રેડ રોઝ : દેવેન્દ્ર પટેલ
  • ફોક્સવેગનનું સ્કેન્ડલ જર્મનીના અર્થતંત્રને ડુબાડશે?

જર્મની એની યંત્રસામગ્રીની ગુણવત્તા અને ટકાઉપણા માટે વિશ્વવિખ્યાત હતું, પરંતુ જર્મનીની કાર બનાવતી વર્ષોજૂની ફોક્સવેગન કંપનીએ અમેરિકાના બજારમાં મૂકેલી એની પ્રતિષ્ઠિત મોટરકારોમાં પ્રદૂષણ પકડાય જ નહીં એવાં સોફ્ટવેરને મૂકીને કરેલી છેતરપિંડી બહાર આવતાં જર્મની તો ઠીક પણ આખું વિશ્વ ચોંકી ઊઠયું છે. જર્મનીની કંપની આવું કરશે એવી કોઈને અપેક્ષા નહોતી.

આ ઘટનાની વિગતો એવી છે કે ફોક્સવેગન કંપનીએ ૨૦૦૮ પછી અમેરિકાના બજારમાં વેચેલી ૪,૮૨,૦૦૦ ડીઝલ મોટરકારોમાં એક એવું સોફ્ટવેર લગાડયું હતું કે, જ્યારે કારની એક્ઝોસ્ટ પાઇપમાંથી બહાર નીકળતા ધુમાડાનો એમિશન ટેસ્ટ કરવામાં આવે ત્યારે તે સોફ્ટવેર એક્ટિવ થઈ જાય અને તે કાર પ્રદૂષણ ફેલાવતી જ નથી તેવાં રિઝલ્ટ્સ આવે, પરંતુ જ્યારે કાર ડ્રાઇવ કરવામાં આવે ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોનિક કંટ્રોલ મોડયુલ ઓફ થઈ જાય. એટલે કે ફોક્સવેગન કંપનીની કારો અમેરિકાના સખત ધારાધોરણ મુજબ પ્રદૂષણ ફેલાવતી જ નથી એમ લાગે. હકીકતમાં એ મોટરકારો વધુ માઇલેજ આપે તે માટે કેટલાંક ધારાધોરણોનો ભંગ કરવામાં આવ્યો હતો.

ફોક્સવેગન કંપનીનું આ છેતરપિંડીનું કૌભાંડ બહાર આવ્યા બાદ કંપનીના સીઈઓ માર્ટિન વિન્ટરકોર્નએ આ છેતરપિંડીનો જાહેર સ્વીકાર કરીને સીઈઓ પદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે. અમેરિકાના એમિશન ટેસ્ટમાં પાસ થવા માટે જ કંપનીએ આવું છૂપું સોફ્ટવેર કારમાં ફિટ કર્યું હોવાનું તેમણે કબૂલ કર્યું છે.

આ છેતરપિંડી બહાર આવ્યા બાદ અમેરિકન સરકારે ફોક્સવેગન કંપની પર ૧૮ બિલિયન ડોલરનો દંડ ફટકાર્યો છે. એટલે કે એક કાર દીઠ ૩૭,૫૦૦ ડોલરનો દંડ કર્યાે છે. પ્રદૂષણના નિયમો સાથે છેડછાડ કરવાના ગુનામાં અમેરિકાએ જે સખતાઈ દર્શાવી છે તેવી સખતાઈની તો ભારતમાં કલ્પના જ કરવી મુશ્કેલ છે. વિશ્વમાં પ્રતિબંધિત એવા ખતરનાક ઝેરી અસરવાળા જંતુનાશકો ખુલ્લેઆમ ભારતમાં વેચાય છે. સેંકડો ફેક્ટરીઓ તેમના ઝેરી કચરાનો અને ઝેરી પ્રવાહીનો નિકાલ નદીઓમાં કે ખુલ્લામાં કરે છે. સરકારી વાહનોમાંથી જ કાળા ધુમાડા નીકળતા જણાય છે. પ્રદૂષણ વિભાગ હપ્તા લઈ લોકોને કેન્સરગ્રસ્ત થવા ભારતના ભરોસે છોડી દે છે.

અમેરિકન સરકારના સખત વલણ બાદ ફોક્સવેગન કંપનીના શેરોમાં ૪૩ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ફોક્સવેગન કંપની ભારત સહિત દુનિયાના અનેક દેશોમાં તેની મોટરકારો વેચે છે. આખા યુરોપ અને એશિયામાં તેની મોટરકારો વેચાય છે. ફોક્સવેગન કંપનીએ આવી છેતરપિંડીવાળાં સોફ્ટવેરયુક્ત એવી એક કરોડ દસ લાખ ડીઝલ મોટરકારો વિશ્વમાં વેચી છે.

ફોક્સવેગન કંપનીની જે મોટરકારોને આવા ચિટિંગ સોફ્ટવેરની અસર થઈ શકે છે તેમાં ્ઍી ઈછ૧૮૯ ડીઝલ એન્જિન ધરાવતી જેટા, બિટલ અને ગોલ્ફ મોટરકારોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૫માં વેચાયેલી પસાટ ડીઝલ, ડીઝલ ઓડી એ૬ મોડલનો સમાવેશ થાય છે. આ બધી મોટરકારો એમિશન ટેસ્ટ લેવાય ત્યારે અમેરિકન ધારાધોરણ મુજબની જણાય છે, પરંતુ ટેસ્ટિંગ મશીન કાઢી લીધા બાદ જ્યારે કાર ડ્રાઇવ કરવામાં આવે ત્યારે ધારાધોરણ કરતાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડનું લેવલ ૧૦થી ૪૦ ગણું ઊંચું હોય છે.

ફોક્સવેગન કંપનીના આ એમિશન સ્કેન્ડલના કારણે જર્મનીના વેપારઉદ્યોગ અને જર્મનીના રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. આખું યુરોપ આમેય આર્થિક મંદીનો સામનો કરી રહ્યું છે. ગ્રીસ તો લગભગ નાદાર જ થઈ ચૂક્યું છે. એવા સમયે જર્મનીના મુખ્ય આધાર સમી ગણાતી ફોક્સવેગન કંપનીનું આ કૌભાંડ આખા યુરોપના અર્થતંત્રને હચમચાવી શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે, જર્મની માટે આ ઘટના ગ્રીસ કરતાંયે મોટી કટોકટી સાબિત થઈ શકે છે.

ફોક્સવેગન તે જર્મનીની કાર બનાવતી મોટામાં મોટી કંપની છે. એટલું જ નહીં, પરંતુ સહુથી વધુ લોકોને રોજી આપતી કંપની છે. આ કંપની એકમાત્ર જર્મનીમાં જ ૨,૭૦,૦૦૦ લોકોને રોજી આપે છે. આ કંપનનીને પાર્ટ્સ સપ્લાય કરતી બીજી કંપનીઓમાં પણ બીજા હજારો કર્મચારીઓને રોજી મળે છે, પરંતુ હવે ફોક્સવેગન કંપની પર અમેરિકન સરકારનો આકરો દંડ તથા કંપનીની કારોના વેચાણમાં સંભવિત ઘટાડો તથા શેરબજારમાં ફોક્સવેગનના શેરની ગગડતી વેલ્યૂના કારણે આખા જર્મનીના અર્થતંત્ર માટે એક જબરદસ્ત સંકટ ઊભું થયું છે. જર્મન સરકારને ચિંતા એ વાતની પણ છે કે આખા જર્મનીની શાખ દાવ પર લાગી જવાના કારણે બીએમડબલ્યુ જેવી કાર બનાવતી જર્મનીની બીજી કંપનીઓની મોટરકારોના વેચાણમાં પણ ઘટાડો આવી શકે છે. અલબત્ત, ફોક્સવેગન સિવાયની જર્મનીની બીજી ઓટો કંપનીની મોટરકારો માટે આવી કોઈ ફરિયાદો ઊઠી નથી, પરંતુ ફોક્સવેગનના કૌભાંડની મનોવૈજ્ઞાાનિક અસર બીજી કંપનીઓ પર થાય તો જર્મનીના હાલ ગ્રીસ કરતાં ભૂંડા થાય તેમ છે.

જર્મન સરકાર કહે છે કે, “જર્મની માટે ઓટો ઇન્ડસ્ટ્રી તેના અર્થતંત્રનો મજબૂત સ્તંભ છે. ફોક્સવેગનની કટોકટી છતાં દેશના અર્થતંત્રને વાંધો નહીં આવે.”

અલબત્ત, નિષ્ણાતો માને છે કે, ચીનના અર્થતંત્રમાં ઊભી થયેલી તકલીફોની અસર આમેય જર્મન પર હતી અને હવે ફોક્સવેગનના પ્રકરણના કારણે તેની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થયો છે. ફોક્સવેગનનું વેચાણ ઘટી જાય તો તેના સપ્લાયર્સને પણ એની અસર થશે. છેવટે આખા જર્મનીના અર્થતંત્રને તેની અસર થઈ શકે છે. ઓટોમોબાઇલ અને કારપાર્ટ્સ તે જર્મનીનો મોટામાં મોટો નિકાસ ઉદ્યોગ છે. આ સેક્ટર વર્ષે દહાડે ૨૨૫ બિલિયન ડોલરના માલની નિકાસ કરે છે. જર્મનીની કુલ નિકાસનો આ પાંચમો હિસ્સો ધરાવે છે, તેથી ફોક્સવેગનના આ કૌભાંડને હળવાશથી લઈ શકાય નહીં. ફોક્સવેગનના આ કૌભાંડે જર્મનીના અર્થતંત્રના આત્માને પ્રભાવિત કર્યું છે.

અલબત્ત, જર્મનીના કેટલાંક અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે, અમે નથી માનતા કે બીજા દેશોના લોકો જર્મન કંપનીઓની ગુણવત્તા માટે શંકા કરે. ‘મેઇડ ઇન જર્મની’ના લેબલ હેઠળ વેચાતી અન્ય ચીજો માટે લોકોને સંદેહ થશે નહીં એવી અમને આશા છે.

આ બચાવ અને ધીરજ આપવાના પ્રયાસ છતાં જર્મનીની સરકાર, ઉદ્યોગપતિ અને તેમના અર્થશાસ્ત્રીઓને અંદરથી ભયંકર ચિંતા છે. ચિંતા એ છે કે, શું હવે લોકો ‘મઇડ ઇન જર્મની’ના લેબલવાળી વસ્તુઓ ખરીદશે?