Devendra Patel

Journalist and Author

Date: January 17, 2014

ઈશ્વરે જેટલા શ્વાસ આપ્યા છે તે ભરપૂર જીવી લેવા માગું છું

કભી કભી – દેવેન્દ્ર પટેલ

પલ્મોનરી ફાઇબ્રોસિસ નામની ગંભીર બીમારીથી પીડાતી આયશા ચૌધરીની કથા

‘હું મારી બીમારી માટે ઇશ્વરને જવાબદાર માનતી નથી. ભગવાનનો હું આભાર માનું છું કે, તેમણે મને એક સુંદર પરિવાર આપ્યો છે, જે મારી દેખરેખ ખૂબ સારી રીતે રાખે છે. મને ખબર નથી કે હું કેટલું જીવી શકીશ, પરંતુ મારી પાસે જેટલું પણ જીવન છે, તેને હું ખુશીથી જીવવા માંગું છું.’

ઈશ્વરે જેટલા શ્વાસ આપ્યા છે તે ભરપૂર જીવી લેવા માગું છું

આ શબ્દો છે એક ટીનએજ કન્યા આયેશાના. બીજા બાળકોની જેમ આયશાને ભણવાનો, રમવાનો, ફરવાનો, નૃત્ય કરવાનો અને પેઇન્ટિગનો શોખ હતો, પરંતુ આયશા માટે જીવનની ડગર એટલી આસાન ના રહી. એને જન્મથી જ પલ્મોનરી ફાઇબ્રોસિસ નામની બીમારી છે. એમ છતાં પણ દૃઢ ઇચ્છાશક્તિ અને ખુશમિજાજ સ્વભાવના કારણે એણે બીજા લોકો માટે પ્રેરક ઉદાહરણ પૂરું પાડયું છે.

અનેક શ્રોતાઓની સમક્ષ એક હોલમાં આયશાએ અભિવ્યક્ત કરેલી કહાણી એના જ શબ્દોમાં : “મારું નામ આયશા ચૌધરી છે. મારી વય ૧૭ વર્ષની છે. મારી કહાણી બીજાઓ કરતાં અલગ છે. જ્યારે હું છ મહિનાની હતી, ત્યારે મને બોનમેરો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યું હતું. એ વખતે ડોકટરોએ કહ્યું હતું કે, શાયદ હું માંડ એક વર્ષ સુધી પણ જીવીશ નહીં, પરંતુ આજે હું તમારી સામે ઊભી છું, અને તમારી સાથે વાત કરી રહી છું. ખરેખર, આ બધું મને એક ચમત્કાર જેવું લાગે છે. મારા ફેફસામાં સંક્રમણની ગંભીર બીમારી છે. એક-એક શ્વાસ લેવામાં જ્યારે સંઘર્ષ કરવો પડે ત્યારે જીવન જીવવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે. સંક્રમણના કારણે મારાં ફેફસાં બહુ જ નબળાં થઇ ગયાં છે. ગયા વર્ષે નવેમ્બર માસમાં હું એટલી તો બીમાર પડી ગઇ કે કેટલાય મહિનાઓ સુધી હું પલંગમાં સૂતેલી જ રહી. મારું હલનચલન પણ બંધ થઇ ગયું હતું. હું કોઇની યે સાથે વાત કરી શકતી નહોતી. મને લાગતું હતું કે હું કદીયે બેઠી થઇ શકીશ નહીં. સાચે જ એ બહુ જ મુશ્કેલ સમય હતો.

એ વખતે મને લાગતું હતું કે મારો સમય હવે પૂરો થવા આવ્યો છે. પથારીમાં સૂતાં સૂતાં મને ભાતભાતના વિચારો આવતા હતા. મને લાગતું હતું કે હવે મારું મૃત્યુ નજીક છે, અને જલ્દીથી આ દુનિયા છોડી જઇશ. હું અંદરથી ભાંગી પડી હતી. એ વખતે મને એક વિચાર આવ્યો કે મરવાનું તો દરેકને છે. કોઇ પહેલાં જશે, કોઇ મોડેથી, જો મૃત્યુ નિશ્ચિત છે તો તેનાથી ગભરાવાનું શા માટે? એ જ ક્ષણે મેં નિશ્ચય કરી લીધો કે, મારી પાસે જેટલું પણ જીવન છે અને જેટલા પણ દિવસો બાકી છે, હું એ સમય ખુશીથી વીતાવીશ.

મને લાગે છે કે ખુશ રહેવું એક આદત છે. આપણે ઇચ્છીએ તો દરેક પરિસ્થિતિમાં આપણે ખુશીનો મોકો શોધી શકીએ તેમ છીએ. કેટલાક લોકોની પાસે બધું જ હોવા છતાં પરેશાન જ રહે છે. જ્યારે કેટલાક લોકો એવા હોય છે જેઓ મુશ્કેલીઓની વચ્ચે પણ હસતા રહે છે. હવે એ તો તમારે જ નક્કી કરી લેવાનું કે તમે ખુશીથી જીવવા માંગો છો કે દુઃખી થઇને જીવવા માંગો છો. હું જાણું છું કે, મારા માટે જીવન એક સમસ્યા છે, પરંતુ હું સદાયે હસતી રહેવા માંગું છું.

બીમારીના કારણે મારે અવારનવાર મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવવા બહાર જવું પડે છે. હોસ્પિટલ અને ડોકટરોના ક્લિનિક પર મારે આંટા મારવા પડે છે. જ્યારે મારી બીમારીની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે હું ઉદાસ થઇ જાઉં છું. ગયા વર્ષે હું મારા પરિવાર સાથે મેડિકલ ટેસ્ટ માટે બ્રિટન ગઇ હતી. ત્યાં કલાકો સુધી મારું તબીબી પરીક્ષણ ચાલ્યું. મારા માતા-પિતા ડોકટરો સાથે કલાકો સુધી વ્યસ્ત રહ્યાં. એ બધુ જોઇ હું ઉદાસ થઇ ગઇ. મેં ફરી નિર્ણય કર્યો કે, દુઃખી થવા કરવાં બહેત છે કે, બાકી રહેલી ક્ષણોને હું ખુશીથી જીવી લઉં. કારણકે જીવનની દરેક પળ કિંમતી છે. ખબર નથી આગળ શું થશે?

મને પેઇન્ટિગ કરવું ગમે છે. રંગો મને પસંદ છે. મને બહાર જવાની છૂટ નથી, તેથી હું ઘરમાં જ પેઇન્ટિગ કરું છું. પેટીંગ દ્વારા તમે તમારા મનના ભાવ આસાનીથી અભિવ્યક્ત કરી શકો છો. મારો આ શોખ મારા મનને સાંત્વના બક્ષે છે. મારા ઘરમાં બે નાના ગલુડીયાં છે. મને એમની હરકતો બહુ જ ગમે છે. એમની સાથે રમવાનું મને ગમે છે. હું તેમના વર્તનને ધ્યાનથી જોઉં છું, અને એ બધું કેન્વાસ પર ઉતારી દઉં છું. એ ડોગી મારા પેઇન્ટિગને જોઇ રહે છે એ દૃશ્ય મને બહુ જ ગમે છે. અગર તમને પણ કોઇ શોખ હોય તો જરૃર પૂરો કરો. એ દ્વારા તમે તમારી પોતાની ચિંતાઓથી મુક્ત થઇ શકશો. આમે ચિંતા કરવાથી કોઇ પ્રશ્ન હલ થતો નથી. જે તમારા વશમાં નથી તેનાથી પરેશાન થવાની શું જરૃર?

પહેલાં હુ મારી બીમારીના કારણે બહુ જ પરેશાન રહેતી હતી. હું વિચારતી હતી કે, ઇશ્વરે મને આવું દુઃખ કેમ આપ્યું? મને લાગતું હતું કે, ઇશ્વરે મને સજા કરી છે. હું વિચારતી હતી કે, ઇશ્વરે મારી સાથે જ આમ કેમ કર્યું? પરંતુ આ વિષયની એક બીજી બાજુ પણ છે. ઇશ્વરે મને એક સારો પરિવાર આપ્યો છે. મારા જીવનમાં એવા લોકો પણ છે જે મારી પરવા કરે છે. ખૂબ જ સારી રીતે મારી દેખરેખ રાખે છે. મારા માટે ઇલાજની શ્રેષ્ઠ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવી આપે છે. હું એમ પણ વિચારું છું કે, મારો જન્મ કોઇ એવા પરિવારમાં થયો હોત કે જેની પાસે આવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ ના હોત તો? એ સમયે મારું જીવન કેટલું બધું મુશ્કેલ બની જાત? આપણા દેશમાં એવા લાખ્ખો બાળકો છે, જેમની પાસે સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ માટે આવી સુવિધાઓ જ નથી. આપણે એ બધાં માટે પણ વિચારવું જોઇએ. એ બધાની મદદ માટે આગળ આવવું જોઇએ.

સહુથી અગત્યની વાત એ છે કે આપણે આપણા જીવનની સચ્ચાઇને સ્વીકારવી જોઇએ. જીવનની વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરવો જોઇએ. મને ગંભીર બીમારી છે અને તે હકીકતનો મેં સંપૂર્ણપણે સ્વીકાર કરી લીધો છે. મેં મારી જાતને સમજાવ્યું છે કે, આ બીમારીમાં મારો કોઇ હાથ નથી. બસ હું તો જીવવા માટે સંઘર્ષ કરી શકું છું. કારણકે સંઘર્ષ કરવામાં જ મારો કાબૂ છે. સંઘર્ષ જ મારા હાથમાં છે. જો આ સત્ય સ્વીકારી લેવામાં આવે તો જીવન જીવવું આસાન થઇ જશે. પહેલા તમે જે પરિસ્થિતિ છે તેનો સ્વીકાર કરી લો, પછી વિચારો કે એ પરિસ્થિતિમાં શ્રેષ્ઠ શું છે?

હું જાણું છું કે દરેક એક દિવસ મરવાનું છે. આપ આગલા સો વર્ષનો વિચાર કરો, મારી સામે આ હોલમાં જે કોઇ મારી સામે બેઠા છે તેમાંથી સો વર્ષ પછી એક પણ જીવીત નહીં હોય તો પછી હું મારા જીવનની ચિંતા શા માટે કરું? મારી પાછળ તમારે પણ આવવાનુ જ છે. મને ખબર નથી કે, હવે કેટલો સમય હું જીવી શકીશ? પરંતુ ઇશ્વરે મને શ્વાસોશ્વાસ આપ્યો છે. ઇશ્વરે મને જેટલા પણ શ્વાસ આપ્યા છે, તેને હું ભરપૂર જીવી લેવા માંગું છું. સાચું કહું, હવે તો મને મોતનો બિલકુલ ડર લાગતો નથી.’

– અને આયશા ચૌધરીની વાત પૂરી થાય છે. ગંભીર બીમારીઓ અને બીજી તમામ પ્રકારની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહેલા સહુ કોઇ દુઃખીયારા ભાઇ-બહેનોને આયશા-ચૌધરીએ એક સભાખંડમાં વર્ણવેલી આ કથા અર્પણ છે.

– દેવેન્દ્ર પટેલ

www.devendrapatel.in

બાબા, મેરા પતિ જલદી મર જાય ઐસા કુછ કરો

કભી કભી – દેવેન્દ્ર પટેલ

Ÿ         પ્રેમીને પામવા કલાવતી એક તાંત્રિક પાસે ગઈ તાંત્રિકે કહ્યું : “તેરા કામ હો જાયેગા, બેટા”

મથુરા પાસે ગાજીપુર નામનું ગામ છે. આ ગામમાં કેવલ પટવારી તેની પત્ની કલાવતી સાથે રહેતો હતો. કલાવતી બે બાળકોની માતા છે. કેવલ પટવારીનો એક દોસ્ત હતો, તેનું નામ બિરબલ. બિરબલ અપરિણીત હતો. બિરબલ અવારનવાર કેવલ પટવારીના ઘરે આવતો. ઘણા વખતથી તેની નજર મિત્રની પત્ની કલાવતી પર હતી. કલાવતી પણ બિરબલ જ્યારે પણ આવે ત્યારે તેને પ્રેમથી ચા-નાસ્તો કરાવતી.

એક દિવસ અચાનક જ બપોરના સમયે બિરબલ આવી પહોંચ્યો. એ વખતે કલાવતી એકલી ઘરે હતી. કલાવતી બોલી :

બાબા, મેરા પતિ જલદી મર જાય ઐસા કુછ કરો

“અરે દેવરજી, અત્યારે ?”

બિરબલે તેના હાથમાં રાખેલું એક બોક્સ આપ્યું. કલાવતીએ પૂછયું : “આમાં શું છે ?”

“સાડી… તમારા માટે.”

કલાવતીએ બોક્સ ખોલી સાડી જોઈ તે ખુશ થઈ ગઈ. એ બોલી : “દેવરજી, તમે બહુ સારા છો. મારો કેટલો બધો ખ્યાલ રાખો છો?”

“પણ તમે મારો ખ્યાલ ક્યાં રાખો છો ?” બિરબલ બોલ્યો.

કલાવતીએ કહ્યું : “હું તો તમારો બધો જ ખ્યાલ રાખવા તૈયાર છું. તમારી નજર જ મારા પર ક્યાં પડે છે ?”

અને બિરબલે કલાવતીના ગળામાં બે હાથ પ્રસરાવતાં પોતાની તરફ ખેંચી. તે બોલ્યો : “લ્યો… બસ… ?”

કલાવતી બિરબલના સ્પર્શથી રોમાંચિત થઈ ગઈ. કેવલ ઘરે ન હોય ત્યારે બિરબલને રાત્રે જ પોતાના ઘરે આવવા આમંત્રણ આપ્યું. એક દિવસ તેનો પતિ બહારગામ ગયો ત્યારે કલાવતીએ બિરબલને રાત્રે ઘરે બોલાવી દીધો. એ પછી કેવલ પટવારી બપોરના સમયે દુકાન પર હોય ત્યારે પણ બિરબલ કલાવતીના ઘરે પહોંચી જતો. કોઈ કોઈવાર કલાવતી બિરબલ સાથે મથુરા ફરવા જતી. બેઉ સાથે જ પિક્ચર જોતાં. બગીચામાં ફરતાં. એક દિવસ બિરબલ બપોરના સમયે કલાવતીના ઘરમાં હતો તે વખતે જ કોઈ કામસર કલાવતીનો પતિ કેવલ પટવારી ઘરે આવી ગયો. એણે બારણું ખટખટાવ્યું. અંદર કલાવતી અને બિરબલ એકલાં જ હતાં. તેમનાં વસ્ત્રો અસ્તવ્યસ્ત હતાં. બિરબલ તો ભાગી ગયો, પણ કેવલે કલાવતીને બહુ જ ફટકારી. કલાવતી પતિના પગે પડી ગઈ. માફી માગવા લાગી : “હવે આવી ભૂલ ફરી નહીં કરું.”

પતિએ એ વખતે તો ગામમાં ભવાડો ના થાય એ હેતુથી કલાવતીને ચેતવણી આપી માફ કરી દીધી, પરંતુ ભીતરથી તે બિરબલને મળવા તડપતી રહી. થોડા દિવસ બાદ તે ફરીથી ચોરીછૂપીથી ઘરની બહાર બિરબલને મળવા લાગી. શાકભાજી લેવાના બહાને પણ તે બિરબલ પાસે પહોંચી જતી. એક દિવસ કલાવતીએ કહી જ દીધું : “મારા ઘરમાં રોજેરોજ ઝઘડા થાય છે. હું તારા વગર રહી શકતી નથી. આપણે કાયમ સાથે રહીએ તેવો કોઈ ઉપાય કર. હવે મારો વર મને તારી સાથે જોઈ જશે તો મને મારી જ નાખશે.”

બિરબલે કહ્યું : “હું કોઈ ઉપાય વિચારું છું. હું એક તાંત્રિકને જાણું છું.”

બીજા જ દિવસે બિરબલ પ્રેમ સરોવરમાં રહેતા તાંત્રિક રઘુનાથ પાસે પહોંચી ગયો અને કલાવતી તેની સાથે કાયમ રહે તેવો કોઈ ઉપાય કરવા વિનંતી કરી. તાંત્રિક રઘુનાથે બિરબલને કલાવતીને સાથે લઈ આવવા જણાવ્યું. બે દિવસ પછી બિરબલ કલાવતીને લઈ તાંત્રિક પાસે પહોંચી ગયો. તાંત્રિકે કહ્યું : “તુમ્હારા કામ હો જાયેગા, લેકિન મુજે કુછ વિધિ કરની પડેગી.” એમ કહી પૂજાનો સામાન લાવવા તાંત્રિકે પૈસા માગ્યા. કલાવતીએ તેના પર્સમાંથી હજાર રૂપિયા કાઢી તાંત્રિકને આપી દીધા. તાંત્રિકે કહ્યું : “ચિંતા મત કરો બેટા, કાલી મા કી કૃપા સે તુમ્હારા કામ હો જાયેગા.”

એ પછી તાંત્રિક અવારનવાર કલાવતી પાસે પૈસા ખંખેરતો રહ્યો. બિરબલ તો કાંઈ કમાતો નહોતો, પણ કલાવતી તેની પાછળ પાગલ હતી. એક દિવસ તાંત્રિકે કલાવતી પાસે અઢી લાખ રૂપિયાની માગણી કરતાં કહ્યું : “મુજે બડા મહાયજ્ઞા કરના પડેગા.”

બિરબલ પાસે તો પૈસા નહોતા. એણે કલાવતી સામે જોયું. કલાવતીને ખબર હતી કે તેના પતિએ હમણાં જ ગામના છેવાડે આવેલી જમીન વેચી હતી. તેના અઢી લાખ રૂપિયા આવ્યા હતા અને પતિએ ઘરના કબાટની તિજોરીમાં મૂક્યા હતા. કલાવતીએ એ રૂપિયાની ચોરી કરી તાંત્રિકને આપવા નિર્ણય કર્યો, પણ તિજોરીની ચાવી તેના પતિ પાસે રહેતી હતી. એક દિવસ તેનો પતિ બાથરૂમમાં નહાતો હતો તે વખતે જ પતિની બંડીના ખિસ્સામાંથી ચાવી કાઢી તિજોરીમાંથી અઢી લાખ રૂપિયા કાઢી બીજે સંતાડી દીધાં. સાંજે જ કલાવતી અને બિરબલ અઢી લાખ રૂપિયા લઈ તાંત્રિક પાસે પહોંચી ગયાં. તાંત્રિક ખુસ થઈ ગયો. કલાવતી બોલી : “બાબા, જલદી સે જો કરના હો વહ કરો. મેરા પતિ હી મર જાય ઐસા કરો.”

તાંત્રિકે કહ્યું : “ઠીક હૈં, મૈં કલ હી ઉજ્જૈન જાતા હું. વહાં તુમ્હારે લિયે મહાયજ્ઞા કરુંગા. દસ દિન મેં તુમ્હારા પતિ મર જાયેગા. ફિર તુમ આઝાદ હો.”

એ પછી તાંત્રિક ગુમ થઈ ગયો. પૂરા એક મહિના પછી પાછો આવ્યો. કલાવતી અને બિરબલ વિહ્વળ હતાં. તાંત્રિક વિધિની કોઈ અસર કલાવતીના પતિ પર થઈ નહોતી. એથી ઊલટું ઘરમાં પૈસા ગુમ થવાથી કેવલ પટવારીએ કલાવતીને સખત માર માર્યો હતો. અલબત્ત, કલાવતીએ એ પૈસાની ચોરી કરી છે એ વાત ના સ્વીકારી તે ના જ સ્વીકારી. રોજ માર ખાતી રહી. કલાવતીએ તાંત્રિક સાથે ઝઘડો કર્યો : “મેરા પતિ અબતક જિંદા ક્યોં હૈં ?”

તાંત્રિકે કહ્યું : “ઇતની હી જલદી હૈં તો ઝહર દે કે માર ક્યોં નહીં ડાલતી ?”

કલાવતી બોલી : “મેરે મેં હિંમત નહીં હૈ.”

તાંત્રિક બોલ્યો : “મૈં તો સબકુછ કર રહા હું. લેકિન લગતા હૈ કિ મા કુછ ઔર માગ રહી હૈ.”

“ક્યા ?”
“બલી.”
“કિસ કી ?”

“એક બચ્ચે કી.”

કલાવતી બોલી : “યે ક્યા કહ રહે હો, બાબા ? બચ્ચા હમ કહાં સે લાયેંગે ?”

તાંત્રિક બોલ્યો : “અગર તુમ કોઈ બચ્ચે કા બલી દે સકતી હો તો તુમ્હારા પતિ ભી મર જાયેગા ઔર મા કી કૃપા સે તુમ માલામાલ હો જાઓગી. બચ્ચે કા બલી દેને સે તુમ્હારે સર પર રૂપયોં કી બારીશ હોગી.”

કલાવતી રૂપિયાના વરસાદની વાત સાંભળી રોમાંચિત થઈ ગઈ. એ બોલી : “ઠીક હૈ, મૈં કુછ કરતી હું.”

કલાવતી અને બિરબલ તાંત્રિકના કહેવા પ્રમાણે હવે પાંચ વર્ષના બાળકની શોધ કરવા લાગ્યાં. ગામમાં ગૌરવ શર્મા તેની પત્ની સાથે દૂરના કસબામાં રહેતા હતા. તેમનો પાંચ વર્ષનો હેમંત નામનો પુત્ર હતો. બિરબલ અને કલાવતીએ હેમંતને ઉઠાવવાનો નિર્ણય કર્યો. એક સાંજે એક દિવસ અંધારું થવાના સમયે નાનકડો હેમંત ઘરની બહાર રમતો હતો ત્યારે બિરબલ તેની પાસે પહોંચી ગયો. હેમંતને ચોકલેટ્સ ખવડાવી તે પછી બીજી ચોકલેટ્સ આપવાની લાલચ આપી બિરબલ નાનકડા બાળકને દૂર દૂર લઈ ગયો. રસ્તામાંથી તેણે કલાવતીને ફોન કરી બોલાવી લીધી. રિક્ષા કરી બેઉ જણ નાનકડા હેમંતને લઈ તાંત્રિકની કુટિયા પર પહોંચ્યા. એ વખતે રાત પડી ગઈ હતી. તાંત્રિક ધૂણી ધખાવીને બેઠો હતો. બાળકને જોતાં જ તેની આંખોમાં ચમક આવી ગઈ. એણે નાનકડા હેમંતને પાસે બોલાવ્યો. તેના ગળામાં લાલ કપડું વીંટાળ્યું. એ કપડાંના ગાળો ફાંસીની જેમ ભીડાવી દીધો. નાનકડો હેમંત રડવા લાગ્યો, પણ તાંત્રિકે એ કપડાંને કસીને તેનું ગળું રુંધાઈ જાય તે રીતે ખેંચ્યું. થોડી જ વારમાં નાનકડો હેમંત તરફડિયા મારી મૃત્યુ પામ્યો.

તાંત્રિકે કહ્યું : “જાઓ, અબ યે બચ્ચે કી લાશ કો સ્મશાન મેં જા કર દફના દો.”

કલાવતી અને બિરબલ રાતના અંધારામાં જ બાળકની લાશને સ્મશાનમાં દફનાવી ઘરે જતાં રહ્યાં. આ તરફ બાળક હેમંતના ઘરે દોડધામ મચી ગઈ. આખી રાત બાળકની તલાશ જારી રહી. બીજા દિવસે હેમંતના પિતાને કોઈકે કહ્યું : “રાત્રે બિરબલ સાથે તમારા હેમંતને વાત કરતાં જોયો હતો.”

હેમંતના પિતાએ પોલીસને જાણ કરી. પોલીસે બિરબલને બોલાવ્યો. થર્ડ ડિગ્રીનો અમલ થતાં તેણે કહ્યું : “મેં નહીં, પણ કલાવતીએ આ કૃત્ય કરવા મને કહ્યું હતું.”

પોલીસે કલાવતીને બોલાવી. કલાવતી પોલીસની કડકાઈ સામે ટકી શકી નહીં. એ બધું સાચું બોલી ગઈ. એણે કહ્યું : “અમે હેમંતને તાંત્રિક પાસે લઈ ગયા હતા, પણ તેને અમે માર્યો નથી. હેમંતનું ગળું તો તાંત્રિક રઘુનાથે દાબી દીધું હતું.”

પોલીસ તાંત્રિક રઘુનાથની કુટિયા પર પહોંચી ગઈ, પણ તાંત્રિક કુટિયામાં નહોતો. પોલીસે કલાવતી અને બિરબલને બાળકની હત્યાની સાજીશ રચવા માટે જેલભેગાં કરી દીધાં. થોડા દિવસ પછી તાંત્રિક રઘુનાથ પણ પકડાઈ ગયો. તે પણ હવે જેલની હવા ખાઈ રહ્યો છે. હવે એકમાત્ર હેમંતના ઘરમાં શોકની કાલિમા છે. પ્રેમીને પામવા એક સ્ત્રી આટલી હદે પણ જઈ શકે છે.

– દેવેન્દ્ર પટેલ
www.devendrapatel.in

ટ્રાફિક જામ

રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ
મહાનગરો અને શહેરોની વિકરાળ સમસ્યા

આદેશની મોટામાં મોટી સમસ્યા વસ્તીવધારો અને ટ્રાફિક જામ છે. એક સમયે એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે જવા ૧૫ મિનિટમાં પહોંચાતું હતું, હવે ત્યાં પહોંચવામાં ૪૫ મિનિટ લાગે છે. આવનારાં વર્ષમાં એ જ અંતર કાપતાં એક કલાક લાગશે અને બે પાંચ વર્ષમાં ઓફિસમાંથી સાંજે નીકળેલો માણસ અડધી રાત્રે કે પરોઢિયે ઘરે પહોંચશે. શહેરોને વર્લ્ડ ક્લાસ બનાવવાની વાતો વાતો જ રહેશે અને ટ્રાફિક જામમાં જ માનવીનું રોજિંદું જીવન ગૂંગળાતું રહેશે. જો સમયસર ટ્રાફિક નિયંત્રણ માટે વૈજ્ઞાનિક પગલાં નહીં લેવાય તો અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ, મુંબઈ, દિલ્હી, બેંગલુરુ,ચેન્નાઈ જેવાં તમામ શહેરોમાં ટ્રાફિકની બાબતમાં જબરદસ્ત અરાજકતા પેદા થશે.

ટ્રાફિક જામ

પાછલા બે દાયકાઓમાં શહેરોનો જબરદસ્ત વિકાસ થયો છે. મહાનગરોની વસતી ખૂબ ઝડપથી વધી છે. છેલ્લા બે દાયકામાં અમદાવાદમાં ૧૯ લાખ વાહનો ઉમેરાયાં છે. જે લોકો સાઇકલ પર જતા હતા તે હવે સ્કૂટર કે બાઈક પર જાય છે. જે બાઈક પર જતા હતા તે મોટરકારમાં જાય છે. જેમની પાસે એક મોટરકાર હતી તેમની પાસે હવે એકથી વધુ મોટરકાર છે. એક અહેવાલ મુજબ ૨૦૦૮માં શહેરોમાં વસતા લોકોની સંખ્યા ૩૪ કરોડ હતી તે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૯ કરોડ થઈ જશે. ફક્ત દિલ્હીની વાત કરીએ તો પાછલા એક દાયકામાં તેની વસતીમાં ૨૧ ટકા વધારો થયો છે. અમદાવાદની વસતી ૨૦૦૧થી ૨૦૧૧ સુધીમાં ૪૦ ટકા વધી છે. શહેરોમાં જે ઝડપથી વસતી વધી છે તે ઝડપથી તેના રસ્તા, ફૂટપાથો, માર્ગ, વીજળી, પાણી, ગટરની વ્યવસ્થા થઈ જ નથી. પૂરતાં ટ્રાફિક સિગ્નલો પણ નથી. ટ્રાફિક સિગ્નલો ક્યાંક છે, તો બંધ છે. ટ્રાફિક નિયમન માટે પોલીસની પૂરતી સંખ્યા નથી. રોજેરોજના ટ્રાફિક જામથી વાહનચાલકો ત્રાહિમામ્ પોકારી ગયા છે. અમદાવાદ જેવાં શહેરોમાં બીઆરટીએસ છે પણ શહેરના એક ટકા લોકો પણ તેની મર્યાદાઓને કારણે ઉપયોગ કરી શકતા નથી.

અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત કે રાજકોટ જેવાં શહેરોમાં જેટલા ફ્લાયઓવર્સ હોવા જોઈએ એટલા ફ્લાયઓવર્સ નથી. આ શહેરો પાસે મુંબઈની સબર્બ કે દિલ્હીની મેટ્રો ટ્રેન જેવી સુવિધા પણ નથી. વળી, અમદાવાદ જેવાં શહેરોમાં ડ્રાઇવ-ઇન કે સેટેલાઇટ જેવા રોડ પર જે ફ્લાયઓવર્સ બાંધ્યા છે તે ખોટી દિશામાં બાંધ્યા છે. સામાન્ય રીતે આ માર્ગો પર પૂર્વ અમદાવાદથી પશ્ચિમ અમદાવાદ તરફ સહુથી વધુ ટ્રાફિકની અવરજવર હોય છે તે મુજબ ફ્લાયઓવર્સ બાંધવાને બદલે ઉત્તર દક્ષિણ ફ્લાયઓવર્સ બાંધવામાં આવ્યા છે. શહેરના અણઘડ આયોજકોએ ખોટી દિશામાં ફ્લાયઓવર્સ બાંધીને સવાર-સાંજ ટ્રાફિક જામની સમસ્યા વધુ વકરાવી દીધી છે.

અમદાવાદ જેવાં શહેરોના ડ્રાઈવઇન રોડ પર હેલ્મેટ સર્કલથી હિમાલયા મોલ સુધી એક કિલોમીટર સુધી મોટરકારની લાઈન લાગી જાય છે. ટ્રાફિક સિગ્નલ માંડ ૩૦ સેકંડ કે એક મિનિટ માટે ખૂલે છે. એક ટ્રાફિક સિગ્નલ પાર કરવા માટે ૧૦થી ૧૫ મિનિટ રાહ જોવી પડે છે. એ જ પરિસ્થિતિ થલતેજ ચાર રસ્તા, પકવાન ચાર રસ્તા અને નહેરુનગર સર્કલ પાસે છે.

મોટાં મહાનગરોમાં પરિસ્થિતિ હવે એવી આવી છે કે જે લોકો પાસે મોટી ગાડીઓ છે તેઓ શહેરની અંદર ફરવા નાની ગાડીઓ પસંદ કરે છે. માત્ર ટ્રાફિકજામ જ નહીં પાર્કિંગની પણ એટલી જ મોટી સમસ્યા છે. ટ્રાફિક સર્કલ પર કેટલાક બેજવાબદાર વાહનચાલકો ટ્રાફિક પોલીસ સાથે પણ મારામારી કરવા લાગ્યા છે. બીજી બાજુ બીએમડબલ્યુ કે ઓડી જેવા લક્ઝુરિયસ મોટરકારો ચલાવનારા કેટલાક લોકો રોજ ટ્રાફિકના નિયમોનો ભંગ કરી કાયદા કાનૂનની ઠેકડી ઉડાવવા લાગ્યા છે. દિલ્હીમાં નોકરી કરતી મહિલાઓ કહે છે કે દિલ્હીની સડકો પર ગાડી ચલાવવી હવે અસંભવ છે.

કોલકાત્તા, બેંગલુરુ અને દિલ્હીમાં મેટ્રો ટ્રેન દ્વારા સાર્વજનિક પરિવહનને બહેતર બનાવવા કોશિશ કરવામાં આવી છે, પરંતુ દેશનાં બાકીનાં શહેરોમાં સાર્વજનિક પરિવહન પર્યાપ્ત નથી. લોકોની આવક વધવાની સાથે અમદાવાદ, પૂણે, હૈદરાબાદ જેવાં શહેરોમાં મોટરકારોની સંખ્યામાં અચાનક વધારો થયો છે. જેના કારણે નાના નાના રસ્તાઓ અને ગલીઓમાં પણ ટ્રાફિકજામ થાય છે. આવાં નાનાં શહેરોમાં રહેતા ૪૩ ટકા લોકોનું કહેવું છે કે ટ્રાફિકજામના કારણે તેમનો રોજનો એક કલાક જેટલો સમય બરબાદ થઈ જાય છે.

નિષ્ણાતોનું મંતવ્ય છે કે ટ્રાફિકની સમસ્યા હલ કરવા માટે શહેરોનું નવીનીકરણ કરવું જરૂરી છે. દરેક શહેરમાં આધુનિક ટ્રાફિક સિસ્ટમ, સાર્વજનિક પરિવહન પ્રણાલીમાં સુધારો, બસ માટે કોરિડોર અને મેટ્રો સેવાઓ દ્વારા જ આ સમસ્યાનું સમાધાન થઈ શકે તેમ છે.

પૂરતી પાર્કિંગ વ્યવસ્થા કર્યા બાદ તંત્રએ આડેધડ પાર્કિંગ કરતા વાહનચાલકો સાથે દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવાની જરૂર છે. આજે પણ અમદાવાદ જેવાં શહેરોની વચ્ચે થઈ કેટલીક ટ્રેનો પસાર થાય છે અને ૨૧મી સદીમાં પણ શહેરમાં એવાં કેટલાંયે રેલવે ક્રોસિંગ છે જ્યાં તેની ઉપર ઓવરબ્રીજ ન હોવાને કારણે દિવસમાં અનેક વાર વાહનચાલકોની લાંબી કતારો રેલવે ક્રોસિંગના કારણે લાગી જતી હોય છે. એક સર્વેક્ષણ અનુસાર મહાનગરોમાં જે ઝડપથી ખાનગી વાહનો વધી રહ્યાં છે તેના કારણે આવાં શહેરોમાં ટ્રાફિકની ઝડપ કલાકના ૧૭ કિલોમીટર થઈ ગઈ છે. એના કારણે લોકોની કાર્યક્ષમતા પણ ઘટી રહી છે. જે ઝડપથી વસતી વધી છે તે રીતે ટાઉન પ્લાનરોએ શહેરના વિકાસનું આયોજન કર્યું નથી. કોઇ પણ શહેરની વાહનક્ષમતા કેટલી છે, કેટલાં વાહનોનું વેચાણ થવું જોઈએ અને વાહનોના પાર્કિંગમાં કેટલી જગ્યાઓ રાખવી જોઈએ તે તરફ કોઈએ ધ્યાન જ આપ્યું નથી. આધુનિક જીવનશૈલીમાં દરેક શહેરને સારી સ્કૂલો અને બગીચાઓ માટે ખુલ્લી જગ્યા જોઈએ તે રીતે પાર્કિંગ માટે પણ ખુલ્લી જગ્યાઓ હોવી જોઈએ. તે તરફ નગર આયોજકોએ ધ્યાન જ આપ્યું નથી.

નિષ્ણાતોની એવી ચેતવણી છે કે બે દસકા બાદ મહાનગરો અને મોટાં શહેરો વસવાટને લાયક નહીં હોય. હાલ જ દિલ્હી, મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવાં મહાનગરોમાં તેની ક્ષમતા કરતાં ત્રણ ગણાં વધુ વાહનો છે. દિલ્હીમાં ૯૦ ટકા વાહનમાલિકો પાસે પોતાની પાર્કિંગની જગ્યા નથી.

આરએફઆરટીના કન્વીનર એસ.પી. સિંહનું કહેવું છે કે હવે એ સમય આવી ગયો છે કે મહાનગરોમાં સરકારી અને ખાનગી વાહનોનું રજિસ્ટ્રેશન બંધ કરી દેવું જોઈએ. ખાનગી વાહન એ લોકો જ ખરીદી શકે કે જેમની પાસે પોતાની પાર્કિંગની જગ્યા હોય. પાર્કિંગના દર પણ વધારવા જોઈએ. ખાનગી લકઝરી બસોનો ધીકતો ધંધો ચાલે છે, પરંતુ તેમના પોતાના ખાનગી બસ ડેપો નથી, તેથી સવાર સાંજ જાહેર રસ્તાઓ ઉપર જ તેઓ ખાનગી બસોનો કાફલો ખડો કરી દે છે અને બીજા વાહનચાલકોને પરેશાન કરી મૂકે છે. સાથે સાથે સ્વચ્છ અને આરામદાયક સાર્વજનિક પરિવહનની વ્યવસ્થા ઊભી કરવી જોઈએ જે સુવિધાજનક પણ હોય અને સસ્તી પણ હોય. દિલ્હી અને મુંબઈની મેટ્રો અને લોકલ ટ્રેન તેનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. એ જ રીતે મીની બસો પણ દોડાવવી જોઈએ. લાંબા અંતરનાં ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો શહેરોની વચ્ચેથી પસાર થતાં હોય છે જે અત્યંત લાંબા અને ઓવરલોડેડ હોય છે. આ સમસ્યા હલ કરવા વધુ બાયપાસ અથવા પેરિફરલ એક્સપ્રેસ વે બનાવવા જોઈએ. અમદાવાદ શહેરની ફરતે નવો બનેલો સરદાર પટેલ રીંગરોડ પણ હવે વ્યસ્ત માર્ગ બની ગયો છે. તેના પરનું ભારણ હળવું કરવા વધુ એક રીંગરોડની જરૂર છે. 

www.devendrapatel.in

ટ્રિકી વિકેટ, ડર્ટી ગેઇમ, ક્લીન કેપ્ટન

રેડ રોઝ – દેવેન્દ્ર પટેલ
ટ્રિકી વિકેટ, ડર્ટી ગેઇમ, ક્લીન કેપ્ટન

દિલ્હીનું સ્ટેડિયમ ખીચોખીચ ભરેલું છે. રાત્રે વરસાદ થયેલો છે. પીચ ભીની છે. વિકેટ ટ્રિકી છે. કેટલાક સાથીઓ કેચ છોડીને ગમે ત્યારે કેપ્ટનને દગો કરે તેમ છે. ગેઇમ ડર્ટી છે. મેચ ફિક્સ છે. એકમાત્ર કેપ્ટન જ ક્લીન છે. આવી હાલત દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી બનેલા અરવિંદ કેજરીવાલની છે. દિલ્હીમાં કેજરીવાલની સરકારનું આયુષ્ય અલ્પ છે પણ સરકાર ટકે કે ન ટકે દિલ્હીમાં તો ફાયદો કેજરીવાલને જ છે. સરકાર ટકે તો લોકોને કરેલા વાયદાઓ પૂરા કરવાની તક મળશે. સરકાર ન ટકે તો તે માટે કોંગ્રેસને જવાબદાર ગણાવી લોકોની સહાનુભૂતિ પ્રાપ્ત કરશે. દિલ્હીનો આ તમાશો જોઈ રહેલો ભાજપ પણ કેજરીવાલ નિષ્ફળ થઈ જાય તે જોવા આતુર છે. કોંગ્રેસ અને કેજરીવાલ એ બેઉ એકબીજા સાથે જ્ઞાનતંતુનું યુદ્ધ લડી રહ્યાં છે. કોંગ્રેસે કેજરીવાલને ટેકો આપી ભાજપને સત્તા પર આવતા રોકી છે. કેજરીવાલને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા છે પણ તેઓ કેટલાંક વચનો પૂરાં ન કરી શકે તેવી તેની યોજના છે. દિલ્હી વિધાનસભાના ફ્લોર પરની આખીયે ગેઇમ ડર્ટી છે. ખુદ કેજરીવાલ પણ શહાદત વહોરી દિલ્હીમાં ફરી ચૂંટણીઓ થાય તો વધુ ને વધુ બેઠકો હાંસલ કરવાની રણનીતિ અપનાવી રહ્યા છે.

આમ આદમીની નજર હવે લાલ કિલ્લા પર પણ છે. વીતેલા વર્ષની આથમતી સંધ્યાએ રાષ્ટ્રની રાજનીતિનાં ઘણાં સમીકરણો બદલાતાં નિહાળ્યાં. ૧૨૮ વર્ષ પુરાણી કોંગ્રેસે પાટનગર દિલ્હીમાં જ ત્રણ ટર્મ ભોગવી ચૂકેલાં શીલા દીક્ષિતની કારમી હાર નિહાળી. પોતાના જ શિષ્ય એવા નરેન્દ્ર મોદી સામે ગુરુ લાલકૃષ્ણ અડવાણી શિકસ્ત પામ્યા. એવા જ બીજા એક ગુરુ અણ્ણા હજારેના ચેલા અરવિંદ કેજરીવાલે ગુરુનો ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી મુદ્દો છીનવી લીધો અને દેશની પ્રજાની આંખનો તારો બની ગયા. નરેન્દ્ર મોદીને ભાવિ વડાપ્રધાન તરીકે પેશ કરવાના વિરોધમાં એનડીએ સાથે છેડો ફાડી નાંખનાર બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતીશકુમારે નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતાનો પારો જોઈ પસ્તાવાનો વારો આવ્યો. ૨૦૧૩ના ડૂબતા સૂરજે અને ૨૦૧૪ના ઊગતા પ્રભાતે દેશની રાજનીતિમાં એક નવી જ ક્રાંતિનો દેદીપ્યમાન પ્રકાશપુંજ નિહાળ્યો.

સમયનું ચક્ર ઝડપથી બદલાશે એવું કોઈએ કલ્પ્યું નહોતું. રાજનીતિ અત્યંત પરિવર્તનશીલ છે.

૧૨૮ વર્ષ જૂની કોંગ્રેસ અને હવે અનેક આટાપાટા ખેલીને પીઢ બની ગયેલી ભારતીય જનતા પાર્ટીને ૧૩ મહિના પહેલાં જ જન્મેલી એક નવજાત શિશુ જેવી આમ આદમી પાર્ટીએ દિલ્હીમાં પરિણામો દ્વારા સ્તબ્ધ કરી દીધી છે. દિલ્હીમાં શીલા દીક્ષિતે અત્યંત સુંદર કામો કર્યાં હોવા છતાં આન્ટીની જ હાર થઈ. નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતાનો રથ બધે ચાલ્યો પણ દિલ્હી આવીને અટકી ગયો અને તે પણ એક સામાન્ય માનવી દ્વારા. અરવિંદ કેજરીવાલ કોઈ રાજનીતિજ્ઞા પરિવારનું ફરજંદ નથી. કોઈ રાજવી પરિવારમાંથી આવતા નથી. કોર્પોરેટ વર્લ્ડના પ્રિય પાત્ર નથી. સંઘ જેવી સખ્ત વિચારધારાનો તેમને સહારો નથી. તેઓ નથી તો માત્ર હિન્દુઓના નેતા કે નથી તો માત્ર મુસ્લિમોના નેતા. તેઓ નથી તો માત્ર સવર્ણોના નેતા કે નથી તો માત્ર પછાતોના નેતા. નથી તો તેમને મંદિર જોઈતું કે નથી તો તેમને મસ્જિદ. નથી તો તેમને જોઈતી મોટરકાર કે નથી જોઈતી લાલબત્તી. નથી તો જોઈતો બંગલો કે નથી તો પોલીસ. નથી તો તેમને કોઈ ઘમંડ કે નથી તો વેર વાળવાની વૃત્તિ. નથી તો તેમનું વૈભવી જીવન કે નથી તો કોઈ ભપકો. ન ગાળાગાળી કે ન કોઈ વ્યક્તિગત આક્ષેપ. દિલ્હીમાં કોંગ્રેસના ટેકાથી રચેલી સરકાર કેટલું ટકશે એ એક પ્રશ્ન છે,પરંતુ એક વાત નક્કી છે કે અરવિંદ કેજરીવાલે રાજનીતિના તમામ નિયમો બદલી નાંખ્યા છે. પોલિટિકલ ગેઇમની ફેસબુક તેમણે બદલી નાંખી છે.

દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા બાદ કેજરીવાલે કરેલું પ્રવચન સરળ અને હૃદયસ્પર્શી હતું એ સીધું તેમના દિલમાં જ પ્રગટેલી એક વાસ્તવિકતા હતી. એમના પ્રવચનમાં લોકોની અપેક્ષાઓનો રણકો હતો. એમના વક્તૃત્વમાં કોઈ નાટયાત્મક શૈલી નહોતી, ભાષાનો વ્યભિચાર નહોતો. ઘમંડનો કોઈ અણસાર નહોતો. સત્તાની કોઈ લાલસા નહોતી. હા,પરંપરાગત રાજનીતિ અને જ્ઞાતિ તથા કોમવાદના સહારે ચૂંટણી જીતવા માગતા રાજકારણીઓથી અલગ થવાનો પ્રયાસ હતો. દિલ્હીના રામલીલા મેદાને જયપ્રકાશ નારાયણથી માંડીને અણ્ણા હજારે જેવા અનેક લોકનાયકોને પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડયું છે, પરંતુ અરવિંદ કેજરીવાલની શપથવિધિ વખતે રામલીલા મેદાન પર સફેદ ટોપીઓનો જે મહાસાગર ઉમટયો હતો તે ફરી વાર ગાંધી ટોપીના જમાનાની યાદ અપાવી દે તેવો હતો. આઉટ ઓફ ડેટ થઈ ગયેલી ગાંધી ટોપીને દિલ્હીની આમ આદમી પાર્ટીએ ફરી લોકપ્રિય બનાવી દીધી છે. નરેન્દ્ર મોદીના અડધી બાંયના ઝભ્ભા અને પંડિત જવાહરલાલ નહેરુની બંડીની જેમ આવનારા દિવસોમાં દેશના લાખો બેકાર અને સંઘર્ષ કરી રહેલા યુવાનોમાં ફરી એક વાર નવા અવતારવાળી ગાંધી- આમ આદમી ટોપી લોકપ્રિય થઈ જાય તો નવાઈ નહીં.

સામાન્ય રીતે માનવભીડ એ નેતાઓની લોકપ્રિયતાની પારાશીશી ગણાય છે. શરૂઆતમાં લોકો સ્વયંભૂ આવતા હતા, પરંતુ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષથી લોકોની ભીડ એકત્ર કરવા બસો મૂકવી પડે છે. ખાસ ટ્રેનો દોડાવવી પડે છે, તૈયાર ભોજન પીરસવું પડે છે અને આ બધા પાછળ કરોડોનો ખર્ચ આવે છે, પરંતુ રામલીલા મેદાનમાં કેજરીવાલની શપથવિધિ વખતે આવેલી માનવભીડ સ્વયંભૂ હતી. એ માનવસમૂહમાં એક બે સૂત્રો ધ્યાન ખેંચે તેવાં હતાં. તેમાં લખ્યું હતું કે ‘આજ કા સીએમ કલ કા પીએમ.’ દેખીતી રીતે જ આમ આદમી પાર્ટીની નજર હવે ૨૦૧૪ની લોકસભાની ચૂંટણીઓ પર છે. રામલીલા મેદાન પર બેઠેલા આમ આદમીની નજર પણ હવે લાલ કિલ્લા પર ધ્વજ ફરકાવવાની છે. દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીની સફળતાએ આમ આદમી પાર્ટીનો આત્મવિશ્વાસ વધાર્યો છે. અલબત્ત, આ દેશનું રાજકારણ અત્યંત જટિલ છે. માત્ર દિલ્હી એ દેશ નથી અને આખો દેશ એ માત્ર દિલ્હી નથી. દિલ્હીમાં જે કારણસર અને જે પેટર્નથી લોકો મતદાન કરે છે એ પેટર્ન પર દક્ષિણનાં રાજ્યો કે નોર્થ ઈસ્ટનાં રાજ્યો કે ગ્રામ્ય વિસ્તારો મતદાન કરતાં નથી. આમ આદમી પાર્ટી હજુ શહેરો અને ઉપનગરોની જ પાર્ટી બની શકી છે તે એની મર્યાદા હશે.હા, તે ગેઇમ ચેન્જર જરૂર બની શકે છે. દેશની ચીલાચાલુ ૧૧ જેટલી રાષ્ટ્રીય અને બીજી ૧૦૦ જેટલી નાની અને પ્રાદેશિક પાર્ટીઓનો વિકલ્પ જરૂર બની શકે છે. આ દેશને માત્ર હિન્દુઓની, માત્ર સવર્ણોની, માત્ર લઘુમતીઓની કે માત્ર પછાત વર્ગોની પાર્ટીની જરૂર નથી. આમ આદમીમાં બધાં જ આવી જાય છે. હિન્દુઓમાં પણ ગરીબી છે. મુસલમાનોમાં પણ ગરીબી છે. સવર્ણોમાં પણ ગરીબી છે અને પછાત વર્ગોમાં પણ ગરીબી છે. એ બધાં જ બેકારી અને ભ્રષ્ટાચારનો ભોગ બનેલા છે. બધાંને મોંઘવારી નડે છે. મોંઘીદાટ વીજળી અને પેટ્રોલ પરવડતાં નથી. થોડાક ધનાઢયો અને અમીરોના પ્રતિનિધિ તરીકે લોકસભામાં કે વિધાન સભામાં બિરાજતા રાજકારણીઓની હવે જરૂર નથી. લોકોને દેશમાં અમીર આદમીની પાર્ટીઓ નહીં, પરંતુ આમ આદમીની પાર્ટીની જરૂર છે. એ અપેક્ષાએ જ દિલ્હીની જનતાએ એક આમ આદમી પર ભરોસો મૂક્યો છે. એ વાત સાચી કે એક અરવિંદ કેજરીવાલ આવનારા દિવસોમાં હજારો કેજરીવાલ પેદા કરશે. આવનારા દિવસોમાં એક જબરદસ્ત રાજકીય ક્રાંતિ જોવા મળશે, પરંતુ એ યાદ રહે કે અરવિંદ કેજરીવાલનો માર્ગ કઠિન છે. રસ્તામાં અનેક કાંટા અને પથ્થરો છે. તેમણે આપેલાં વચનોમાં વાસ્તવિકતા ઓછી અને સ્વપ્નાંઓ વધુ છે. એ સ્વપ્નાંઓ પૂરાં કરવાનું કામ અત્યંત મુશ્કેલ છે. દિલ્હીને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો નથી. દિલ્હીના મુખ્યમંત્રીઓ પાસે પોલીસ કે ગૃહખાતું નથી. દિલ્હીની જમીનો પણ તેમને હસ્તક નથી. પાઈ પાઈ માટે તેમણે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ જવું પડશે.વીજળી પેદા કરતી પ્રાઈવેટ કંપનીઓના માલિકોનો તેમને સાથ નહીં હોય. દિલ્હીમાં પાણીનું વિતરણ જલ માફિયાઓના હાથમાં છે. વળી કોંગ્રેસે માત્ર વ્યૂહાત્મક ટેકો જ આપ્યો છે. ભાજપ કે કોંગ્રેસ એમ બેઉ રાજકીય પક્ષો માટે અરવિંદ કેજરીવાલ એક આડખીલી છે. એ બંને તેમને નિષ્ફળ બનાવવા પ્રયાસ કરશે. એ જ રીતે કેજરીવાલના બધા જ સાથીઓ કેજરીવાલ જેવા સ્વચ્છ રહેશે કે કેમ તેની ખબર નથી. કુમાર વિશ્વાસે તો અત્યારથી જ રાહુલ ગાંધીને હરાવી દીધા હોય તેવા મિજાજથી વાતો કરે છે. કોંગ્રેસ ભલે અત્યારે બેકફૂટ પર હોય પરંતુ નહેરુ-ગાંધી પરિવારનો પણ એક ચાહકવર્ગ છે. રાજનીતિમાં કોંગ્રેસ એક પીઢ અને ઓલ્ડ પ્લેયર છે. નરેન્દ્ર મોદી એટલા જ મોટા ખેલાડી છે, એટલે કેજરીવાલના સહયોગીઓએ ઉન્માદમાં આવી જવાના બદલે લોકોને આપેલાં વચનો પૂરાં કરવા ભગીરથ કામગીરી શરૂ કરવી પડશે. ૨૦ મિનિટની મુલાકાત બદલ લાખોની ફી વસૂલતા ધારાશાસ્ત્રીઓથી દૂર રહેવું પડશે.

હા, એટલું તો કહી શકાય કે ૨૦૧૪ના પ્રભાતે દૂર ક્ષિતિજમાં એક નવો તારો જરૂર જન્મ્યો છે. 

www.devendrapatel.in

મોદી, રાહુલ, કેજરીવાલના કાપાકાપીથી ભરેલા દાવપેચ

મોદી, રાહુલ, કેજરીવાલના કાપાકાપીથી ભરેલા દાવપેચ

આજે મકરસંક્રાતિ છે.

આગામી ત્રણથી ચાર મહિના સુધી ચાલનારી નેતાઓની પતંગ સ્પર્ધા અને પેચ કેવા હશે ?

આમ જનતા માટે તો આજે ઉત્તરાયણ અને કાલે વાસી ઉત્તરાયણ છે, પરંતુ દેશના રાજકીય નેતાઓ માટે એપ્રિલ અને મે મહિના સુધી રાજકીય પેચ લડાવવા માટેનો પતંગોત્સવ છે. કોઈની પાસે સાંકળ આઠ દોરી છે, તો કોઈની પાસે ખતરનાક ચાઈનીઝ દોરી છે. કોઈની પાસે ભગવો પતંગ છે, તો કોઈની પાસે લીલો પતંગ છે. કોઈની પાસે ટુક્કલ છે, તો કોઈની પાસે લંગરિયું છે. દરેકની પાસે ફિરકી પકડનારા અને કપાયેલો પતંગ લૂંટનારાઓેની ફોજ પણ છે. આગામી ત્રણ ચાર મહિના રાજકીય પતંગોની કાપાકાપીથી ભરપૂર હશે.

રાહુલનો પતંગ

કોંગ્રેસને લાગેવળગે છે ત્યાં સુધી છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી આકાશમાં સ્થિર થયેલો ડો. મનમોહનસિંહનો પતંગ હવે તેઓ ખુદ ઉતારી લેવાના મૂડમાં છે. દિગ્વિજયસિંહ, જનાર્દન દ્વિવેદી અને મધુસૂદન મિસ્ત્રી રાહુલ ગાંધીનો પતંગ ચગાવવા મથી રહ્યા છે. કોઈ કહે છે કે રાહુલ ગાંધી કરતાં પ્રિયંકા ગાંધીનો પતંગ જલ્દી ચડશે . અલબત્ત, પ્રિયંકાને ભાઈનો જ પતંગ ચડે તેમાં રસ છે. કોંગ્રેસમાં રાહુલ ગાંધીની ફિરકી પકડવા માંગતા નેતાઓ દરેક રાજ્યોમાં અલગ અલગ ચોકો જમાવી અંદરોઅંદર લડી રહ્યા છે.કોંગ્રેસને લાગે છે કે હાલ તેમને અનુકૂળ પવન નથી, છતાં ચૂંટણી પહેલાં કોઈ મોટો દાવ ખેલી શકે છે. રાહુલે નિષ્ફળ નેતાઓને સલાહકાર તરીકે રાખીને મોટી ભૂલ કરી છે એમ કેટલાંકને લાગે છે, પરંતુ રાહુલને એ સત્ય વાત કોઈ કહી શક્તું નથી એ એમની કબનસીબી છે.

મોદીનો પેચ

ભાજપાને લાગે વળગે છે ત્યાં સુધી નરેન્દ્ર મોદી હાલ તો લાલકૃષ્ણ અડવાણી, સુષ્મા સ્વરાજ, ડો. મુરલી મનોહર જોશી, રાજનાથસિંહ, શિવરાજસિંહ ચૌહાણ, નીતિન ગડકરી અને અરુણ જેટલી જેવા અનેક સાથીઓના જ પતંગ કાપીને પોતાનો પતંગ મધ્ય આકાશમાં સ્થિર કરી ચૂક્યા છે. તેમણે પોતાની ફિરકી રાજનાથસિંહ, નીતિન ગડકરી અને અરુણ જેટલીને પકડાવી દીધી છે. મોદી જ્યારે પણ કોઈનો પતંગ કાપે છે ત્યારે સ્મૃતિ ઈરાની અને મીનાક્ષી લેખી તમામ તબક્કે તાળીઓ પાડવા અને મોદીના પતંગો સાથે કોઈ પેચ લડાવે ત્યારે વાંધા ઉઠાવવા ધાબા પર હાજર જ છે. મોદી અનેકના પતંગ કાપી રહ્યા છે, પરંતુ સુષ્મા સ્વરાજ અને અડવાણી તાળીઓ પાડવા તૈયાર નથી. હમણાં હમણાં રાજ ઠાકરે લંગસિયું નાંખવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

આમ પતંગ

મોદીનો પતંગ મધ્ય આકાશે લહેરાઈ રહ્યો હતો ત્યાં જ અરવિંદ કેજરીવાલનો ‘આમ પતંગ’ દિલ્હીના આકાશ પર લહેરાઈ રહ્યો છે. મોદી તેમના ધાબા પરથી રાહુલના પતંગ પર ગોથા ખવરાવે છે, પરંતુ આમ આદમીના પતંગ સાથે પેચ લડાવતા સાવધાની રાખે છે. કેજરીવાલના પતંગને મીડિયાવાળા વધુ દર્શાવતા હોઈ, મોદીએ મીડિયા પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. આમ આદમીનો પતંગ પ્રમાણમાં નાનો છે અને સાદો છે, પરંતુ તેની સાથે પેચ લડાવવાથી દૂર રહેવાની કૂટનીતિ મોદીએ અપનાવી છે. કેજરીવાલ પણ ઉસ્તાદ પતંગબાજ લાગે છે. ટોપી પહેરે છે, મફલર કાઢતા નથી, ખાંસતા જાય છે, અને સત્તા જોઈતી નથી એમ કહીને પણ રહસ્યમય રીતે સત્તા હાંસલ કરતા જાય છે. ઘણા તેમને માસ્ટર ટેક્નિશિયન કહે છે. તો પણ તેમને ‘ડોન્ટ કેર માસ્ટર’ કહે છે. મોદીનો પતંગ હાઈપ્રોફાઈલ છે, પણ કેજરીવાલનો પતંગ લો પ્રોફાઈલ છે. મોદીએ વડાપ્રધાન પદના પોતે જ ઉમેદવાર છે તેવી જાહેરાત પક્ષ પાસે કરાવી દીધી, પરંતુ કેજરીવાલ ખુદ પીએમ પદના ઉમેદવાર હોવા છતાં લોકો તેમની પર દબાણ કરે તેવા ખેલ ખેલી રહ્યા છે. રાહુલ ગાંધી અને મોદીના એમ બંનેના પતંગોએ કેજરીવાલના સામ્યવાદી મોડેલના પતંગથી સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે.

અણ્ણાનો અસલી રંગ

રાલેગાંવ સિદ્ધી ખાતે બેઠેલા અણ્ણા હઝારે પણ આ પતંગસ્પર્ધામાં રસ લઈ રહ્યા છે. તેમની જ ટીમના પૂર્વ સદસ્ય કેજરીવાલનો પતંગ ચડેલો જોઈ અણ્ણાએ પણ હવે કિરણ બેદીને મોદીના પતંગની ફિરકી પકડવા મોકલી આપ્યાં છે. ઘણા વખતથી કહેવાતું હતું કે અણ્ણા ભાજપના સમર્થક છે, તે હવે તેમણે કિરણ બેદીના ભાજપમાં મોકલી સિદ્ધ કરી દીધું છે. અણ્ણા સફેદ ટોપી પહેરે છે પરંતુ તેની ભીતરનો અસલી રંગ ભગવો છે. કેજરીવાલના શાયર સાથી કુમાર વિશ્વાસ રાહુલ ગાંધી તો પતંગ કાપવા અત્યારથી જ ઠુમકા મારી રહ્યા છે, અલબત, તેમને કોણ કહે કે, માત્ર કવિતાઓ કે શેરો શાયરી બોલવાથી રાજકીય પતંગ ના ચગે. કુમાર વિશ્વાસની ભાષામાં દિલ્હીના પરિણામોનું ગુમાન વધુ અને નમ્રતા ઓછી છે. તેમને આજે નહીં સમજાય કે રાજનીતિ કેટલી અનિર્ણાયકતાથી ભરપૂર છે.

કોંગ્રેસના દાવપેચ

આ પતંગોત્સવમાં બહારથી હતાશ દેખાતી કોંગ્રેસ પાસે અંદરથી ગજબના વ્યૂહરચના ખેલી રહ્યા છે. દિલ્હીમાં જેમ તેણે ભાજપાને સત્તા પર આવતાં રોકવા પોતાને જ ગાળો દેનાર આમ આદમી પાર્ટીને ટેકો આપી દીધો, તે રીતે નરેન્દ્ર મોદીને સત્તા પર આવતાં રોકવાની રણનીતિ બનાવી લીધી છે. નરેન્દ્ર મોદીનો પતંગ કાપવા કોંગ્રેસે તામિલનાડુના જયલલિથા, પશ્ચિમ બંગાળના મમતા બેનરજી અને ઉત્તરપ્રદેશના માયાવતીને તેમનો પતંગ ચગાવવા દોરી અને ફિરકી બધું જ બક્ષવાની ઓફર કરી છે. મમતા દીદી,બહેન માયાવતી અને અમ્મા જયલલીથા એ બધાં જ વડાપ્રધાન બનવા માંગે છે. કોગ્રેસને પોતાનો પતંગ ના ચગે તો પોતાની પાસે વધેલી દોરી આ ત્રણેય જણને આપવા ગોઠવણ કરવા માંડી છે. કહેવાય છે કે બુટાસિંહ, ગુલામનબી આઝાદ અને અહેમદ પટેલ પહેલાંથી જ આ એજન્ડા પર કામ કરી રહ્યા છે. ગુલામનબી આઝાદ અને અહેમદ પટેલ મમતાના સંપર્કમાં છે. અને માયાવતીના પણ સંપર્કમાં છે. તે બધાં જયલલીથા સાથે પણ બેક ચેનલ વાતચીત કરી રહ્યા હોવાનું કહેવાય છે. આ ત્રણેય સન્નારીઓ ભાજપાને સમર્થન ના કરે અને તેઓ કોંગ્રેસના સમર્થનથી ‘સામ્રાજ્ઞાી’ બની શકે છે તેવું તેમને સમજાવવામાં આવી રહ્યું છે. ત્રણેય મહિલાઓ મહત્ત્વાકાંક્ષી છે. મે- મહિનામાં કોનો પતંગ સ્થિર થાય છે તે જોવું રહ્યું.

બાકી, બિહારમાં નીતિશકુમારનો પતંગ ગોથા ખાઈ રહ્યો છે. લાલુનો પતંગ ચગશે ખરો પણ એટલો ઊંચે નહીં. ઉત્તરપ્રદેશમાં અખિલેશ અને મુલાયમનો પતંગ ચગેલો ગોથાં ખાય છે અને તે ગમે ત્યારે નીચે આવી જશે. બિહાર અને ઉત્તરપ્રદેશમાં મોદીનો પતંગ ચગશે, પણ કેજરીવાલ, માયા, મમતા અને જયલલીથાના પતંગોથી તેમણે કાળજી લેવી પડશે.

બાકી, આજના અને કાલના પતંગપર્વ કરતાં મોટું અને રાજનીતિના દાવપેચથી ભરપૂર પતંગપર્વ ત્રણ- ચાર મહિના ચાલવાનું છે.

એન્જોય ઈટ.

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén