણિક ઉપલબ્ધિઓ,ઉંમર, જોબમાં કામગીરીનું પ્રદર્શન અને તેનું પૂર્વાનુમાન દર્શાવે છે. તેમાં શારીરિક અને માનસિક ઉંમર પણ જોવામાં આવે છે. ૧૦૦નો આંકડો એક સ્ટાન્ડર્ડ ગણવામાં આવે છે. ૧૦૦થી ઉપર આંક આવે તો તેનો બુદ્ધિઆંક અધિક સમજવામાં આવે છે. આઈ ક્યુ જાણવા માટે પ્રમાણિત મનોવૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણમાંથી પસાર થવું પડે છે. આ પરીક્ષણમાં એક કલાકનો સમય લાગે છે. એવો ખ્યાલ છે કે ૮૦થી ૧૦૦નો બુદ્ધિઆંક ધરાવતી વ્યક્તિઓ સામાન્ય રીતે સ્ટોર ક્લાર્ક જેવી નોકરી માટે યોગ્ય છે. ૧૧૧થી ૧૨૦ જેટલો બુદ્ધિઆંક ધરાવતી વ્યક્તિઓ પોલીસ અને શિક્ષણ બનવાની યોગ્યતા ધરાવે છે. ૧૨૧થી ૧૨૫નો બુદ્ધિઆંક ધરાવતી વ્યક્તિઓ પ્રોફેસર અને મેનેજર બનવાની યોગ્યતા ધરાવે છે. ૧૨૫થી ઉપરનો બુદ્ધિઆંક ધરાવતી વ્યક્તિઓ વિખ્યાત પ્રોફેસર, વૈજ્ઞાનિક,સંપાદક અને એક્ઝિક્યુટિવ બનવાની યોગ્યતા ધરાવે છે.

સંશોધનો શું કહે છે?

એડિલેડ યુનિવર્સિટીએ કરેલા એક સંશોધનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ફાસ્ટફૂડ બાળકોની બુદ્ધિમત્તા ઓછી કરી નાંખે છે. કાર્ડિફ યુનિવર્સિટીનું સંશોધન કહે છે કે જે મહિલાઓનો આઈ ક્યૂ સ્તર ૧૦૦થી વધુ હોય છે તે ૩૦ વર્ષની આસપાસની ઉંમરમાં માદક દ્રવ્યોના બંધાણી બની શકે છે. નાનાં બાળકોને મારવાથી કે ફટકારવાથી તેમનો આઈ ક્યુ ઘટી જતો હોય છે. જે લોકો રોજ સરેરાશ એક પેકેટ સિગારેટ પીએ છે તેમનો આઈ ક્યૂ સિગારેટ ના પીનારાઓની સરખામણીમાં ૭૫ આંક જેટલો ઓછો હોય છે. કેનેડાની મેકગિલ યુનિવર્સિટીએ કરેલાં સંશોધનમાં જણાયું છે કે જે બાળકોએ જન્મ બાદ તેમની માતાનું દૂધ પીધું છે તે વધુ બહેતર બુદ્ધિપ્રતિભા ધરાવે છે.

આઈ ક્યૂ કેવી રીતે વધે?

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે : ” આપણું મગજ બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. એક ભાગ સાંભળે છે અને તેની પાસે રાખે છે જ્યારે બીજો ભાગ છે તેને યાદ રાખે છે. પરીક્ષા આવતાં જ કોઈ બાળકના દિમાગની બત્તી ગુલ થઈ જાય તો સમજવું કે તેનો આઈ ક્યૂ ઓછો છે. આઈ ક્યૂ વધારી શકાય છે. પોઝિટિવ થિંકિંગ આઈ ક્યૂ વધારવાની પહેલી સીડી છે.

આઈ ક્યૂ વધારવા માટે પણ નિયમિત શારીરિક વ્યાયામની જરૂર છે. આઈ ક્યૂ વધારવો હોય તો ઇનોવેટિવ પુસ્તકો વાંચો. તમે જમણા હાથે લખતા હોય તો પણ ડાબા હાથે લખવા અથવા ડાબા હાથે લખતા હોવ તો પણ જમણા હાથે લખવા પ્રયાસ કરો. એમ કરવાથી મગજનો બીજો ભાગ સક્રિય થાય છે. હંમેશાં ખુશ રહેવાની ટેવ પાડો. ઘરકુકડી બની રહેવાના બદલે લગ્નપ્રસંગો,સમારંભો, મેળાવડા, પુસ્તક મેળો, સંગીત સમારોહ, અને યાત્રાઓમાં જાવ. નાટકો અને ફિલ્મો પણ જુઓ. મિત્રો સાથે કે આંતરિક વર્તુળોમાં ચર્ચાઓમાં ભાગ લો. એવી વીડિયોગેમ રમો જેમાં તમને રુચિ ના હોય. એમ કરવાથી નવા વિચારો, આઇડિયા આવશે. જ્યારે પણ તક મળે ત્યારે સુડોકુ અને ક્રોસવર્ડનો અભ્યાસ કરો.

શાસ્ત્રીય સંગીત આઈ ક્યૂ વધારવામાં ખૂબ કામ આવે છે. શાસ્ત્રીય સંગીત માણો. દૂધ,પનીર, બદામ, અખરોટ, મગજશક્તિ વધારે છે. જો તમે માંસાહારી છો તો માછલીથી ફાયદો થાય છે. લીંબુ, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી જેવાં ફળો બુદ્ધિમત્તા વધારે છે.

યાદ રહે કે માત્ર આકર્ષક વ્યક્તિત્વ, ઊંચાઈ, ખૂબસૂરતી, આકર્ષક વસ્ત્રો કરતાં પણ આપણા જીવનમાં મહત્ત્વપૂર્ણ આઈ ક્યૂ – અર્થાત્ બુદ્ધિમત્તા છે. આઈ ક્યૂ જ આપણને માનવભીડમાં બધાથી અલગ અને ખાસ બનાવી દે છે.

સંત પૂજ્ય રામચંદ્ર ડોંગરેજી મહારાજ સાક્ષાત્ શુકદેવજીના અવતાર જ હતા

વડોદરામાં લક્ષ્મણ મહારાજના જંબુબેટ મઠમાં એક કથાકારે જીવનની પહેલી કથા કરી. શ્રીકૃષ્ણ કથા પરનું તેમનું વક્તવ્ય શ્રોતાઓને ઝંકૃત કરી ગયું. કથાકારનું નામ : રામચંદ્ર કેશવ ડોંગરે. માતાનું નામ : કમલા તાઈ. પિતાનું નામ : કેશવ ગણેશ ડોંગરે. અહલ્યાબાઈ હોલકરની પુણ્યનગરી ઇન્દોરમાં ફાગણ સુદ ત્રીજને તા. ૧૫-૨-૧૯૨૬ના રોજ મોસાળમાં જન્મેલા રામચંદ્ર કેશવ ડોંગરેના પિતા સ્વયં વેદ-શાસ્ત્રના પંડિત હતા. પિતા જ પ્રથમ ગુરુ. વેદ-પુરાણ, ન્યાય, તર્ક, દર્શન ઇત્યાદિનો અભ્યાસ તેમણે વારાણસીમાં કર્યો. અમદાવાદના સંન્યાસ આશ્રમમાં અને પૂનામાં સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કર્યો.

વારાણસીમાં પવિત્ર ગંગાતટે શાસ્ત્રાભ્યાસ દરમિયાન જ મનમાં વૈરાગ્ય પેદા થયો. આમ છતાં માતાના આગ્રહથી શાલિનીબાઈ સાથે વિવાહ કર્યા. ૨૪ વર્ષના પ્રસન્ન દાંપત્ય બાદ પત્નીએ અલગ નિવાસ કર્યો. વારાણસીમાં જ શ્રી નરસિંહ મહારાજે તેમને શ્રીમદ્ ભાગવતનું અમૃતપાન કરાવવાની દીક્ષા-પ્રેરણા આપી. એ કથાકાર ડોંગરેજી મહારાજના નામે આખા દેશમાં પ્રચલિત થયા. ભારતભરમાં તેમણે ૧૧૦૦થી વધુ ભાગવત કથાઓ કરી, પરંતુ કથામાંથી પ્રાપ્ત થતું ધન એમણે કદી સ્વીકાર્યું નહીં. જે ભંડોળ આવ્યું તે ગૌશાળા, મહાવિદ્યાલય, હોસ્પિટલ, અન્નક્ષેત્ર, મંદિરોનો જિર્ણોદ્ધાર, અનાથાશ્રમ અને કુદરતી સંકટો વખતે આફતમાં સપડાયેલા લોકો માટે વપરાયાં.

પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજ અંતર્મુખી સંત હતા. કથા કરતી વખતે હંમેશાં આંખો નીચી જ રાખતા. સ્વયં સાદગીપૂર્ણ જીવન જીવ્યા. “કથા એ આનંદ કે મનોરંજન માટે નથી” એમ કહી સૌને સાવધાન કરતા. તેમની કથામાં આત્મબળ, શાસ્ત્રજ્ઞાન અને અનુભવનો રણકો રહેતો. તેઓ જે કહે તેનું પહેલાં આચરણ કરતા, પછી જ ઉપદેશ આપતા. જિંદગીભર પોતે કોઈનાય ગુરુ થયા નહીં. સદા ઈશ્વરને જ ગુરુ કહેતા. તેમની કથાથી એકત્ર થયેલા ભંડોળમાંથી મંદિરનું નિર્માણ થાય તો પણ પોતાના હાથે ર્મૂિત પ્રતિષ્ઠા થવા દેતા નહીં. “ર્મૂિત પ્રતિષ્ઠા પછી નિત્ય દેવપૂજા ના થાય, ભગવાનને થાળ ના ધરાવાય, મંદિરમાં પૂજારીની વ્યવસ્થા ના થાય તો ર્મૂિત પ્રતિષ્ઠા કરનારને પાપ લાગે”- તેમ તેઓ કહેતા.

પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજની જીવનશૈલી સરળ હતી. સદા જપ કરે, મૌન રહે, ખપ પૂરતું જ બોલે. એમનાં કે એમની કથાનાં કોઈ વખાણ કરે તો તેમને ગમતું નહીં. તેઓ કહેતા : “સિદ્ધિ-પ્રસિદ્ધિ પતન છે.”

તેઓ કહેતા : “ભગવાને જ વિના કારણે મારી યોગ્યતા કરતાં વધુ માન મને આપ્યું હોઈ હવે માન-સન્માનમાં ફસાવું નથી”- એમ કહી તેઓ પોતાનું બહુમાન થવા જ દેતા નહીં. તીર્થયાત્રા વખતે નિયમ પ્રમાણે વ્રત-ઉપવાસ અને દેવપૂજા કરતા. કથાના આગલા દિવસે સ્થળ પર પહોંચી જતા. કથા એક જ પક્ષમાં પૂરી થાય તે રીતે કરતા. કથા માટે યજમાન જ તેમને લઈ આવે અને મૂકી આવે તેવી વ્યવસ્થા ગોઠવતા. પોતાની સાથે એક જ અનુકૂળ બ્રાહ્મણ રાખતા.

પોતાના નામની કે ફોટાની પ્રસિદ્ધિ થવા દેતા નહીં. પોતાની કથાઓથી એકઠી થયેલી ધનરાશિમાંથી દાન કરવા છતાં પોતાનું નામ ક્યાંય આવવા દેતા નહીં. દાન-સખાવત, ટ્રસ્ટ એવું કોઈ માળખું તેમણે ઊભું કર્યું નહીં, યાદી પણ કરી નહીં. બધું જ પરમાત્માએ કર્યું અને પરમાત્મા જ કરાવે છે એવી ભાવનાથી કર્યું. સાદું સંત જીવન જી વ્યા. ઇચ્છાઓ ઊઠવા જ દીધી નહીં. સંકલ્પો કર્યા જ નહીં, કોઈ સ્પૃહા રાખી જ નહીં. દેહ, ત્રેહ, પત્ની, પરિવારની આસક્તિ પણ ના રાખી. કોઈ વિશેષ સ્થળ પસંદ કરી ત્યાં જ રહેવું એવું તેમને પસંદ નહોતું. પોતે પૂજાય અને તેમનો પ્રચાર થાય તેવું તેમણે કદીયે ઇચ્છયું નહીં.

બહોળો શિષ્ય સમુદાય હોવા છતાં તેઓ સ્વયં પાકી રહ્યા. પોતાની રસોઈ પોતે જ બનાવી લેતા અને તે પણ ખીચડી કે બીજું સાદું ભોજન. ભોજનમાં પણ બે જ વસ્તુ લેતા. પોતાનું કાર્ય જાતે જ કરી લેતા. તબિયત સારી ના હોય તો પણ કોઈ તેમનું માથું દબાવે કે પગ દબાવે તેવું થવા દેતા નહીં. સીવ્યા વગરનાં બે વસ્ત્રો- ધોતી, ઉપવસ્ત્ર, ટૂંકાં વસ્ત્રો- લંગોટી- આથી વધુ વસ્ત્રો રાખતા નહીં. સંગ્રહથી દૂર હતા. વસ્ત્ર જીર્ણ થઈ જાય ત્યાં સુધી તેનો ઉપયોગ કરતા. જીવનભર કથા કરવા કે તીર્થયાત્રા કરતાં ભ્રમણ કરતા રહ્યા, પરંતુ પોતાનું કોઈ કાયમી સરનામું રાખ્યું નહીં. કોઈનીયે સાથે પત્રવ્યવહાર કર્યો નહીં. પત્રવાંચનથી પણ દૂર રહ્યા. તેઓ જ્યાં પણ કથા કરે ત્યાં તેમની કથાના વિસ્તૃત અહેવાલો સ્થાનિક અખબારોમાં પ્રગટ થતાં, પરંતુ સ્વયં અખબાર વાંચનથી દૂર રહ્યા. એકમાત્ર ‘કલ્યાણ’ના અંકો તેઓ વાંચતા. વ્યક્તિગત વખાણથી દૂર રહ્યા. “વખાણવા યોગ્ય તો ભગવાન જ છે”- તેમ તેઓ કહેતા. કોઈનેય સહી કે હસ્તાક્ષર ભાગ્યે જ આપતા.

કથા કરતી વખતે કોઈ તસવીરકાર તેમને વ્યવસ્થિત થવા કે સામે જોવાનું કહે તો તેમ થવા દેતા નહીં. વ્યાસપીઠ પર બેઠા પછી કોઈ તસવીરકારને જોતાં જ તેઓ નીચું જોઈ જતા. ચાલુ કથાએ કોઈ તસવીરકારને ફરકવા દેતા નહીં, ટેપ કે વીડિયોગ્રાફી પણ થવા દેતા નહીં. કોઈ તેમની મુલાકાત લે, તેમની સાથે પ્રશ્નોત્તરી કરે, જીવનની વિગતો પૂછે, કોઈ નોંધ કરતું હોય તો તેઓ સાવધાન થઈ જતા. વાત બંધ કરી દેતા. તે વાત અખબારમાં ના આપવા કહેતા. કોઈપણ વ્યક્તિ કોઈપણ વિષય પર તેમનો અભિપ્રાય પૂછે તો તેઓ તેનાથી દૂર થઈ જતા. પોતાનાં વખાણ થવા દે નહીં અને અન્યનાં વખાણ પોતે કરતા નહીં. કોઈનો સેવાભાવ કે ભક્તિભાવ કે કર્મઠતા જુઓ તો તેના વિશે સારા શબ્દો વાપરે પણ કોઈની પ્રશંસા કરવાથી પોતાની પર અને બીજાની પર માઠી અસર થાય છે તેમ તેઓ માનતા. કોઈનોય વિશેષ પરિચય કરાવતા નહીં અને કોઈનેય વિશેષ સગવડ આપવાની ભલામણ કરતા નહીં.

દિવસે આરામ નહીં. પ્રાતઃકાળથી સાયંકાળ સુધીના નિત્યક્રમ- ત્રિકાલ સંધ્યા પડે નહીં તેનો ખ્યાલ રાખતા. ઘરનાં દ્વાર સદા ખુલ્લાં રાખતા. કઠોર દિનચર્યાવાળું જીવન જીવ્યા. પ્રભુની સન્મુખ રહેવામાં દિવસ પસાર કરતા. ખુલ્લી કિતાબ જેવું જીવન જીવ્યા. ખૂબ પૂજાયા અને અત્યંત લોકપ્રિય થયા, પરંતુ તેમની વિનમ્રતા અદ્વિતીય રહી. કંચન અને કામિનીથી જીવનભર દૂર રહ્યા. વિદેશ પ્રવાસ પણ તેમને શાસ્ત્ર-ધર્મ વિરુદ્ધ લાગતો. એકવાર બનારસના સંપૂર્ણાનંદ વિશ્વવિદ્યાલય, ગુજરાત યુનિર્વિસટી, સરદાર પટેલ યુનિર્વિસટી અને ઉત્તર ગુજરાત યુનિર્વિસટીના કુલપતિઓ અને સંતો-વિદ્વાનોની વચ્ચે તેમને ‘મહા મહોપાધ્યાય’ની ઉપાધિ આપવામાં આવી ત્યારે તે વખતે તેઓ સંસ્કૃતમાં પ્રતિભાવ આપવાના હતા અને પોતાની અલ્પતા- વિનમ્રતા વ્યક્ત કરવાના હતા, પરંતુ સન્માનથી સંકોચ અનુભવતા લાખો શ્રોતાઓ વચ્ચે માત્ર ગદગદિત જ બન્યા, બોલ્યા જ નહીં. એ જ એમની સાચી વિનમ્રતા હતી. એ જ એમનો સાચુકલો સંકોચ હતો. પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજની વાણી પણ અમૃતમય હતી. તેઓ કહેતા : “શ્રીકૃષ્ણનાં દર્શન કરવાથી માનવજન્મ સફળ થાય છે. પરમાત્માએ માનવીને જ એવી શક્તિ આપી છે, એવી બુદ્ધિ આપી છે કે માનવી તેનો સદુપયોગ કરે, ભગવાન માટે કરે તો મૃત્યુ પહેલાં એને પરમાત્માનાં દર્શન થાય છે. ઘણાં લોકો બુદ્ધિનો ઉપયોગ પૈસા માટે અને શક્તિનો ઉપયોગ ભોગ માટે કરે છે. તેથી અંત કાળમાં તે બહુ જ પસ્તાય છે. શક્તિ અને બુદ્ધિ પરમાત્મા માટે છે. આ દુર્લભ માનવ શરીર પામીને પરમાત્માના દર્શન માટે જે પ્રયત્ન કરતો નથી તે જીવ પોતાની જ હિંસા કરે છે. આવા માણસને ઋષિઓએ આત્મહત્યારો કહ્યો છે.”

તેઓ કહે છે : “માનવી સિવાય કોઈનેય ભગવાનના દર્શન થતાં નથી. સ્વર્ગમાં રહેલા દેવોને પણ ભગવાનનાં દર્શન થતાં નથી. સ્વર્ગમાં રહેલા દેવો અતિ સુખી છે, પણ તેમના સુખનો પણ અંત આવે છે. સંસારનો નિયમ છે કે, જ્યાં સુખ છે ત્યાં દુઃખ પણ છે. જે કોઈ મર્યાદા છોડીને સુખ ભોગવે છે એની ઇચ્છા હોય કે ના હોય, તેણે દુઃખ ભોગવવું જ પડે છે. સ્વર્ગના દેવો આપણા કરતાં વધુ સુખ ભોગવતા હોવા છતાં તેમને શાંતિ નથી. શાંતિ તો પરમાત્માના દર્શનથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી દેવો પણ એવી ઇચ્છા રાખે છે કે, એમને ભારત વર્ષમાં જન્મ મળે. ભારત એ ભક્તિની ભૂમિ છે. સ્વર્ગમાં નર્મદાજી નથી. સ્વર્ગમાં ગંગાજી નથી. સ્વર્ગમાં સાધુ-સંન્યાસી નથી. સ્વર્ગમાં બધા ભોગી જીવો જ છે. સ્વર્ગ એ ભોગ ભૂમિ છે. જેણે બહુ પુણ્ય કર્યું હોય તે સુખ ભોગવવા સ્વર્ગમાં જાય છે, પરંતુ સ્વર્ગ કરતાં ભારતની ભૂમિ વધુ શ્રેષ્ઠ છે. કારણ કે દેવો ભક્તિ કરી શકતા નથી. ભક્તિ કરવા માટે માનવદેહ જોઈએ. પાપ છોડીને માનવી ભક્તિ કરે તો મૃત્યુ પહેલાં ભગવાનના દર્શન થાય છે. આજે ઘણા લોકો કહે છે કે, “હું મંદિરમાં જઈ ત્રણવાર દર્શન કરું છું.” પણ ભગવાન કહે છે : “વત્સ ! તું મંદિરમાં જઈ ત્રણવાર મારાં દર્શન કરે છે, પરંતુ તને ખબર નથી કે હું ચોવીસે કલાક તારાં દર્શન કરું છું.” ભગવાન આખો દિવસ સર્વેને જુએ છે.”

તેઓ કહે છે : “તમે કોઈનું અપમાન કરશો તો જગતમાં તમારું અપમાન થશે. તમે કોઈની સાથે કપટ કરશો તો તમને છેતરનાર જગતમાં પેદા થશે. આ સંસાર કર્મભૂમિ છે. જેવાં કર્મ કરશો તેવાં જ ફળ મળશે. આજથી એવો નિશ્ચય કરો : “આ જગતમાં મારું કોઈએ બગાડયું નથી. કોઈએ પણ મને દુઃખ આપ્યું નથી. મારા દુઃખનું કારણ મારું પાપ છે. તમારો શત્રુ જગતમાં નથી. તમારો શત્રુ તમારા મનમાં છૂપાયેલો છે. મનમાં રહેલો કામ એ જ તમારો શત્રુ છે. મનમાં રહેલું અભિમાન એ જ તમારો શત્રુ છે. બહારના એક શત્રુને મારશો તો બીજા દસ ઊભા થશે. તમારી અંદર રહેલા શત્રુને મારશો તો જગતમાં તમારો કોઈ શત્રુ રહેશે નહીં.”

આવું અદ્વિતીય જ્ઞાન બક્ષનારા પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજ તા. ૮-૧૦-૧૯૯૦ના રોજ બ્રહ્મલીન થયા. એ જ દિવસે માલસર ખાતે નર્મદાજીના પ્રવાહમાં સાંજે તેમને જળસમાધિ આપવામાં આવી. આજે માનવદેહ રૂપે આપણી સમક્ષ પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજ હયાત નથી, પરંતુ જેમણે તેમને સદેહે જોયા છે અને સાંભળ્યા છે એ તમામને તેમનો કૃષ્ણપ્રેમ, શક્તિનું બ્રહ્મતેજ અને તેમની તેજસ્વી લલાટનું સ્મરણ છે, જાણે કે પૃથ્વી પર સાક્ષાત્ સૂર્યનારાયણ ઊતરી આવ્યા ના હોય ! આજે ડોંગરેજી મહારાજનાં એકમાત્ર કૃપાપાત્રી કથાકાર સંધ્યાબહેન ત્રિપાઠી છે. તેઓ સ્વયં રાત્રે ત્રણ વાગે ઊઠે છે. પરોઢિયે ભગવાનને કથા સંભળાવે છે તે પછી જ સત્સંગીઓને કથા સંભળાવે છે. પોતાની રસોઈ પોતે જ બનાવી લે છે. અત્યંત સાદગીપૂર્ણ જીવન જીવતાં અને ડોંગરેજી મહારાજે તેમને આપેલી પોથી લઈ કથા કરતાં સંધ્યાબહેન એક શ્રેષ્ઠ કથાકાર છે. સિદ્ધિ, પ્રસિદ્ધિ અને કેમેરાથી દૂર રહી, આંખો બંધ કરીને કથા કરતાં સંધ્યાબહેન ત્રિપાઠી ડોંગરેજી મહારાજની કથાની યાદ અપાવી દે છે.

કોઇની નજર દિલ્હીની એક વેરાન સડક પર નાંખેલા કચરાના ઢગલા પર પડી.

કચરામાં એક નવજાત શિશુ પડયું હતું. એ બાળકી હતી. આ બાળકીને ઉઠાવી મિશનરી ઓફ ચેરિટીને સોંપી દીધી. બાળકી મોટી થઇ તો ખબર પડી કે તે મંદબુદ્ધિની છે. થોડા સમય બાદ બાળકીને પંજાબની એક મંદબુદ્ધિના બાળકોની સ્કૂલમાં સંસ્થામાં દાખલ કરવામાં આવી. તેની રહેવાની વ્યવસ્થા એક સ્ત્રી સંસ્થામાં દાખલ કરવામાં આવી.

એ બાળકી મોટી થઇ. એને પ્રિયા નામ આપવામાં આવ્યું. સમય વહેતો ગયો. તે હવે ૨૧ વર્ષની થઇ ગઇ હતી. પ્રિયાને એક મેન્ટલી રિટાર્ડેડ સેન્ટરમાં રાખવામાં આવી હતી. હવે તે વયસ્ક હતી. મે ૨૦૦૯ના રોજ પ્રિયાના પેટમાં દર્દ થવા લાગ્યું. તે ઊલટીઓ કરવા લાગી. ડોકટરોએ નિદાન કર્યું કે, મંદબુદ્ધિની યુવતી પ્રિયા પ્રેગ્નન્ટ છે. સંચાલકો માટે મુશ્કેલીઓ હતી કે પ્રિયા બહાર જતી જ નહોતી તો તે કોનાથી ગર્ભવતી બની?

આ બાબતની જાણ પોલીસને કરવામાં આવી. પોલીસની તપાસમાં પ્રિયા સાથે કુકર્મ કરનાર વ્યક્તિ તરીકે ભૂપેન્દ્રનું નામ બહાર આવ્યું. ભૂપેન્દ્ર એ સ્ત્રી સંસ્થાનો કર્મચારી હતો. પ્રિયા જ્યારે નારી સંસ્થામાં હતી ત્યારે તે તેની પર અત્યાચાર કરતો હતો. ભૂપેન્દ્રની ધરપકડ કરવામાં આવી પરંતુ આ તરફ પ્રિયાનો મામલો બેહદ નાજુક હતો. એક તો પ્રિયા મંદબુદ્ધિની હતી. ગર્ભ રહ્યાને ઘણો સમય વીતી ગયો હોઇ ગર્ભપાત કરાવવામાં જોખમ હતું. બીજી બાજુ તે જો બાળકને જન્મ આપે તો પણ પોતે મંદબુદ્ધિની હોઇ બાળકને સાચવી શકશે કે કેમ તે એક પ્રશ્ન હતો. પ્રિયાનો મનોવૈજ્ઞાાનિકો દ્વારા આઇક્યૂ ટેસ્ટ કરાવવામાં આવ્યો. તે માનસિક-બૌદ્ધિક વય માંડ ૮ થી ૧૦ વર્ષની હતી, જ્યારે તેની શારીરિક વય ૨૧ વર્ષની હતી. એ જ રીતે પ્રિયાની અનુમતિ વગર ગર્ભપાત કરાવી શકાય નહીં. આ કારણે પ્રશાસને પંજાબ હાઇકોર્ટનું માર્ગદર્શન માંગ્યું. હાઇકોર્ટે પ્રિયાના આઇક્યૂ લેવલ અને બીજા તમામ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લઇને જણાવ્યું કે, “પ્રિયા એક મંદબુદ્ધિની યુવતી છે અને તે જો બાળકને જન્મ આપશે તો એ બાબત ના તો બાળકના હિતમાં હશે અને ના તો એની માતાના હિતમાં. વળી પ્રિયાનો ગર્ભ વૈવાહિક બંધનથી નહી પરંતુ કુકર્મના કારણે બંધાયો છે. આ સંજોગોમાં પ્રિયા બાળકને જન્મ આપશે તો પાછળથી આ મામલો બાળક અને મા બેઉ માટે અભિશાપ બની જશે. તેથી પ્રિયાને ગર્ભપાતની અનુમતિ આપવામાં આવે છે.”

પંજાબ હાઇકોર્ટની આ અનુમતિ બાદ એક નવો વિવાદ સર્જાયો. હાઇકોર્ટના આ ફેંસલા વિરુદ્ધ એક જાગૃત નાગરિક સુચિત્રા શ્રીવાસ્તવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી. તેમાં એમ જણાવવામાં આવ્યું કે, “અદાલત એક માસુમને દુનિયામાં આવતાં રોકી શકે નહીં. વળી પ્રિયાના ઉદરમાં જે ગર્ભ છે તેને ૧૯ સપ્તાહ થઇ ચૂક્યા છે. આ સંજોગોમાં ગર્ભપાત પ્રિયાના જીવ માટે પણ જોખમી સાબિત થઇ શકે છે. વળી મેડિકલ ટર્મીનેશન ઓફ પ્રેગ્નન્સી એક્ટ ૧૯૭૧ મુજબ ગર્ભવતી સ્ત્રીની ગર્ભપાત માટે અનુમતિ લેવી જરૂરી છે. હા, તે માનસિક રીતે બીમાર ના હોવી જોઇએ. કેવળ મેન્ટલી રિટાર્ડેડની પરેશાનીથી પીડિત હોવાના કારણે પ્રિયા આ શ્રેણીમાં આવતી નથી.”

સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રિયાના ગર્ભપાતની અનુમતિ ના આપી અને પંજાબ હાઇકોર્ટના ફેંસલાને રદ ઠેરવ્યો. આ ચુકાદો સુપ્રીમ કોર્ટના વિદ્વાન ન્યાયાધીશ કે.જી.બાલાક્રીષ્નન, પી. સાથાશિવમ અને બી.એસ.ચૌહાનની ખંડપીઠે આપ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદા બાદ પ્રિયાને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરી દેવામાં આવી અને તેની ડિલીવરી માટેની વ્યવસ્થા પણ ગોઠવી દેવામાં આવી. તેની રહન સહન તથા મેડિકલ સુવિધાઓ પર પણ કડક નજર રાખવામાં આવી. પ્રસવનો સમય નજીક આવતા જ તેને એક સરકારી હોસ્પિટલના વિશેષ વોર્ડમાં દાખલ કરી દેવામાં આવી.

આ તરફ પ્રિયા સાથે દુષ્કર્મ કરનાર હવસખોરોની પોલીસ તપાસ પણ ચાલુ હતી. કોઇ અપરાધી ગર્ભવતી પ્રિયાને નુકસાન ના પહોંચાડે તે માટે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી દેવામાં આવી. હોસ્પિટલમાં પ્રિયાને ખાસ ડબલ બેડ આપવામાં આવ્યો. ૨૪ કલાકની એક નર્સ, એક આસિસ્ટન્ટ અને એક લેડી ગાર્ડની વ્યવસ્થા પણ કરી દેવામાં આવી. તેનો રૂમ પણ એટેચ્ડ બાથરૂમવાળો હતો. બાળક જન્મે તો તેના માટે પારણું પણ તૈયાર રાખવામાં આવ્યું.

પોલીસ પણ એનું કામ કરી રહી હતી. પ્રિયાના ગર્ભપાતનો કેસ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો હોઇ આ હવે એક હાઇપ્રોફાઇલ કેસ હતો. પોલીસ પ્રિયા સાથે કુકર્મ કરનાર ૨૩ શંકાસ્પદોના લોહીના નમૂના લીધા જેથી આવનાર બાળકના ડીએનએ સાથે મેળવી શકાય. અત્યાર સુધીમાં એક સંદિગ્ધ ભૂપેન્દ્ર તો જેલમાં હતો પરંતુ પોલીસને લાગ્યું કે પ્રિયા મંદબુદ્ધિની હોઇ એક કરતાં વધુ વ્યક્તિઓએ તેની સાથે કુકર્મ કર્યું હોવું જોઇએ. પોલીસ હવે બીજા અપરાધીઓને શોધી રહી હતી અને પ્રિયાના બાળકના જન્મની પણ રાહ જોઇ રહી હતી.

અને એ દિવસ આવી પહોંચ્યો. તા.૩જી ડિસેમ્બર, ૨૦૦૯ના રોજ પ્રિયાએ એક સુંદર બાળકીને જન્મ આપ્યો. પ્રિયાની નવજાત બાળકીના જન્મના સ્વાગત માટે મંદબુદ્ધિના બાળકોની સંભાળ રાખતી એક સંસ્થાના મકાનને સજાવવામાં આવ્યું હતું. તા.૧૫મી ડિસેમ્બરે પ્રિયાને હોસ્પિટલમાંથી રજા આપવામાં આવી. પ્રિયા તેની ફૂલ જેવી નાનકડી બાળકીને લઇ આશ્રય સ્થાને પહોંચી. તેનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું. જે સમયે પ્રિયા તેના નવજાત બાળકને લઇ આશ્રય સ્થાને પહોંચી ત્યારે તેનામાં ઘણું પરિવર્તન જણાતું હતું. એવું લાગતું હતું જાણે તે મા હોવાની અનુભૂતિ કરી રહી છે. પ્રિયાએ જાતે જ તેની બાળકીને પારણાંમાં મૂક્યું અને સહુ કોઇ એને જોઇ રહ્યાં.

બાળકીનો જન્મ થયા બાદ તરત જ તેનું ડીએનએ સેમ્પલ લઇ લેવામાં આવ્યું હતું. પોલીસે સ્ત્રી સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા શંકાસ્પદોના લોહીનાં નમૂના લઇ બાળકીના ડીએનએને મીલાવવાનુ કામ ફોરેન્સિક વિભાગને સોંપી દીધું. પોલીસ પાસે જે ૨૩ શંકાસ્પદોની યાદી હતી તેમાં એક છોટુરામ હતો. છોટુરામના ડીએનએ સાથે પ્રિયાની બાળકીનું ડીએનએ મેચ ખાતુ હતું. પોલીસે છોટુરામની ધરપકડ કરી. છોટુરામ ખુદ બે બાળકીનો પિતા હતો. અને એ સ્ત્રી સંસ્થામાં સિક્યોરિટી ગાર્ડ હતો. તેણે જ સ્ત્રી સંસ્થામાં પ્રિયા સાથે કુકર્મ કર્યું હતું. છોટુરામની ધરપકડ બાદ વધુ નામ ખુલ્યાં. છોટુરામે પોલીસની સખ્તાઇ બાદ કબૂલ કર્યું કે, “હા, સાહેબ,અપરાધી હું જ છું પણ મારી જેમ આ કામ કરવામાં બીજા પણ કેટલાક છે. તેમાંથી એક છે આશ્રય સ્થાનનો અટેન્ડેન્ટ ભગવાનદીન યાદવ.”

પોલીસે ભગવાનદીન પાછળથી ધરપકડ કરી. એણે પ્રિયા સાથે કુકર્મ કરવાનો અપરાધ સ્વીકારતાં બીજા નામ આપ્યાં. તેમાં ડ્રાઇવર નરેશ, આશ્રયસ્થાનનો એટેન્ડેટ દેવેન્દ્ર અને કર્મચારી બિજેન્દ્ર પણ પ્રિયા સાથે વારાફરતી કુકર્મ કરતા હતા. ચોકીદાર બિજેન્દ્ર તો બાથરૂમમાં જ પ્રિયા સાથે કુકર્મ કરતો હતો. પ્રિયા પર અત્યાચાર કરવાની શરૂઆત છોટુરામે કરી હતી. અને એ વખતે જ પ્રિયા સગર્ભા થઇ ગઇ હતી. તે પછી સંસ્થાના બીજા કર્મચારીઓ પણ પ્રિયા સાથે અત્યાચાર કરતાં રહ્યા હતા. આ બધા જ કર્મચારીઓ મોકો મળતા પ્રિયાને પોતાની વાસનાનો શિકાર બનાવતા રહ્યા હતા. પરંતુ પ્રિયાની પ્રેગનન્સી તે બધાંને જેલ ભેગા કરી દેશે તેની તેમને કલ્પના પણ નહોતી. શરૂઆતમાં પકડાયેલા ભૂપેન્દ્રના બયાન પર પોલીસે વિવાદાસ્પદ બનેલા આશ્રયસ્થાનમાં કામ કરતા બિજેન્દ્ર ઉપરાંત જમનાપ્રસાદ અને માયા તથા કમલાને પણ ગિરફતાર કર્યાં. જમનાપ્રસાદ આશ્રયસ્થાનના મેઇન ગેટનો સિકયોરિટી ગાર્ડ હતો. માયા નર્સ હતી અને કમલા સ્વીપર હતી. આ બધા કુકર્મીઓને સાથ આપતા હતાં અને જરૂરી સગવડો ઊભી કરી આપતાં હતા. હવે એ બધા જ જેલના સળિયા પાછળ છે. તા.૯ એપ્રિલ, ૨૦૧૨ના રોજ ચંદીગઢની સેશન કોર્ટના વિદ્વાન ન્યાયાધીશે નવ જેટલા આરોપીઓને દોષી જાહેર કર્યા. તે તમામને ૧૦-૧૦ વર્ષની સજા કરી. ન્યાયાધીશે એવી નોંધ પણ લખી કે, “આ પ્રકરણ સમાજના અપરાધીઓની આંખો ખોલવા મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે. આ કેસનો ચુકાદો અપરાધીઓના મનમાં ડર પેદા કરશે જેથી સમાજમાં આવો અપરાધ કરવાનો પ્રયાસ કરનાર વ્યક્તિ હજાર વાર વિચારશે.”

અને હા પ્રિયા અને તેની બાળકી હવે ખુશખુશાલ છે. આશ્રયસ્થાનના કર્મચારીઓેએ પ્રિયાની નાનકડી બાળકીનું નામ પરી રાખ્યું છે. પરીની હવે ખૂબ સુંદર પરવરિશ થઇ રહી છે.

રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ

બિલાવલ ભુટ્ટો ૨૪ વર્ષના છે. ભારતની રાજનીતિમાં ‘ગાંધી ‘અટકનું આગવું મહત્ત્વ છે તે રીતે પાકિસ્તાનની રાજનીતિમાં ‘ભુટ્ટો’અટકની આગવી ગુડવિલ છે. પાકિસ્તાનના પ્રેસિડેન્ટ આસીફ અલી ઝરદારીના પુત્ર બિલાવલ ૨૪ વર્ષના છે. પાકિસ્તાનનાં ગ્લેમરસ વિદેશ મંત્રી હીના રબ્બાની ખર સાથેના તેમના પ્રણયને હાલ હાંસિયામાં ધકેલી દેવામાં આવ્યો છે. હવે થોડાક સમય બાદ પાકિસ્તાનમાં ચૂંટણીઓ આવી રહી છે. તેમના પિતા આસીફ અલી ઝરદારી સામે ભ્રષ્ટાચારના અનેક આક્ષેપો છતાં તેઓ સત્તા પર ટકી રહ્યા છે ત્યારે બિલાવલને પાકિસ્તાનના આગામી શાહજાદા પ્રિન્સ તરીકે પેશ કરવાની જોરદાર તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. તાજેતરમાં જ તેઓ રિસાઈને વિદેશ જતા રહ્યા હતા, પરંતુ હવે પાછા પાકિસ્તાન આવી ગયા છે. આજે અહીં તેમના હીના રબ્બાની સાથેના વિવાદાસ્પદ સંબંધોની વાત કરવાની નથી, પરંતુ તેના રાજકીય ભાવિની વાત કરવાની છે.

હુકમનું પત્તું

બિલાવલ ભુટ્ટો પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના અધ્યક્ષ છે. આ પાર્ટી ઝરદારી – ભુટ્ટો પરિવારથી પ્રભાવિત છે. પાકિસ્તાનના સિંધ, પંજાબ, ખૈબર, પખ્તુનક્વાહા, બલુચિસ્તાન તથા ગીલાતર – બાલ્ટીસ્તાન જેવા પ્રાંતોમાં આ પાર્ટીનું પ્રભુત્વ છે. ૧૯૬૭માં રચાયેલી આ પાર્ટી ૧૯૭૦, ૧૯૭૭,૧૯૮૮,૧૯૯૩ અને ૨૦૦૮માં સત્તા હાંસલ કરી ચૂકી છે. હવે ૨૪ વર્ષના બિલાવલ ભુટ્ટોને રજૂ કરી પાર્ટી પાકિસ્તાન સમક્ષ એક યુવા ચહેરો પેશ કરવા માંગે છે. બિલાવલ ભુટ્ટોનો સીધો મુકાબલો જીવનસંધ્યા ભોગવી રહેલા પૂર્વ ક્રિકેટર ઇમરાન ખાન સાથે હશે. આ ચૂંટણીઓ અત્યંત રોચક હશે. ગઈ તા.૨૭મી ડિસેમ્બરે તેમની માતા બેનઝીર ભુટ્ટોની મૃત્યુતિથિ નિમિત્તે ગહેરી ખુદાબક્ષ ખાતે યોજાયેલી એક વિશાળ રેલી સમક્ષ બિલાવલ ભુટ્ટોને રજૂ કરી તેમનો રાજનીતિમાં જાહેર પ્રવેશ કરવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આસીફ અલી ઝરદારીની ઘટતી લોકપ્રિયતા સામે ર્ચાિંમગ પર્સનાલિટી ધરાવતા બિલાવલ ભુટ્ટોનો રૂપાળો ચહેરો રજૂ કરી પાર્ટી તેમનો હુકમના પત્તા તરીકે ઉપયોગ કરવા માંગે છે.

પાકિસ્તાનમાં કોનું શાસન આવે છે તેની પર ભારતની હંમેશાં નજર રહે છે. પાકિસ્તાન ભારતનો પડોસી દેશ છે. બેઉ દેશો વચ્ચે બહારથી સુમેળભર્યા પણ અંદરથી તનાવપૂર્ણ સંબંધો રહ્યા છે. પાકિસ્તાનના ભાવિ શાસક કાશ્મીરના પ્રશ્ને તથા ત્રાસવાદીઓની નિકાસના પ્રશ્ને કેવું વલણ ધરાવે છે તે જાણવામાં હંમેશાં રસ રહ્યો છે. આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં બિલાવલ ભુટ્ટો હજી નવા છે, યુવાન છે, બિનઅનુભવી છે, આમ છતાં હીના રબ્બાની ખર સાથેના તારામૈત્રકને બાદ કરતાં તેમની સ્લેટ કોરી છે. બિલાવલનો ઉછેર અને અભ્યાસ વિદેશોમાં થયો છે. ભારતની રાજનીતિમાં નેતાઓએ સારું હિન્દી બોલવું જરૂરી છે તે રીતે પાકિસ્તાનની રાજનીતિમાં સારું ઉર્દુ બોલવું જરૂરી છે. છેલ્લે યોજાયેલી રેલીમાં બિલાવલ ભુટ્ટો અગાઉ કરતાં સારી ઉર્દુ બોલ્યા હતા. તેઓ જેહાદભાવથી બોલ્યા તેમાં ઘણાંને તેમના માતૃપક્ષના દાદા ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોનાં દર્શન થયાં. ઘણાંને બેનઝીર ભુટ્ટોની વાપસી લાગી. બિલાવલ ભુટ્ટો તેમની માતા જેવા દેખાય છે. ઘણાં તેમને ભુટ્ટો અટકના કારણે જ તેમની પાર્ટીને વોટ આપવા માંગે છે.

પ્રભાવશાળી પ્રવચન

બિલાવલ ભુટ્ટોએ તાજેતરની રેલીમાં જે પ્રવચન આપ્યું તે પાર્ટીના વફાદાર માણસોએ તૈયાર કર્યું હતું અને તેને અંતિમ સ્વરૂપ તેમના પિતા આસીફ અલી ઝરદારીએ આપ્યું હતું. પાકિસ્તાનમાં સત્તાધારી પક્ષના શાસકો અને પાકિસ્તાનના ન્યાયતંત્ર વચ્ચે હંમેશાં તનાવપૂર્ણ સંબંધો રહ્યા છે. બિલાવલ ભુટ્ટોએ તેમના પ્રવચનમાં ન્યાયતંત્રના રોલ પર કેટલાક સવાલો ખડા કર્યા. તેમણે ત્રાસવાદીઓની વિરુદ્ધ પણ બોલવાનું પસંદ કર્યું. પાકિસ્તાનમાં રહેલી બીજી ર્ધાિમક લઘુમતીઓ જેવા કે હિન્દુઓ, શીખ અને ખ્રિસ્તીઓની તરફેણમાં પણ બોલ્યા. ઝરદારી કરતાં બિલાવલ આ બાબતમાં જુદા પડયા. બિલાવલ ભુટ્ટોએ કહ્યું, “હું પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓને ત્યજી દઈશ નહીં, મને મોતનો કોઈ ડર નથી.” “અત્રે એ નોંધનીય છે કે બિલાવલનાં માતા બેનઝીર ભુટ્ટોની હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી તથા દાદા ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોને સરમુખત્યાર શાસન દરમિયાન ફાંસીએ ચડાવી દેવાયા હતા. પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓને હવે ફરી સત્તા પ્રાપ્ત કરવા માટે એકમાત્ર બિલાવલ ભુટ્ટોમાં જ આશાનું કિરણ દેખાય છે. તેમના પિતાની આબરૂ સારી નથી.

હિંમત દાખવી

ખુદ પાકિસ્તાનના વિચારકોએ એ વાતની નોંધ લીધી છે કે પાકિસ્તાનની પોલિટિકલ પાર્ટીઓના મોટા ભાગના નેતાઓ પાકિસ્તાનમાં પાંગરી રહેલી ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તિ અને કટ્ટરપંથીઓની વિરુદ્ધ બોલતાં ડરે છે. ત્યારે બિલાવલ ભુટ્ટોએ ત્રાસવાદી તત્ત્વોની વિરુદ્ધ બોલવાની હિંમત કરી છે. એ જ રીતે પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટનું નામ લીધા વિના જ તેમણે તેમની માતાની હત્યાના કેસનો ઉલ્લેખ કરીને જે કાંઈ કહ્યું તે જોતાં લાગે છે કે તેઓ પાકિસ્તાનના ન્યાયતંત્રની વધુ પડતી દરમિયાનગીરી સામે પણ જંગ લડી લેવા કમર કસી રહ્યા છે. આ બાબતમાં પાકિસ્તાનના લોકો બિલાવલની સાથે છે. કેટલાક લોકો કહે છે કે બિલાવલ ભુટ્ટો કરતાં તેમનાં માતા બેનઝીર ભુટ્ટો વધુ નસીબદાર હતાં, કારણ કે તેમને તેમના પિતા ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટો પાસેથી સીધી તાલીમ મળી હતી. સિમલા કરાર વખતે ઝુલ્ફીકાર અલી તેમની નાનકડી પુત્રી બેનઝીરને પોતાની સાથે સિમલા લઈ ગયા હતા. અને તે વખતના ભારતનાં વડાંપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી સાથે બેનઝીરનો પરિચય કરાવ્યો હતો, પરંતુ બિલાવલને એ લાભ મળ્યો નથી. બીજો તફાવત એ પણ છે કે બેનઝીર ભુટ્ટોને એમના સમયમાં સત્તા પર આવતા પહેલાં પાકિસ્તાનના એ વખતના સરમુખત્યારો સામે લડવું પડયું હતું. હવે બિલાવલે સરમુખત્યારોના બદલે પાકિસ્તાનમાં રહેલા ત્રાસવાદી નેતાઓ સામે લડવાનો સમય આવ્યો છે. પાકિસ્તાનના છેલ્લા સરમુખત્યાર પરવેઝ મુશર્રફ આજકાલ દેશનિકાલ છે. એ પછી પાકિસ્તાનની રાજનીતિમાં ઘણું બધું પરિવર્તન આવી ગયું છે. સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાનની બદલાયેલી રાજનીતિમાં બિલાવલ ભુટ્ટો સફળ થશે કે કેમ?તેમના વિવાદાસ્પદ પિતા પાકિસ્તાનની હાલની સરકારનો ભ્રષ્ટાચાર, કથળેલી આર્િથક હાલત, પાકિસ્તાન આર્મીની વધુ પડતી દરમિયાનગીરી તથા કટ્ટરપંથીઓના પ્રભાવ સામે બિલાવલ કેટલી તાકાત કરી શકશે ? તેઓ પાકિસ્તાનના ભાવિ વડાપ્રધાન બનવા માંગે છે, પરંતુ તેમની સામેના પડકારો એટલા જ તાકાતવર છે.

નવો સિતારો

એ જે હોય તે. બિલાવલ ભુટ્ટો પાકિસ્તાનના ભાવિ વડાપ્રધાન બની શકશે કે કેમ એ તો ખબર નથી, પરંતુ એક વાત નક્કી કે પાકિસ્તાનના રાજકીય ફલક પર એક નવો યુવા ચહેરો ઉપસી રહ્યો છે. કાળી અંધારી રાતે દૂર ક્ષિતિજમાં એક ચમકતો તારો ઊગતો હોય તેમ લાગે છે. ઇમરાનખાનની તહેલીક એ ઇન્સાફ પાર્ટી માટે બિલાવલ ભુટ્ટોનો યુવા ચહેરો એક પડકાર હશે. તે જ રીતે નવાઝ શરીફની પાર્ટી માટે પણ બિલાવલ એક મોટો પડકાર હશે. એ બંને પાર્ટીઓ કરતાં બિલાવલ ભુટ્ટોની પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીને લોકોનો વધુ ટેકો છે. પાકિસ્તાનનો સિંધ પ્રાંત તેમની પાર્ટીનો ગઢ ગણાય છે.

અલબત્ત, ઝરદારી પરિવારના મિત્રો માને છે કે બિલાવલ ભુટ્ટોની ઉંમર એટલી ઓછી છે કે તેઓ આ વખતની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારી કરશે કે કેમ તે જ એક મોટો સવાલ છે. એથી તેઓ ખુદ ચૂંટણી લડવાને બદલે તેમની પાર્ટીને જિતાડવા કામ કરશે. બીજા કેટલાક માને છે કે બિલાવલ ભુટ્ટો ચૂંટણી લડી પાર્લામેન્ટમાં જશે પણ હોદ્દો ધારણ કરવાના બદલે નેપથ્યમાં રહેશે. કદાચ હજુ વધુ એક ટર્મ બિલાવલ તેમના પિતાની છત્ર છાયામાં રહેશે.

આસીફ અલી ઝરદારી કે જેઓ ભુટ્ટો પરિવારની ગુડવિલનો લાભ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેઓ તેમના પુત્રને ભાવિ વડાપ્રધાન તરીકે ક્યારે પેશ કરે છે તે જોવાનો માત્ર પાકિસ્તાનને જ નહીં પરંતુ એક પડોશી દેશ તરીકે ભારતને પણ રસ અને ઇંતજાર છે.