આતંકવાદનો એક ડરામણો ચહેરો દુનિયાને ધ્રુજાવી રહ્યો છે, અને તેનું નામ છેઃ ”જેહાદી જ્હોન”

સૌથી પહેલાં ગયા ઓગસ્ટમાં અમેરિકન પત્રકાર જેમ્સ કોલીને બંધક બનાવી તેનું માથું કાપતો વીડિયો જારી કર્યો. તે પછી બીજા અમેરિકન પત્રકાર સ્ટીવન જે. સોટલોફ, અને બ્રિટિશ એઈડ વર્કર ડેવીડ કોથોન તથા બ્રિટિશ ટેક્સી ડ્રાઈવર એલન હેનિંગના ગળા કાપતો વીડિયો જારી કરી પશ્ચિમના દેશોને ડરાવી દીધા. ગયા મહિને તેણે બે જાપાનીઓેના ગળા કાપી નાખ્યા. તે પછી બીજા ૩૦ જણાના ગળા કાપી નાંખ્યા. એ સિલસિલો હજુ જારી જ છે.

અત્યાર સુધી પેદા થયેલા આતંકવાદીઓમાં બંધકોના માથાં કાપી તેની વીડિયોને સોશિયલ મીડિયા પર અપલોડ કરી દેનાર આઈએસના આ ખતરનાક આતંકવાદી જેહાદી જ્હોને યુરોપ- અમેરિકા સહિત સમગ્ર વિશ્વને સહુથી વધુ ભયભીત કરી દીધું છે. જેહાદી જ્હોન તેના ચહેરા ઉપર કાળો નકાબપોશ પહેરી રાખે છે. શરીર પર કાળાં વસ્ત્રો પહેરે છે. તેના હાથમાં ધારદાર ચાકુ અને ડોક સહેજ નમેલી હોય છે. પશ્ચિમી હાવભાવ અને ઉચ્ચારણોના કારણે તે જેહાદ્દી જહોન તરીકે ઓળખાય છે. તેનું સાચું નામ મોહમ્મદ એમવાઝી છે.

મોહમ્મદ એમવાઝી હાલ ૨૬ વર્ષની વયનો છે. તેનો જન્મ કુવૈતમાં થયો હતો. તેના પિતા જાસેન (૫૧) અને માતા ધાનેવા (૪૭) ૧૯૯૩માં લંડન આવ્યા હતા. પહેલાં ગલ્ફ વોર બાદ તેમણે કુવૈત છોડી દીધું હતું. એ વખતે મોહમ્મદ એમવાઝી માત્ર છ વર્ષની વયનો હતો. એમવાઝી એક અસામાન્ય નામ છે. યુ.કે. માં આ એક જ આવું નામ છે. મોહમ્મહ એમવાઝીનો ઉછેર પશ્ચિમ લંડન પાસે આવેલા ક્વીન્સ પાર્ક વિસ્તારમાં થયો હતો. તેણે યુનિર્વિસટી ઓફ વેસ્ટ મિન્સ્ટર દ્વારા કોમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિંગમાં ડિગ્રી લીધેલી છે. તેના પિતા જાસેન ટેક્સીઓ ચલાવવાની કંપની ધરાવે છે જ્યારે માતા બાળકોનો ઉછેર કરવામાં વ્યસ્ત રહેતી હતી. બધા મળીને તેને છ સંતાનો છે.

૧૯૯૬-૯૭ સુધી મોહમ્મદ એમવાઝીનું પરિવાર ત્રણ બેડરૂમના ફલેટમાં રહેતું હતું. ત્યારપછી તેઓ ડેસબરો ક્લોઝ વિસ્તારના એક મકાનમાં રહેવા ચાલ્યા ગયા હતા. એ નાનકડા ઘરમાં તેઓ ચાર વર્ષ રહ્યા પરંતુ તેમને પડોશીઓ પણ બરાબર જાણતા નહોતા. તે પછી તેઓ સ્થાનિક સ્કૂલમાં ભણવા ગયા હતા. મોહમ્મદ એમવાઝીની બહેન આસરાને સ્કૂલમાં ૨૦૦ પાઉન્ડનું ઈનામ પણ મળ્યું હતું. મોહમ્મદ એમવાઝી જ્યારે નાનો હતો ત્યારે એક શરમાળ છોકરો હતો. નમ્ર અને વિવેકી પણ હતો. તેને ફૂટબોલની રમત ગમતી હતી. તે બધાની સાથે મૈત્રી કેળવવા કોશિશ કરતો હતો. સ્કૂલમાં ભણતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીઓ અને વિવિધ ધર્મોના વિદ્યાર્થીઓ સાથે પણ ભળતો હતો અને એ વખતે કોઈ ર્ધાિમક કટ્ટરતા તેનામાં દેખાતી નહોતી. એક શાંત અને ડાહ્યા વિદ્યાર્થી તરીકે તેનામાં જે ગુણ હોવા જોઈએ એ બધા જ તેનામાં હતા.

ક્વીન ટીન કિન્સ્ટન સ્કૂલમાં તેની સાથે ભણનાર એક પૂર્વ વિદ્યાર્થીએ પોતાનું નામ ના આપવાની શરતે કહ્યું: ” આ છોકરો અનેક લોકોના માથા વાઢી નાંખતો હશે તે જાણીને હું ધ્રુજી ઊઠું છું. એ અમારી સાથે ભણતાો હતો ત્યારે તો તે આવો ખતરનાક આતંકવાદી બની જશે એવી કોઈ કલ્પના પણ નહોતી. હા, મને એટલી ખબર છે કે તે   અવારનવાર નજીકની એક મસ્જિદમાં જતો હતો અને નમાઝ પઢતો હતો. પરંતુ એવું તો બીજા બાળકો પણ કરતાં હતા. એ સ્કૂલમાં હતો ત્યારે એનામાં હિંસકવૃત્તિ દેખાતી ન હોતી.તે શાંત અને શરમાળ વિદ્યાર્થી હતો.”

મોહમ્મદ એમવાઝી એ સ્કૂલમાં ભણતો હતો તે દરમિયાન જ એમવાની પરિવારે ફરી એકવાર ઘર બદલ્યું હવે એ પરિવાર લોર્ડઝ ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ નજીકના એક આધુનિક એપાર્ટમેન્ટમાં રહેવા ગયું. અહીં રહેતા તેમના પડોશીઓ કહે છેઃ ”એમવાઝી  પરિવાર અન્ય પરિવારો સાથે બહુ ભળતું નહોતું. એ લોકો ભાગ્યે જ કોઈની સાથે વાત કરતા.

એ પછી ફરી એક વાર એમવાઝી પરિવારે ઘર બદલ્યું હવે તેઓ એડર્વાિડયન મેેન્શન બ્લોક કે જે બ્લુમફીલ્ડ હાઉસ તરીકે ઓળખાય છે તે વિસ્તારમાં રહેવા ચાલ્યા ગયા. આ વિસ્તારના રહીશો એ જાણીને સ્તબ્ધ થઈ ગયા છે કે અનેક લોકોના ગળા કાપનાર જેહાદી જ્હોન ૨૦૦૮ સુધી તેમનો પડોશી હતો.

૨૦૦૬માં મોહમ્મદ એમવાઝીએ ‘એ’ લેવલ પ્રાપ્ત કરીને કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામિંગ કોર્સ માટે યુનિર્વિસટી ઓફ વેસ્ટમિન્સ્ટરમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. એ વખતે આ યુનિર્વિસટીના ધ્યાન પર એ વાત આવી કે વિદ્યાર્થી યુનિયન અને કેટલાક કટ્ટરવાદીઓ વચ્ચે સાંઠગાંઠ છે. દા.ત. ૨૦૧૧માં યુનિર્વિસટીનો એક વિદ્યાર્થી કે જે ”હિઝબ ઉર- તહેરીર” નામના ઉદ્દામવાદી સંગઠન સાથે સંકળાયેલો હતો તે યુનિર્વિસટી ઓફ વેસ્ટમિન્સ્ટરના વિદ્યાર્થી યુનિયનના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયો. બ્રિટનની ગુપ્તચર એજન્સીઓ એ વાતની તપાસ કરી રહી છે કે, શાયદ આ કોલેજ કાળમાં જ મોહમ્મદ એમવાઝી કેટલાક કટ્ટરવાદી તત્ત્વોના સંપર્કમાં આવ્યો હોવો જોઈએ.

યુનિર્વિસટીના પ્રવક્તાએ હવે એવો ખુલાસો કર્યો છે કે મોહમ્મદ એમવાઝી છ વર્ષ પહેલાં યુનિર્વિસટી છોડી ગયો છે અને હવે અમારી જ કોલેજનો વિદ્યાર્થી જેહાદ્દી જ્હોન હોય તો તે આઘાતજનક વાત છે. અમને આ જાણીને દુઃખ થયું છે. અમારી લાગણી જેહાદી જ્હોનના ભોગ બનેલા તમામ લોકો સાથે છે.”

”ધી વોશિંગ્ટન પોસ્ટ” અખબારના જણાવ્યા અનુસાર મોહમ્મદ એમવાઝી ગ્રીનવીટ ખાતે આવેલી એક મસ્જિદમાં અવારનવાર જ જતો હતો. અલબત્ત, એ વિસ્તારના લોકોને મોહમ્મદ એમવાઝી વિશે કશું યાદ નથી. ૨૦ વર્ષની વય પછી તે ગ્રેજ્યુએટ થયો અને કોલેજમાં જે મિત્રો તેને જાણતા હતા તેઓ કહે છેઃ મોહમ્મદ એમવાઝી એક નમ્ર યુવાન હતો. તેને પાશ્ચાત વસ્ત્રો પહેરવાનો શોખ હતો. અલબત્ત, એ પછી તેની ઈસ્લામમાં આસ્થા વધતી ગઈ હતી. તેણે દાઢી વધારવાની શરૂઆત કરી હતી. તે પછી કોઈ પણ સ્ત્રી સાથે ખૂબ વિચારીને આંખ મીલાવતો હતો. પાછળથી તે બદલાતો હોય એમ લાગતું હતું.”

એ પછી તે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન માટે બે મિત્રો સાથે તાન્ઝાનિયા ગયો હતો. જેમાં એક જર્મન વિદ્યાર્થી હતો. તેણે ધર્મ પરિવર્તન કરી પોતાનું નામ ઓમર રાખ્યું હતું. બીજા વિદ્યાર્થીનંુ નામ અબુ તાલિબ હતું.

આવો એક સામાન્ય સ્કૂલનો સામાન્ય વિદ્યાર્થી વિશ્વનો સૌથી વધુ ટેરરિસ્ટ બની જશે તેની કોઈએ કલ્પના પણ કરી નહીં હોય, તેના માતા-પિતાએ પણ નહીં.

સ્કૂલ અને કોલેજમાં બાળક શું ભણે છે તેની સાથે તેના મિત્રો કોણ છે ? તે ક્યાં જાય છે, તે કોની અસર નીચે છે તે જાણવાની કોશિશ દરેક માતા-પિતાએ કરવી જોઈએ.

મોહમ્મદ એમવાઝી લંડનથી ક્યારે સિરિયા ભાગી ગયો ક્યારે ખતરનાક આતંકવાદી બની ગયો અને જે પાશ્ચાત સંસ્કૃતિમાં તે ભણ્યો હતો તે જ સંસ્કૃતિના લોકોના માથા વાઢનાર કેમ બની ગયો તે એક સામાજિક, રાજકીય તથા મનોવૈજ્ઞાાનિક કોયડો છે.

– દેવેન્દ્ર પટેલ