Devendra Patel

Journalist and Author

Date: March 12, 2013

જાહેર પરીક્ષાઓનું મહત્વ શાળાકીય પરીક્ષાઓ ગૌણ

કારકૂનો પેદા કરવા અંગ્રેજોએ આપેલી શિક્ષણ-પરીક્ષા પદ્ધતિ ક્યારે બદલાશે ?

ગુજરાતમાં ધોરણ ૧૦ અને ૧૨ની બોર્ડની પરીક્ષાઓનો આરંભ થઈ ચૂક્યો છે. આઝાદીના છ કરતાં વધુ દાયકા પૂરા થયાં તે પછી પણ ભારતની શિક્ષણ પદ્ધતિ, પરીક્ષા પદ્ધતિ અને તંત્ર અંગ્રેજોએ કારકુનો પેદા કરવા માટે આપેલી સિસ્ટમમાંથી હજુ બહાર આવ્યાં નથી. બોર્ડની પરીક્ષાનો હાઉ એવો ને એવો જ છે. પરીક્ષા તો વિદ્યાર્થી આપે છે પરંતુ તેની સાથે તેના માતા-પિતા પણ પરીક્ષા આપવા જતાં હોય તેટલા ચિંતાતુર રહે છે. પરીક્ષામાં ઊંચા માર્કસ આવે તે માટે બાધાઓ રાખવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીને ‘ઓલ ધ બેસ્ટ’ કહેવું પડે છે. સગાં-સંબંધીઓ દૂર હોય તો ફોન કરી બાળકને કહે છે : “બેટા, ચિંતા ના કરીશ. શાંતિથી પરીક્ષા આપજે.” નજીકના સગાં-સંબંધીઓ પરીક્ષાર્થીને રૂબરૂ મળી શુભેચ્છા પાઠવે છે. આ બધુ ગંભીર વાતાવરણ જોઇ બાળક સ્વસ્થતાથી પરીક્ષા આપવા જવાના બદલે ડરીને તે જતો હોય છે.

માત્ર મેમરી ટેસ્ટ

વળી આજે પણ જે પરીક્ષા લેવાય છે. તે એક રીતે તો મેમરી ટેસ્ટ જ છે. વિદ્યાર્થીને કેટલું યાદ રહ્યું છે તેની જ પરીક્ષા છે. તે કેટલું સમજ્યો છે અને તેનામાં કેટલી સર્જનાત્મક શક્તિ છે તેનો તો ટેસ્ટ લેવાતો જ નથી. વિદ્યાર્થી કાંઇક શીખવા નહીં પરંતુ માત્ર પરીક્ષા માટે જ ભણતો હોય એવું લાગે છે. શિક્ષણ, ટયૂશન્સ, ગાઇડસ અને સ્યોર સજેશન્સ પણ પરીક્ષા લક્ષી જ થઇ રહ્યાં છે. જૂન માસમાં શાળાઓ શરૂ થાય ત્યારથી વાલીઓ વિદ્યાર્થીની પાછળ પડી જાય છે. સ્પર્ધાના કારણે મોંઘાદાટ ટયૂશનો રાખવાં પડે છે. તેનો મતલબ જ એ છે કે સ્કુલમાં વિદ્યાર્થીને બરાબર ભણાવવામાં આવતું નથી અને તે ખામી ટયૂશન દ્વારા પૂરી કરવામાં આવે છે. તેના પરિણામે જેમની પાસે પૈસા છે તે વાલીઓ જ હજારોની ફી ચૂકવી બાળકને ટયૂશનમાં મોકલે છે.

ગુજરાતનો વિદ્યાર્થી

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે દેશમાં જાહેર પરીક્ષાઓને જ મહત્ત્વ અપાય છે. જ્યારે શાળાકીય પરીક્ષાઓનું અગાઉ જેટલું મહત્ત્વ નથી. વિદ્યાર્થી જ્યારે પરીક્ષા આપે છે ત્યારે વિદ્યાર્થીઓ પણ એ જ છે, પરીક્ષા ખંડ પણ એ જ છે અને પેપરો તપાસનારા શિક્ષકો પણ એના એ જ હોય છે તો એમાં સરકારે કામે લાગી જવાની ક્યાં જરૂર છે? સરકારે તો અભ્યાસક્રમ, તેના ધારાધોરણો, અને એક સિસ્ટમ આપવાની હોય છે. આઝાદી પછી બંધારણમાં શિક્ષણ એ રાજ્યોને અપાયેલો વિષય છે તેથી એક ભારતનાં જુદા જુદા રાજ્યોમાં દરેક રાજ્ય મરજી પડે તે રીતે શિક્ષણ વ્યવસ્થા ગોઠવે છે. દા.ત. ગુજરાતમાં ઘણા વર્ષો પહેલાં ફરજિયાત અંગ્રેજીની હકાલપટ્ટી થઇ તે કારણે ગુજરાતનો વિદ્યાર્થી હોશિયાર હોવા છતાં અંગ્રેજીના જ્ઞાનના અભાવના કારણે પાછો પડે છે, લઘુતાગ્રંથિથી પીડાય છે અને યુપીએસસીની નવી પેટર્નમાં તો ગુજરાતના વિદ્યાર્થીએ નાહી નાંખવાનું જ આવ્યું છે. ગુજરાતના પૂર્વ રાજકારણીઓએ જેટલું નુકસાન ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને પહોંચાડયું છે તેટલું કોઇએ પહોંચાડયું નથી. અને એ કારણે જ ગુજરાતના સચિવાલયમાં યુ.પી., બિહાર, પંજાબ, હરિયાણા અને દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોમાંથી આવતા આઇ.એ.એસ. અધિકારીઓ શાસન ચલાવતા જણાય છે. એવું જ ગુજરાતમાં આઇપીએસ અધિકારીઓનું છે.

ગૂંચવાડા ઊભા કરે છે

સરકાર જ્યારે પણ ક્યાંય માથું મારે છે ત્યારે ગુંચવાડા જ ઊભા કરે છે. ગાંધીનગર સચિવાલયમાં બેઠેલા સચિવો, ઉપસચિવો, શિક્ષણ નિયામક, શિક્ષણ કમિશનર જેવા કેટલાયે ઉચ્ચ અધિકારીઓ હોવા છતાં પરીક્ષાની તારીખોમાં ઘણીવાર ગુંચવાડા ઊભા કરી દે છે. તાજેતરમાં ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાઓમાં ગઇ દિવાળીનું વેકેશન તા.૮-૧૧-૧૨થી પડવાનં હતું પરંતુ ધો.૧૧ સાયન્સના સેમેસ્ટરની પરીક્ષાઓના કારણે તા.૧૨-૧૧-૧૨ના રોજ જાહેર કર્યું. પરીક્ષાની તારીખો જાહેર કરી ત્યારથી વિદ્યાર્થી પાસે માત્ર ૨૦ જ દિવસો હોય છે. તેવી રીતે શિક્ષકો પાસે પણ ૨૦ જ દિવસો રહે છે. બાકીનો અભ્યાસક્રમ કેવી રીતે પૂરો કરવાનો? દિવાળી વેકેશન બાદ કામના દિવસો માત્ર ૮૭ જ રહે છે. એટલા સમયમાં બીજા સેમેસ્ટરનો અભ્યાસક્રમ કેવી રીતે પૂરો કરી શકાય? એ ઉપરાંત ૨૦ વિદ્યાર્થીના સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન પદ્ધતિના ગુણ પણ ઉમેરવાના હોય છે. જેમાં વિદ્યાર્થીના કૌશલ્ય અને વલણોનું માપદંડ નક્કી કરવાનું હોય છે.

આ કેવું કેલેન્ડર?

બીજી નોંધપાત્ર વાત એ છે કે જે શાળામાં પરીક્ષા કેન્દ્ર હશે અથવા જે શાળામાંથી શિક્ષકો પરીક્ષાની કામગીરીમાં જોડાશે તે શાળાના વિદ્યાર્થીઓનું શું? બોર્ડની પરીક્ષા બાદ શાળાકીય પરીક્ષાઓ શરૂ થશે તો તેમાં વિદ્યાર્થીને કેટલો ન્યાય મળશે? આ બધા ફેરફારો માત્ર જાહેર પરીક્ષાઓને જ મહત્ત્વ આપવા કરવામાં આવ્યા છે. અને શાળાકીય પરીક્ષાઓને ગૌણ બનાવી દેવામાં આવી છે. તા.૮-૪-૧૩થી ધો.૧૧ વિજ્ઞાનપ્રવાહ સેમિસ્ટર-૨ની પરીક્ષાઓ શરૂ થાય છે. શું આ પરીક્ષાઓ એપ્રિલની ૨૦ તારીખ પછી ન લેવાય? જૂન માસમાં શાળા શરૂ થાય ત્યારેજ શાળાકીય કેલેન્ડર બહાર પાડે છે. જે સચિવો કેલેન્ડર લગાવે છે તેજ શાળાકીય તથા બોર્ડની તથા વેકેશનની તારીખો નક્કી કરે છે તો શું તે સમયે તેમને સમજ નથી પડતી? સેલ્સ ફાઇનાન્સમાં જે પી.ટી.સી.બી.એડ્ કોલેજો ચાલે છે. તેના જેવી જ દશા માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાઓની થવા બેઠી છે. શાળાકીય પરીક્ષાઓ તા.૬-૪-૧૩ના રોજ પૂરી થશે ત્યારબાદ નવું શૈક્ષણિક સત્ર શરૂ થતાં પહેલા વિદ્યાર્થીને ૬૫થી ૭૦ દિવસનું વેકેશન મળશે. એકબાજુ શૈક્ષણિક અભ્યાસના દિવસો ઘટી રહ્યાં છે ત્યારે બીજી તરફ આટલા લાંબા વેકેશનના કારણે વિદ્યાર્થીને જ નુકસાન થશે. શાળાકીય પરીક્ષાને જ આધારે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ યોજાય છે. શાળાકીય પરીક્ષા માટે વિદ્યાર્થી જો પૂરતી તૈયારી નહીં કરી શકે તો જાહેર પરીક્ષાઓમાં તેનું ભવિષ્ય કેવું હશે?

કળિયુગનો અંત નજીકમાં છે?

આજે શિવરાત્રિ નિમિત્તે પરમપિતા શિવને જાણો

આજે શિવરાત્રિ છે. વિશ્વની બધી જ મહાન વિભૂતિઓના જન્મોત્સવ પ્રાયઃ જન્મદિન તરીકે ઊજવવામાં આવે છે પરંતુ પરમાત્મા શિવની જયંતી જ એવી છે જેને જન્મોત્સવના બદલે શિવરાત્રિ કહેવામાં આવે છે. એનો અર્થ એ છે કે પરમાત્મા શિવ જન્મ મરણથી ન્યારા અથવા અયોનિ છે. તેમનો શારીરિક કે લૌકિક જન્મ નથી જેથી એમનો જન્મ દિવસ ઊજવવામાં આવતો નથી. તેમનું દિવ્ય અવતરણ વિષય અને વિકારોની કાલિમાથી લિપ્ત અજ્ઞાન નિદ્રામાં સૂતેલા માનવીને જગાડવા માટે થયું છે. શિવરાત્રિ ફાગણ માસના કૃષ્ણપક્ષની ચૌદશ – એટલે કે અમાવસ્યાના એક દિવસ પહેલાં મનાવવામાં આવે છે.

ફાગણ માસની ૧૪મી રાત્રિ ઘોર અંધકારની નિશાની છે. આ શિવરાત્રિ મનાવવાનું આધ્યાત્મિક રહસ્ય એ છે કે શિવ ભગવાને કલ્પાંતના ઘોર અજ્ઞાનરૂપી અંધકારની રાત્રિએ પુરાણી સૃષ્ટિના વિનાશના થોડા સમય પહેલાં અવતરિત થઈને તમોગુણ અને પાપાચારનો વિનાશ કરી દુઃખ અને અશાંતિ દૂર કર્યાં હતાં.

પરમાત્મા શિવની પૂજા અને માહાત્મ્યને બ્રહ્માકુમારીઝ સંસ્થા દ્વારા આગવી રીતે સમજાવવામાં આવ્યું છે.

સતયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કળિયુગ એમ ચારેય યુગોને મિલાવીને એક સૃષ્ટિ ચક્ર બને છે. આ ચક્રમાં મનુષ્ય જીવનનું ઉત્થાન અને પતનની પૂરી કહાણી એક રંગમંચ અને નાટક જેવી છે. જેમાં આ સૃષ્ટિમાં આવવાવાળા બધા મુષ્ય આત્માઓ પોતાના શારીરિક રૂપમાં અભિનય કરે છે. તેમાં શરૂઆતમાં શ્રેષ્ઠાચારી દુનિયા પણ છે, પરંતુ સૃષ્ટિના અંતમાં ભ્રષ્ટાચારી દુનિયા એટલે કે કળિયુગનો અંત આવે છે. એમ માનવામાં આવે છે કે આજે દરેક બાબતમાં તમોપ્રધાન દુનિયા એની ચરમસીમાએ છે. ગીતામાં દર્શાવાયેલા કળિયુગના અંતના લક્ષણથી પણ માનવી નિમ્ન સ્તરે પહોંચી ગયો છે. કેટલાક માને છે કે દુનિયાનો અંત નજીક છે અને પરમાત્માનું અવતરણ પણ થઈ ગયું છે.

બ્રહ્માકુમારીઝ સંસ્થાની આધ્યાત્મિક માન્યતા છે કે ભારત ૩૩ કરોડ દેવી-દેવતાઓનો દેશ છે પરંતુ એ બધાં દેવી-દેવતાઓ બનાવવાવાળા એક જ પરમ પિતા શિવ છે જેમની અનેક ધર્મો અને અનેક રૂપોમાં ભલે પૂજા થતી હોય પરંતુ તેનું કેન્દ્રબિંદુ શિવની પાસે જઈને જ સમાપ્ત થઈ જાય છે. શિવ દેવોના પણ દેવ છે. તેઓ ત્રિલોકનાથ અને ત્રિકાળદર્શી પણ છે. વિશ્વના બધા આત્માઓના પરમ પિતા શિવ જ છે. પરમાત્મા શિવ અજન્મા, અભોક્તા, જ્ઞાનના સાગર, પ્રેમના સાગર અને સુખના સાગર છે. તેમનું સ્વરૂપ જ્યોતિબિન્દુ છે. પરમાત્મા શિવ પરમધામના નિવાસી છે. શિવનો અર્થ જ કલ્યાણકારી થાય છે. પરમાત્મા શિવને બધા જ ગ્રંથો, પુરાણો અને પદોમાં સર્વોપરિ ઈશ્વર માનવામાં આવ્યા છે.

આ અધ્યાત્મ જ્ઞાનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ સુષ્ટિચક્રમાં ત્રણ લોક છે. પહેલું સ્થૂળ વતન, બીજું સૂક્ષ્મ વતન અને ત્રીજું પરમધામ. મનુષ્ય સ્થૂળ વતન એટલે કે સૃષ્ટિ લોકમાં વસે છે. સૃષ્ટિ આકાશ, વાયુ, જળ, અગ્નિ અને પૃથ્વીથી બનેલી છે. તેને કર્મક્ષેત્ર પણ કહે છે. જેવું કર્મ તેવું ફળ. આ લોકમાં જન્મ અને મરણ પણ છે. આ સૃષ્ટિને વિરાટ નારીધામ પણ કહેવામાં આવે છે. આ સૃષ્ટિની દર ૫૦૦૦ વર્ષે હૂબહૂ પુનરાવૃત્તિ થાય છે. તે પછી સૂર્ય ચંદ્રથી પાર એક અતિ સૂક્ષ્મ (અવ્યક્ત ) લોક છે. તે સૂક્ષ્મ લોકમાં પહેલા શ્વેત રંગના પ્રકાશતત્ત્વમાં બ્રહ્માપુરી, તેની ઉપર સોનેરી રંગના પ્રકાશમાં વિષ્ણુપુરી અને તેની પેલે પાર મહાદેવ શંકરપુરી છે. આ દેવતાઓનાં શરીર, આભૂષણ, વસ્ત્ર વગેરે પાંચ તત્ત્વોમાંથી બનેલાં ના હોઈ દિવ્ય ચક્ષુ દ્વારા જ તેમનો સાક્ષાત્કાર થઈ શકે છે. આ પુરીઓમાં સંકલ્પ અને ગતિ તો છે પણ ધ્વનિ અને વાણી નથી. તેમાં દુઃખ, વિકારો કે મૃત્યુ નથી. ધર્મરાજપુરી પણ આ સૂક્ષ્મ લોકમાં છે. આ સૂક્ષ્મ લોકની ઉપર પણ એક અસીમિત રૂપથી ફેલાયેલું તેજ સોનેરી લાલ રંગનો પ્રકાશ ધરાવે છે. તેને અખંડ જ્યોતિ બ્રહ્મતત્ત્વ કહે છે. જ્યોતિર્બિન્દુ ત્રિમૂર્તિ પરમપિતા પરમાત્મા શિવ તથા બધા જ ધર્મોના આત્માઓ અવ્યક્ત વંશાવળીમાં આ લોકમાં જ વસે છે. તેને બ્રહ્મલોક, નિર્વાણધામ, મોક્ષધામ અથવા શિવપુરી કહે છે. અહીં આ લોકમાં ન તો સંકલ્પ છે કે ના તો કર્મ છે. અહીં ન તો કર્મ છે. અહીં ન તો સુખ છે કે ન તો દુઃખ, બસ એક અનોખી અવસ્થા જ છે.

આ લોકમાં અપવિત્ર કે કર્મબંધનવાળું શરીર હોતું નથી.

વર્તમાન સમય કળિયુગ એના અંતિમ ચરણમાં હોવાનું મનાય છે. આ આખોય કાળ, રાત્રિ અથવા તો મહારાત્રિ જ છે. આ સમયે બ્રહ્માકુમારીઝનો અધ્યાત્મ સંદેશો છે કે હવે પરમપિતા શિવ સંસારને પાવન અને સુખી કરવા ફરીથી પ્રજાપિતા બ્રહ્માના તનમાં અવતરિત થઈને સહજ રાજયોગ શિક્ષા આપી રહ્યા છે. હવે આપણું કર્તવ્ય છે કે તેમની આજ્ઞા અનુસાર આપણે બધા નૈષ્ઠિક,પવિત્રતા અને શુદ્ધતાનું પાલન કરીએ અને શિવને અર્પણ કરી સંસારની જ્ઞાનસેવા કરીએ.

એનું ફળ મુક્તિ અને જીવન મુક્તિની પ્રાપ્તિ માનવામાં આવ્યું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શાસ્ત્રોમાં લખવામાં આવ્યાં છે તે કરતાં પણ નિમ્ન સ્તરનાં પાપકર્મો આજનો મનુષ્ય કરી રહ્યો છે. મંદિરોમાં જતો માણસ પણ કોઈ નોકરી માગે છે તો કોઈ સંતાન માગે છે. કોઈ તેના દુશ્મનની સમાપ્તિ માગે છે તો કોઈ બીજું જ વરદાન માંગે છે. બહુ ઓછા લોકો એવા છે કે જે મુક્તિ અને જીવન મુક્તિના આશીર્વાદ માગે છે.

કહેવાય છે કે પરમાત્મા શિવની પૂજા રામેશ્વરમ્ના રૂપમાં ભગવાન શ્રી રામે પણ કરી હતી. રાવણને પણ પોતાની જે શક્તિનું અભિમાન હતું તે શક્તિ તેણે શિવની તપસ્યા કરીને મેળવી હતી. તેથી રાવણને પ્રાપ્ત થયેલી શક્તિનો મુકાબલો કરવા શ્રીરામને પણ યુદ્ધમાં વિજય માટે શિવની આરાધના કરવી પડી હતી. એ જ રીતે મહાભારતના યુદ્ધ પહેલાં કુરુક્ષેત્રના મેદાનમાં સ્વયં શ્રીકૃષ્ણએ પણ થાનેશ્વર – સર્વેશ્વરની સ્થાપના કરી પરમપિતા શિવની પૂજા અર્ચના કરી હતી. શ્રીકૃષ્ણએ પાંડવો પાસે પણ શિવની પૂજા કરાવી હતી. વેદ પુરાણોમાં પણ શિવના અવતરણની વાત કહેવામાં આવી છે. શિવ પુરાણમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે હું બ્રહ્માજીના સંસારમાંથી પ્રગટ થઈશ.

બ્રહ્માકુમારી અધ્યાત્મ વિદ્વાનોની માન્યતા અનુસાર શંકર હંમેશાં ધ્યાનની અવસ્થામાં બેઠેલા હોય છે. પરમપિતા શિવ શંકરના પણ રચયિતા છે. તેઓ આ શંકર દ્વારા આસુરી શક્તિનો વિનાશ કરાવે છે.

બ્રહ્માકુમારી ઈશ્વરીય વિશ્વવિદ્યાલય લોકોને તેમનો સંદેશો આપતાં કહે છે કે પુરાણી પતીત દુનિયાના વિનાશ માટે મહાપ્રલયકારી અણુઆયુધોના ભંડાર તૈયાર થઈ ગયા છે. પ્રાકૃતિક શક્તિઓ પણ તેનું ઉગ્ર સ્વરૂપ દર્શાવી રહી છે. તાપમાનમાં વૃદ્ધિ, મોસમમાં પરિવર્તન, ભૂકંપ જેવી કુદરતી હોનારતો વધી રહી છે. આ બધું પુરાણી દુનિયાનો અંત નજીકમાં છે તેવો સ્પષ્ટ સંકેત છે. તેથી બધા જ મનુષ્ય આત્માઓને ર્હાિદક નિમંત્રણ છે કે વર્તમાન સંગમ યુગમાં નિરાકાર પરમાત્મા શિવ તથા સ્વયંને યથાર્થ રીતે ઓળખો અને ભવિષ્યમાં આવવાવાળી નવી સતયુગી દૈવી સંસ્કૃતિપ્રધાન દુનિયાના ઈશ્વરીય વારસાને પ્રાપ્ત કરો.

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén